Adhyaya 20

Verse 1

नारद उवाच । तं दृष्ट्वा दानवाः सर्वे क्रुद्धाः स्वैःस्वैर्बलैर्वृताः । सरघा इव माक्षिकं रुरुधुः सर्वतस्ततः

ナーラダは言った。「彼を見て、すべてのダーナヴァたちは憤怒し、それぞれの軍勢に囲まれつつ、四方から彼を包囲した――まるで蜂の群れが一匹の蠅を取り巻くように。」

Verse 2

पर्वताभे गजे भीमे मदस्राविणि दुर्दमे । सितचित्रपताके तु प्रभिन्नकरटामुखे

山のごとき巨象に乗り――恐るべく、発情の液を滴らせ、制し難く――白く文様ある旗を掲げ、こめかみは裂けて流れ出で（彼は進み来た）。

Verse 3

स्वर्णवर्णांचिते यद्वन्नगे दावाग्निसंवृते । आरुह्यजौ निमिर्दैत्यो हरिं प्रत्युद्ययौ बली

森をまとい金色に輝く山が山火事に囲まれるがごとく、剛勇なるダイティヤ・ニミは（その乗り物に）乗り、ハリに向かって突進した。

Verse 4

तस्यासन्दानवा रौद्रा गजस्य परिरक्षिणः । सप्तविंशतिकोट्यश्च किरीटकवचोज्जवलाः

その象を守護する荒々しきダーナヴァの従者たちがいた。数は二十七コーティ、兜と鎧にきらめいていた。

Verse 5

अश्वमारुह्य शैलाभं हरिमाद्रवत् । पंचयोजनप्रग्रीवमुष्ट्रमास्थाय जंभकः

ある者は山のごとき大馬に乗ってハリへ駆け寄り、またジャンバカは首が五ヨージャナも伸びる駱駝に跨り、同じく進み出た。

Verse 6

शुम्भो मेषं समारुह्याव्रजद्द्वादशयोजनम् । अपरे दानवेन्द्राश्च यत्ता नानास्त्रापाणयः

シュンバは牡羊にまたがり、十二ヨージャナをまたぐかのごとく進み出た。ほかのダーナヴァの王たちもまた、さまざまな武器を手に、備えて現れた。

Verse 7

आजग्मुः समरे क्रुद्धा विष्णुमक्लिष्टकारिणम् । परघेण निमिर्दैत्यो मथनो मुद्गरेण च

戦場で憤激した彼らは、倦むことなく御業をなすヴィシュヌに襲いかかった。ダイティヤのニミは鉄の棍棒で、マタナは大槌（ムドガラ）で打ちかかった。

Verse 8

शुम्भः शूलेन तीक्ष्णेन प्रासेन ग्रसनस्तथा । चक्रेण क्रथनः क्रुद्धो जंभः शक्त्या महारणे

シュンバは鋭きシュूल（槍）で打ち、グラサナもまたプラーサ（槍）で突いた。怒れるクラタナはチャクラ（円盤）で襲い、ジャムバは大戦においてシャクティ（投げ槍）で攻めた。

Verse 9

जघ्नुर्नारायणं शेषा विशिखैर्मर्मभेदिभिः । तान्यस्त्राणि प्रयुक्तानि विविशुः पुरुषोत्तमम्

残る者たちは、急所を貫く矢でナーラーヤナを射た。放たれたそれらの武器は、至上の御方プルショーत्तマの身に突き入った。

Verse 10

उपदेशा गुरोर्यद्वत्सच्छिष्यं बहुधेरिताः । ततः क्रुद्धो हरिर्गृह्य धनुर्बाणांश्च पुष्कलान्

まことの弟子が師の教えを幾度も受け取るように、多くの戒めが投げかけられた。するとハリは憤り、弓を取り、豊かな矢束を手にした。

Verse 11

ममर्द दैत्यसेनां तद्धर्ममर्थवचो यथा । निमिं विव्याध विंशत्या वाणैरनलवर्चसैः

彼は阿修羅の軍勢を打ち砕いた。まことの義（ダルマ）にかなう意味深き言葉が非義を鎮めるように。さらに火焔のごとく輝く二十の矢でニミを射貫いた。

Verse 12

मथनं दशभिश्चैव शुम्भं पंचभिरेव च । शतेन महिषं क्रुद्धो विव्याधोरसि माधवः

憤怒に燃えるマーダヴァは、マथナを十矢で、シュンバを五矢で射、さらにマヒシャの胸を百の矢で貫いた。

Verse 13

जंभं द्वादशभिस्तीक्ष्णैः सर्वांश्चैकैक शोऽष्टभिः । तस्य तल्लाघवं दृष्ट्वा दानवाः क्रोधमूर्छिताः

彼はジャンバを鋭き十二矢で射、ほかの者たちもそれぞれ八矢で打った。その軽捷と妙技を見て、ダーナヴァらは怒りに眩み、呆然となった。

Verse 14

चक्रुर्गाढतरं यत्नमावृण्वाना हरिं शरैः । चिच्छेदाथ धनुर्ज्यां च निमिर्भल्लेन दानवः

彼らはさらに力を尽くし、矢の雨でハリを覆った。するとダーナヴァのニミが、広刃の矢で弓弦を断ち切った。

Verse 15

हस्ताच्चापं च संरंभाच्चिच्छेद महिषासुरः । षीडयामासा गरुडं जंभो बाणायुतैस्त्रिभिः

怒りに駆られたマヒシャースラは（ハリの）手から弓を断ち落とし、ジャンバは三万の矢でガルダを苦しめた。

Verse 16

भुजावस्य च विव्याध शंभो बाणायुतेन वै । ततो विस्मितचित्तस्तु गदां जग्राह माधवः

シャンバは一万の矢でその両腕を貫いた。するとマーダヴァは心驚き、棍棒（ガダー）を取り上げた。

Verse 17

तां प्राहिणोत्स वेगेन मथनाय महाहवे । तामाप्राप्तां निमिर्बाणैर्मुशलाभैः सहस्रशः

彼は大合戦でマタナを討たんと、その棍棒を勢いよく投げ放った。迫り来るそれを、ニミは鉄の棍のごとき無数の矢で迎え撃った。

Verse 18

आहत्य पातयामास विनदन्कालमेघवत् । ततोंऽतरिक्षे हाहेति भूतानां जज्ञिरे कथाः

彼は打ち落として地に落とし、黒き嵐雲のごとく轟き吠えた。すると虚空に「嗚呼、嗚呼！」と、衆生の叫びが起こった。

Verse 19

नैतदस्ति बलं व्यक्तं यत्राशीर्यत सा गदा । तां हरिः पतितां दृष्ट्वा अस्थाने प्रार्थनामिव

「あの棍棒が砕け散るところに、顕れた力などない。」倒れたそれを見て、ハリはまるで不相応の場に捧げられた祈りのように受けとめた。

Verse 20

जग्राह मुद्गरं घोरं दिव्यरत्नपरिष्कृतम् । तं मुमोचातिवेगेन निमिमुद्दिश्य दानवम्

彼は天上の宝玉で飾られた恐るべき棍棒（ムドガラ）を取り、凄まじい速さで、魔族ニミめがけて投げ放った。

Verse 21

तमायांतं वियत्येव त्रयो दैत्या ह्यवारयन् । गदया दंभदैत्यस्तु ग्रसनः पट्टिशेन तु

彼が虚空を進むと、三人のダイティヤが行く手を阻んだ――ダンバは棍棒（ガダー）を、グラサナは斧状の武器パッティシャを執って。

Verse 22

शक्त्या च महिषो दैत्यो विनदंतो महाररवम् । निराकृतं तमालोक्य दुर्जनैः सुजनं यथा

またダイティヤのマヒシャは大いなる咆哮を放ち、シャクティ（槍）をもって襲いかかった。だが退けられるのを見て、それはあたかも悪人が善人を拒むがごとかった。

Verse 23

जग्राह शक्तिमुग्रोग्रां शतघंटामहास्वनाम् । जंभाय तां समुद्दिश्य प्राहिणोद्भीषणेरणे

彼は百の鐘の大音響のごとく鳴り響く、猛々しく恐るべきシャクティ（槍）を掴み、ジャンバを狙って、その戦慄すべき戦場に投げ放った。

Verse 24

तामायान्तीमथालोक्य जंभोऽन्यस्य रथात्त्वरात् । आप्लुत्य लीलया गृह्णन्कामिनीं कामुको यथा

それが飛来するのを見るや、ジャンバは別の戦車から素早く跳び、戯れるように受け止めた――まるで恋人が愛しい女を抱きとめるかのように。

Verse 25

तयैव गरुडं मूर्ध्नि जघ्ने स प्रहसन्बली । ततो भूयो रथं प्राप्य घनुर्गृह्यभ्ययोजयत्

その同じ武器で、力ある者は笑いながらガルダの頭を打った。さらに戦車へ戻り、弓を取り、射放つ備えを整えた。

Verse 26

विचेताश्चाभवद्युद्धे गरुडः शक्तिपीडितः । ततः प्रहस्य तं विष्णुः साधुसाध्विति भारत

その戦いで、ガルダは槍に苦しめられ、気を失った。するとヴィシュヌは笑い、「よくやった、よくやった」と彼に告げた。おお、バーラタよ。

Verse 27

करस्पर्शेन कृतवान्विमोहं विनतात्मजम् । समाश्वास्य च तं वाग्भिः शक्तिं दृष्ट्वा च निष्फलाम्

その御手の触れによって、ヴィナターの子の迷妄は払われた。さらに言葉で慰め、槍がもはや無力となったのを見届けた。

Verse 28

कुभार्यस्य यथा पुंसः सर्वंस्याच्चिंतितं वृथा । दृठसारमहामौर्वीमन्यां संयोजयत्ततः

悪しき妻を持つ男には、思い描くすべてが空しくなるように、彼もまたその企てが徒労と知るや、堅固で強靭な、別の大いなる弓弦を結びつけた。

Verse 29

कृत्वा च तलनिर्घोषं रौद्रमस्त्रं मुमोच सः । ततोऽस्त्रतेजसा सर्वमाकाशं नैव दृश्यते

そして雷鳴のごとき凄まじい轟きを起こし、猛きラウドラの神兵を放った。するとその武器の光炎により、天空は一面見えなくなった。

Verse 30

भूमिर्दिशश्च विदिशो बामजालमया बुभुः । दृष्ट्वा तदस्त्रमाहात्म्यं सेनानीर्ग्रसनोऽसुरः

大地も諸方位も中間の方位も、左へ渦巻く網のような罠で満ちた。その神兵の威力を見て、阿修羅の将グラサナは畏れおののき、心騒いだ。

Verse 31

ब्राह्ममस्त्रं चकाराशु सर्वास्त्रविनिवारणम् । तेन तत्प्रशमं यातं रौद्रास्त्रं लोकभीषणम्

彼はただちに、あらゆる武器を制する対抗の「ブラフマーの神武（ブラーフマ・アストラ）」を用い、それによって諸世界を震え上がらせる恐るべき「ラウドラ・アストラ」は鎮まり静まった。

Verse 32

अस्त्रे प्रतिहते तस्मिन्विष्णुर्दानवसूदनः । कालदंडास्त्रमकरोत्सर्वलोकभयंकरम्

その武器が退けられると、ダーナヴァを討つヴィシュヌは、万界を恐怖に陥れる「カーラダンダ・アストラ（時の杖の神武）」を放った。

Verse 33

संधीयमानेस्त्रे तस्मिन्मारुतः परुषो ववौ । चकंपे च मही देवी भिन्नाश्चांबुधयोऽभवन्

その武器が起動されるや、荒々しい風が吹きすさび、地母神たる大地は震え、海原さえも裂け分かれた。

Verse 34

तदस्त्रमुग्रं दृष्ट्वा तु दानवा युद्धदुर्मदाः । चक्रुरस्त्राणि दिव्यानि नानारूपाणि संयुगे

その猛き武器を見て、戦に酔い狂うダーナヴァたちは、合戦のただ中で、さまざまな姿の天上の神武を作り放った。

Verse 35

नारायणांस्त्रं ग्रसनस्तु चक्रे त्वाष्ट्रं निमिश्चास्त्रवरं मुमोच । ऐषीकमस्त्रं च चकार जंभो युद्धस्य दण्डास्त्र निवारणाय

グラサナは「ナーラーヤナ・アストラ」を用い、ニミは最上の「トヴァーシュトラ・アストラ」を放った。さらにジャンバは、戦において「カーラダンダ・アストラ（時の杖の神武）」を退けんとして「アイシーカ・アストラ」を整えた。

Verse 36

यावच्च संधानवशं प्रयांति नारायणादीनि निवारणाय । तावत्क्षणेनैव जघान कोटींदैत्येश्वराणां किल कालदंडः

ナーラーヤナ等の武器が制御され、対抗のために整えられているその間に、まさにその刹那、カ―ラダンダは—と伝えられる—ダイティヤの王たち一倶胝を打ち倒した。

Verse 37

अनंतरं शांतभयं तदस्त्रं दैत्यास्त्रयोगेन च कालदण्डम् । शांतं तदालोक्य हरिः स्वमस्त्रं कोपेन कालानलतुल्यमूर्तिः

ほどなくして、その武器は恐怖を鎮められ、さらにカ―ラダンダさえもダイティヤの飛び道具の働きによって静められた。これが鎮まったのを見て、劫末の火に等しい怒りの相を現したハリは、自らの武器を執った。

Verse 38

जग्राह चक्रं तपना युतप्रभमुग्रारमात्मानमिव द्वितीयम् । चिक्षेप सेनापतये ज्वलंतं चतुर्भूजः संयति संप्रगृह्य

四臂の主は、太陽の輝きを帯びた円盤を掴み取った。それは第二の自己のごとく、猛々しく抗しがたい。戦場にて固く握りしめ、燃えさかる輪を将軍へと投げ放った。

Verse 39

तदाव्रजच्चक्रमथो विलोक्य सर्वात्मना दैत्यवराः स्ववीर्यात् । नाशक्नुन्वारयितुं प्रचंडं दैवं यथा पूर्वमिवोपपन्नम्

その円盤が疾風のごとく迫ると、ダイティヤの精鋭たちは己が武勇のみに全てを託して見守った。しかし以前と同じく、運命の猛き力を抑え止めることはできなかった。

Verse 40

तदप्रतर्क्यं नवहेतितुल्यं चक्रं पपात ग्रसनस्य कण्ठे । तद्रक्तधारा रुणघोरनाभि जगाम भूयोपि करं मुरारेः

その測り知れぬ円盤は、新たに研がれた武器のごとく、グラサナの喉へと落ちた。恐るべき輪心をもつスダルシャナは、彼の血潮を滴らせながら、再びムラーリ（ヴィシュヌ）の御手へと帰還した。

Verse 41

चक्राहतः संयति दानवश्च पपात भूमौ प्रममार चापि । दैत्याश्च शेषा भृशशौकमापुः क्रोधं च केचित्पिपिषुर्भुजांश्च

戦場にて円盤（チャクラ）に打たれ、そのダーナヴァは地に倒れて命を落とした。残るダイティヤたちは激しい悲嘆に沈み、ある者は憤怒のあまり自らの腕を噛んだ。

Verse 42

ततो विनिहते दैत्ये ग्रसने बलनायके । निर्मर्यादमयुध्यंत हरिणा सह दानवाः

ついに、力の将であるダイティヤのグラサナが討たれると、ダーナヴァたちはハリに対し、限りも節度もなく戦いを挑んだ。

Verse 43

पट्टिशैर्मुशलैः प्रासैग्नि दाभिः कणपैरपि । तीक्ष्णाननैश्च नाराचैश्चक्रैः शक्तिभिरेव च

斧、棍棒、槍、火を帯びた武器、棘ある飛び道具に加え、鋭い鏃の矢、円盤（チャクラ）、そしてシャクティの槍—あらゆる武器で彼に襲いかかった。

Verse 44

तदस्त्रजालं तैर्मुक्तं लब्धलक्षो जनार्दनः । एकैकं शतधा चक्रे बाणैरग्नि शिखोपमैः

彼らが放った武器の網を、狙いを定めたジャナールダナは、火の舌のような矢で一つ一つを百に砕き散らした。

Verse 45

जघान तेषां संक्रुद्धः कोटिकोटिं जनार्दनः । ततस्ते सहसा भूत्वा न्यपतन्केशवोपरि

憤怒したジャナールダナは、彼らを億万（クロール）に億万と打ち倒した。すると彼らはたちまち群れ集い、ケーシャヴァの上へと跳びかかり落ちかかった。

Verse 46

गरुडं जगृहुः केचित्पादयोः शतशोऽसुराः । ललंबिरे च पक्षाभ्यां मुखे चान्ये ललंबिरे

あるアスラたちは百々にしてガルダの両足をつかみ、またある者はその両翼にぶら下がり、さらに別の者は嘴に取りすがって垂れ下がった。

Verse 47

केशवस्यापि धनुषि भुजयोः शीर्ष एव च । ललंबिरे महादैत्या निनदंतो मुहुर्मुहुः

大いなるダイティヤらは、ケーシャヴァの弓にさえ、両腕にさえ、そしてその御頭にまでぶら下がり、たびたび咆哮した。

Verse 48

तदद्भुतं महद्दृष्ट्वा सिद्धचारणवार्तिकाः । हाहेति मुमुचुर्नादसंबरे चास्तुवन्हरिम्

その大いなる奇瑞を見て、シッダやチャーラナ、天の告知者たちは「ハー！ ハー！」と叫び、轟く音の渦中でハリを讃えた。

Verse 49

ततो हरिर्विनिर्धूय पातयामास तान्भुवि । यथा प्रबुद्धः पुरुषो दोषान्संसारसंभवान्

そのときハリは彼らを振り払い、地上へと投げ落とした。まるで目覚めた人が、輪廻（サンサーラ）より生じた過失を捨て去るがごとく。

Verse 50

विकोशं च ततः नंदकं खड्गमुत्तमम् । चर्म चाप्यमलं विष्णुः पदातिस्तानधावत

それからヴィシュヌは無上の剣ナンダカを抜き放ち、また穢れなき盾をも手に取り、徒歩にて彼の歩兵の戦士たちへ向かい突進した。

Verse 51

ततो मुहूर्तमात्रेण पद्मानि दश केशवः । चकर्त्त मार्गे बहुभिर्विचरन्दैत्यसत्तमान्

すると刹那のうちに、ケーシャヴァは戦場の進路にて「パドマ」と呼ばれる十の隊列を斬り伏せ、行き巡りつつ多くの最上のダイティヤを討った。

Verse 52

ततो निमिप्रभृतयो विनद्यासुरसत्तमाः । अधावंत महेष्वासाः केशवं पादचारिणम्

そのときニミらは—轟く咆哮を上げる最上のアスラ、偉大なる弓の達人たち—徒歩で戦うケーシャヴァめがけて突進した。

Verse 53

गरुत्मांश्चाभ्ययात्तूर्णमारुरोह च तं हरिः । उवाच च गरुत्मंतं तस्मिंश्च तुमुले रणे

ガルトマンが疾く来たり、ハリはその背に乗った。騒然たる戦いのただ中で、彼はガルダに語りかけた。

Verse 54

अश्रांतो यदि तार्क्ष्यासि मथनं प्रति तद्व्रज । श्रांतश्चेच्च मुहूर्तं त्वं रणादपसृतो भव

「もし疲れていないのなら、タールクシャよ、マタナへまっすぐ向かえ。だが疲れたなら、しばし戦場より退け。」

Verse 55

तार्क्ष्य उवाच । न मे श्रमोऽस्ति लोकेश किंचित्संस्मरतश्च मे । यन्मे सुतान्वाहनत्वे कल्पयामास तारकः

タールクシャは言った。「世の主よ、我に疲れは少しもありません。とりわけ、かつてターラカが我が子らを乗り物として、荷を負う獣のごとく強いたことを思い起こすときは。」

Verse 56

इति ब्रवन्रणे दैत्यं मथनं प्रति सोऽगमत् । दैत्यस्तवभिमुखं दृष्ट्वा शंखचक्रगदाधरम्

戦いの最中にそう言い放ち、彼はダイティヤのマタナに向かって進んだ。ダイティヤは、法螺貝、円盤、棍棒を手にした彼が目の前にいるのを見た。

Verse 57

जघान भिंडिपालेन शितधारेण वक्षसि । तं प्रहारमचिंत्यैव विष्णुस्तस्मिन्महाहवे

彼は鋭い刃を持つビンディパーラでヴィシュヌの胸を打った。しかし、その大いなる戦いにおいて、計り知れない力を持つヴィシュヌは、その打撃をものともしなかった。

Verse 58

जघान पंचभिर्बाणैर्गिरींद्रस्यापि भेदकैः । आकर्णकृष्टैर्दशभिः पुनर्विद्धः स्तनांतरे

彼は巨大な山をも切り裂くことのできる五本の矢で彼を打ち、さらに耳まで引き絞った十本の矢で胸の間を射抜いた。

Verse 59

विचेतनो मुहूर्तात्स संस्तभ्य मथनः पुनः । गृहीत्वा परिघं मूर्ध्नि जनार्दनमताडयत्

マタナは一瞬気を失ったが、再び意識を取り戻した。そして鉄の棍棒（パリガ）を掴み、ジャナルダナの頭を打った。

Verse 60

विष्णुस्तेन प्रहारेण किंचिदाघूर्णितोऽभवत् । ततः कोपविवृत्ताक्षो गदां जग्राह माधवः

その打撃によって、ヴィシュヌは揺らぎ、一瞬よろめいた。するとマーダヴァは怒りで目を見開き、自らの棍棒を掴んだ。

Verse 61

तया संताडयामास मथनं हृदये दृढम् । स पपात तथा भूमौ चूर्णितांगो ममार च

彼はその武器でマタナの心臓を激しく打った。マタナは地に倒れ、手足を砕かれて絶命した。

Verse 62

तस्मिन्निपतिते भूमौ मथने मथिते भृशम् । अवसादं युयुर्दैत्याः सर्वे ते युद्धमण्डले

マタナが完全に打ち砕かれて地に倒れると、戦場にいたすべてのダイティヤたちは絶望に沈んだ。

Verse 63

ततस्तेषु विषण्णेषु दानवेष्वतिमानिषु । चुकोप रक्तनयनो महिषो दानवेश्वरः

その高慢なダーナヴァたちが意気消沈すると、ダーナヴァの王マヒシャは激怒し、その目は赤く染まった。

Verse 64

प्रत्युद्ययौ हरिं रौद्रः स्वबाहुबलमाश्रितः । रीक्ष्णधारेण शूलेन महिषो हरिमर्दयन्

自身の腕力を頼りとする獰猛なマヒシャは、鋭い刃の三叉槍でハリ（ヴィシュヌ）を攻撃しながら突進した。

Verse 65

शक्त्या च गरुडं वीरो हृदयेऽभ्यहनद्दृढम् । ततो विवृत्य वदनं महामलगुहानिभम्

そしてその英雄はシャクティ（槍）でガルーダの心臓を強く打った。その後、巨大で汚らわしい洞窟のような口を開き……

Verse 66

ग्रस्तुमैच्छद्रणे दैत्यः सगरुत्मंतमच्युतम् । अथाच्युतोऽपि विज्ञाय दानवस्य चिकीर्षितम्

戦場にてダイティヤは、ガルダとともに不滅のアチュタを呑み込まんとした。だがアチュタは、そのダーナヴァの企てを悟り、

Verse 67

वदनं पूरयामास दिव्यैस्त्रैर्महाबलः । स तैर्बाणैरभिहतो महिषोऽचलसंनिभः

大いなる力ある者は、その口を三本の天なる矢で満たした。矢に射られ、山のごときマヒシャは傷を負った。

Verse 68

परिवर्तितकायार्धः पपाताथ ममार च । महिषं पतितं दृष्ट्वा जीवयित्वा पुनर्हरिः

半身が反転して、彼は倒れ、そして死んだ。倒れたマヒシャを見て、ハリは再びその命を甦らせた。

Verse 69

महिषं प्राह मत्तस्त्वं वधं नार्हसि दानव । योषिद्वध्यः पुरोक्तस्त्वं साक्षात्कमलयोनिना

ハリはマヒシャに告げた。「おおダーナヴァよ、汝は我が手で死すべきではない。かつて蓮華より生まれしブラフマー自ら、汝は女によって討たれると宣言したのだ。」

Verse 70

उत्तिष्ठ गच्छ मन्मुक्तो द्रुतमस्मान्महारणात् । इत्युक्तो हरिणा तस्माद्देशादपगतोऽसुरः

「起きよ、去れ――我が解き放つ――この大いなる戦場より速やかに退け。」ハリ（ヴィシュヌ）にそう告げられ、アスラはその地を退いた。

Verse 71

तस्मिन्पराङ्मुखे दैत्ये महिषे शुंभदानवः । संदष्टौष्ठपुटाटोपो भृकुटीकुटिलाननः

そのダイティヤ、マヒシャが背を向けたとき、ダーナヴァのシュンバは怒りに唇を噛み、眉を結ぶしかめ面で顔を歪め、憤怒に燃え立った。

Verse 72

निर्मध्य पाणिना पाणिं धनुरादाय भैरवम् । सज्जीकृत्य महाघोरान्मुमोच शतशः शरान्

手に手を固く握り、恐るべき弓「バイラヴァ」を取り上げた。弦を張り備え整えるや、極めて凄惨な矢を幾百も放った。

Verse 73

स चित्रयोधी दृढमुष्टिपातस्ततश्व विष्णुं च दैत्यः । बाणैर्ज्वलद्वह्निशिखानिकाशैः क्षिप्तैरसंख्यैः प्रतिघाहीनैः

そのダイティヤは妙なる戦士、拳打は岩を砕くほど。ついにはヴィシュヌにも襲いかかり、火の舌のごとく燃え立つ矢を無数に投げ放ち、容赦なく打ち込んだ。

Verse 74

विष्णुश्च दैत्येंद्रशरार्दितो भृशं भुशुंडिमादाय कृतांततुल्याम् । तया मुखं चास्य पिपेष संख्ये शुंभस्य जत्रुं च धराधराभम्

魔王の矢に深く傷ついたヴィシュヌは、死そのものに等しいブシュンディーの棍棒を取った。乱戦の中、それで相手の顔を打ち砕き、シュンバの山のごとき鎖骨をも粉砕した。

Verse 75

ततस्त्रिभिः शंभुभुजं द्विषष्ट्या सूतस्य शीर्षं दशक्षिश्च केतुम् । विष्णुर्विकृष्टैः श्रवणावसानं दैत्यस्य बाणैर्ज्वलनार्कवर्णैः

ついでヴィシュヌは弓を引き絞り、火と太陽のごとく輝く矢を放った。三矢でシャンブの腕を断ち、六十二矢で御者の首を落とし、十矢で旗標を切り倒した。

Verse 76

स तैश्च विद्धो व्यथितो बभूव दैत्येश्वरो विस्रुतशोणिताक्तः । ततोऽस्य किंचिच्चलितस्य धैर्यादुवाच शंखांबुजसार्ङ्गपाणिः

それらの打撃に貫かれ、ダイティヤ族の王は苦痛に苛まれ、流れる血にまみれた。彼の勇気が少し揺らいだその時、法螺貝、蓮華、そして弓サールンガを持つ者（ヴィシュヌ神）が彼に語りかけた。

Verse 77

योषित्सुवध्योऽसि रणं विभुंच शुंभाऽशुभ स्वल्पतरैरहोभिः । मत्तोर्हसि त्वं न वृथैव मूढ ततोऽपयातः स च शंभदानवः

「不吉なシュンバよ、お前は女の手にかかって死ぬのがふさわしい。お前の武勇もあと数日で終わるだろう。お前は私の敵ではない。無駄な足掻きはやめよ、愚か者め。」そう言われて、そのダーナヴァであるシュンバは退却した。

Verse 78

जम्भोऽथ तद्विष्णुमुखान्निशम्य जगर्ज चोच्चैः कृतसिंहनादः । प्रोवाच वाक्यं च सलीलमाजौ महाट्टहासेन जगद्विकंप्य

その時、ジャンバはヴィシュヌの口からその言葉を聞き、獅子のように高らかに咆哮した。そして戦いの中で、世界を震わせるほどの大笑いと共に、戯れるように語った。

Verse 79

किमेभिस्ते जलावास दैत्यैर्हीनपराक्रमैः । मामासादय युद्धेऽस्मिन्यदि ते पौरुषं क्वचित्

「おい、水に住む者よ、これら弱きダイティヤたちが何になるというのか？もしお前に男としての気概があるのなら、この戦いで私に立ち向かってこい。」

Verse 80

यत्ते पूर्वं हता दैत्या हिरण्याक्षमुखाः किल । जंभस्तदाभवन्नैव पश्य मामद्य संस्थितम्

「お前がかつて殺したヒラニヤークシャたちダーナヴァは、このジャンバではない。今、お前の前に立っている私を見よ！」

Verse 81

पश्य तालप्रती काशौ भुजावेतौ हरे मम । वक्षो वा वज्रकठिनं मयि प्रहर तत्सुखम्

見よ、ハリよ、我が両腕は大いなるタール樹のごとく、我が胸は金剛（ヴァジュラ）のごとく堅し。打て—汝の満足のままに。

Verse 82

इत्युक्तः केशवस्तेन सृक्किणी संलिहन्रुषा । मुमोच परिघंघोरं विरीणामपि दारणम्

かく言われて、ケーシャヴァは怒りに口の端を舐めつつ、最強の戦士すら裂き得る、恐るべき鉄の棍棒を投げ放った。

Verse 83

ततस्तस्याप्यनुपदं कालायसमयं दृढम् । मुमोच मुद्गरं विष्णुर्द्वितीयं पर्वतं यथा

すると直ちに、ヴィシュヌは第二の武器—黒鉄の堅固なムドガラ（大槌）—を、第二の山が崩れ落ちるかのように投げ放った。

Verse 84

तदायुधद्वयं दृष्ट्वा जंभो न्यस्य रथे धनुः । आप्लुत्य परिघं गृह्य गरुडं तेन जघ्निवान्

その二つの武器を見て、ジャンバは戦車に弓を置き、躍り出て鉄の棍棒を掴み、それでガルダを打ち据えた。

Verse 85

द्वितीयं मुद्गरं चानु गृहीत्वा विनदन्रणे । सर्वप्राणेन गोविंदं तेन मूर्ध्नि जघान सः

さらに第二のムドガラをも取り上げ、戦場に轟と咆哮して、全身全霊の力でゴーヴィンダの頭を打った。

Verse 86

ताभ्यां चातिप्रहाराभ्यामुभौ गरुडकेशवौ । मोहाविष्टौ विचेतस्कौ मृतकल्पाविवासताम्

その二つの激しい打撃によって、ガルダとケーシャヴァの両者は迷妄に覆われ、意識を失い、死せるがごとく横たわった。

Verse 87

तदद्भुतं महद्दृष्ट्वा जगर्जुर्दैत्यसत्तमाः । नैतान्हर्षमदोद्धूतानिदं सेहे जगत्तदा

その大いなる奇瑞を見て、最上のダイティヤたちは轟然と咆哮した。歓喜と驕りに酔い、ほとんど自制できず—その時、世界さえ彼らの昂ぶりに耐えがたかった。

Verse 88

सिंहनादैस्तलोन्नाहैर्धनुर्नादैश्च बाणजैः । जंभं ते हर्षयामासुर्वासांस्यादुधुवुश्च ते

獅子の咆哮、轟く鬨の声、弓弦の鳴り、矢の唸りによって、彼らはジャンバを歓喜させ、また喜びに衣を振り動かした。

Verse 89

शंखांश्च पूरयामासुश्चिक्षिपुर्देवता भृशम्

そしてデーヴァたちは法螺貝を高らかに吹き鳴らし、強大な力で武器を投げ放った。

Verse 90

संज्ञामवाप्याथ महारणे हरिः सवैनतेयः परिरभ्य जंभम् । पराङ्मुखः संयुगादप्रधृष्यात्पलायनं वेगपरश्चकार

そののち大いなる戦場にて、ハリ（ヴィシュヌ）は意識を取り戻し、ヴァイナテーヤ（ガルダ）とともにジャンバを抱え捕らえた。しかして戦いに背を向け—そこでは打ち破られ得ぬゆえ—疾風のごとく退いた。