Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 36
Devanagari script
यावच्च संधानवशं प्रयांति नारायणादीनि निवारणाय । तावत्क्षणेनैव जघान कोटींदैत्येश्वराणां किल कालदंडः
Transliteration
yāvacca saṃdhānavaśaṃ prayāṃti nārāyaṇādīni nivāraṇāya | tāvatkṣaṇenaiva jaghāna koṭīṃdaityeśvarāṇāṃ kila kāladaṃḍaḥ
Translation
ナーラーヤナ等の武器が制御され、対抗のために整えられているその間に、まさにその刹那、カ―ラダンダは—と伝えられる—ダイティヤの王たち一倶胝を打ち倒した。
Word by Word
यावत्as long as/while
यावत्:
Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय/सम्बन्ध-शब्द)
Formअव्यय (correlative), काल/परिमाणवाचक
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
संधानवशम्under the control of (their) aiming/setting
संधानवशम्:
Gati/Karma (Goal/extent/गत्यर्थक-कर्म)
TypeNoun
Rootसंधान + वश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (संधानस्य वशम् = संधान-नियन्त्रणम्)
प्रयान्तिgo/proceed
प्रयान्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√या (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
नारायणादीनिNārāyaṇa (weapons) and others
नारायणादीनि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनारायण + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘आदि’ समासान्त; अत्र कर्तृपदे (प्रयान्ति)
निवारणायfor warding off
निवारणाय:
Sampradana (Purpose/Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootनि-√वृ (धातु) → निवारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; प्रयोजनार्थे
तावत्so long/then
तावत्:
Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय/सम्बन्ध-शब्द)
Formअव्यय (correlative), तावदर्थक
क्षणेनin a moment
क्षणेन:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
एवindeed/just
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (emphatic particle)
जघानslew/struck down
जघान:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√हन् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
कोटीम्a crore (ten million)
कोटीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (संख्यावाचक)
दैत्येश्वराणाम्of the lords of the Daityas
दैत्येश्वराणाम्:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदैत्य + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दैत्यानाम् ईश्वराः)
किलindeed/it is said
किल:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकिल (अव्यय)
Formअव्यय (particle), प्रसिद्ध्यर्थ/अनुश्रवणार्थ
कालदण्डःKāla-daṇḍa (the staff of Time)
कालदण्डः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकालदण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (कालः इव दण्डः / कालस्य दण्डः)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: The Kāladaṇḍa manifests as a sweeping dark wave/rod of time that instantly fells innumerable daitya-kings; the sky dims, bodies fall like cut trees, devas watch in stunned silence.
Characters & Entities
K
KāladaṇḍaD
DaityasN
NārāyaṇāstraFAQs
Time is unstoppable; no array of techniques can finally resist the moral consequence embodied as Kāladaṇḍa.
None mentioned; the verse is doctrinal and narrative rather than geographical.
None.