Adhyaya 14

Verse 1

अर्जुन उवाच । कुमारनाथमाहात्म्यं यत्त्वयोक्तं कथांतरे । तदहं श्रोतुमिच्छामि विस्तरेण महामुने

アルジュナは言った。「別の物語の折にあなたが語られたクマーラナータの大いなる功徳、その詳細を聞きたいのです。大聖者よ。」

Verse 2

नारद उवाच । तारकं विनिहत्यैव वज्रांगतनयं प्रभुः । गुहः संस्थापयामास लिंगमेतच्च फाल्गुन

ナーラダは言った。「ヴァジュラーンガの子ターラカを討ち滅ぼしたのち、主グハはまさにこのリンガを स्थापितした。オー・パールグナよ。」

Verse 3

दर्शनाच्छ्रवणाद्ध्यानात्पूजया श्रुतिवंदनैः । सर्वपापापहः पार्थ कुमारेशो न संशयः

パールタよ、ただ拝し、御名の栄光を聞き、観想し、供養し、ヴェーダの讃歌をもって礼拝するだけで、クマーレーシャは一切の罪を必ず滅する。疑いはない。

Verse 4

अर्जुन उवाच । अत्याश्चर्यमयी रम्या कथेयं पापनाशिनी । विस्तरेण च मे ब्रूहि याथातथ्येन नारद

アルジュナは言った。「この物語はきわめて驚異に満ち、麗しく、罪を滅するものです。ナーラダよ、起こったとおりに、私に詳しく語ってください。」

Verse 5

वज्रांगः कोप्यसौ दैत्यः किंप्रभावश्च तारकः । कथं स निहतश्चैव जातश्चैव कथं गुहः

あの阿修羅ヴァジュラーンガとは何者なのですか。ターラカはどのような力を持っていたのですか。彼はいかに討たれ、またグハ（クマーラ）はいかにして誕生したのですか。

Verse 6

कथं संस्थापितं लिंगं कुमारेश्वरसंज्ञितम् । किं फलं चास्य लिंगस्य ब्रूहि तद्विस्तरान्मम

クマーレーシュヴァラと呼ばれるリンガはいかにして स्थापितされたのですか。またこのリンガを礼拝する果報は何ですか。私に詳しくお語りください。

Verse 7

नारद उवाच । प्रणिपत्य कुमाराय सेनान्ये चेश्वराय च । श्रृणु चैकमनाः पार्थ कुमारचरितं महत्

ナーラダは言った。「神軍の統帥クマーラに、またイーシュヴァラにも礼拝してから語ろう。パールタよ、心を一点に定め、クマーラの偉大なる事績を聴きなさい。」

Verse 8

मानसो ब्रह्मणः पुत्रो दक्षो नाम प्रजापतिः । षष्टिं सोऽजनयत्कन्या वीरिण्यां नाम फाल्गुन

パールグナよ、ブラフマーの意より生まれた子でありプラジャーパティであるダクシャは、ヴィーリニーとの間に六十人の娘をもうけた。

Verse 9

ददो स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश । सप्तविंशतिं सोमाय चतस्रोरिष्टनेमिने

彼は十人（の娘）をダルマに、十三人をカश्यパに、二十七人をソーマに、そして四人をアリシュタネーミに授けた。

Verse 10

भूतांगिरः कृशाश्वेभ्यो द्वेद्वे चैव ददौ प्रभुः । नामधेयान्यमूषां च सपत्नीनां च मे श्रृणु

その主はまた、ブータ、アンギラス、クリシャーシュヴァにそれぞれ二人ずつ授けた。いま、彼女たちと共妻たちの名を、私から聞きなさい。

Verse 11

यासां प्रसूतिप्रभवा लोका आपूरितास्त्रयः । भानुर्लम्बा ककुद्भूमिर्विश्वा साध्या मरुत्वती

彼女たちの子孫によって三界は満ちた—すなわち、バーヌ、ランバー、カクドブーミ、ヴィシュヴァー、サーディヤー、マルトヴァティーである。

Verse 12

वसुर्सुहूर्ता संकल्पा धर्मपत्न्यः सुताञ्छृणु । भानोस्तु देवऋषभ सुतोऽभवत्

ヴァス、スフールター、サンカルパーはダルマの妻である—その子らについて聞きなさい。バーヌからはデーヴァリシャバ（神々の中の雄牛）が生まれた。

Verse 13

विद्योत आसील्लंबायां ततश्च स्तनयित्नवः । ककुदः शकटः पुत्रः कीकटस्तनयो यतः

ランバーからはヴィディヨータが生まれ、続いてスタナイットナヴァたちが現れた。さらにカクダとシャカタも生まれ、彼からはキーカタという子が生じた。

Verse 14

भुवो दुर्गस्तथा स्वर्गो नंदश्चैव ततोऽभवत् । विश्वेदेवाश्च विश्वाया अप्रजांस्तान्प्रचक्षते

Bhū（ブー）よりドゥルガー（Durgā）とスヴァルガ（Svarga）が生じ、また彼女よりナンダ（Nanda）も生まれた。さらにヴィシュヴァー（Viśvā）よりヴィシュヴェーデーヴァ（Viśvedevas）が生まれ、彼らは子孫なき者と宣せられる。

Verse 15

साध्या द्वादश साध्याया अर्थसिद्धिस्तु तत्सुतः । मरुत्वान्सुजयंतश्च मरुत्वत्या बभूवतुः

サーディヤー（Sādhyā）より十二のサーディヤ（Sādhyas）が生まれ、その子はアルタシッディ（Arthasiddhi）であった。マルトヴァティー（Marutvatī）よりマルトヴァーン（Marutvān）とスジャヤンタ（Sujayanta）が生じた。

Verse 16

नरनारायणौ प्राहुर्यौ तौ ज्ञानविदो जनाः । वसोश्च वसवश्चाष्टौ मुहूर्तायां मुहूर्तकाः

真理を知る人々は、その二者をナラ（Nara）とナーラーヤナ（Nārāyaṇa）と称する。ヴァス（Vasu）より八柱のヴァス（Vasus）が生まれ、ムフールター（Muhūrtā）よりムフールタカ（Muhūrtakas）が生じた。

Verse 17

ये वै फलं प्रयच्छंति भूतानां स्वं स्वकालजम् । संकल्पायाश्च संकल्पः कामः संकल्पजः सुतः

衆生にそれぞれの時に応じた果報を授ける者たちがいる。サンカルパー（Saṅkalpā）よりサンカルパ（Saṅkalpa）が生まれ、カーマ（Kāma）はサンカルパより生じた子である。

Verse 18

सुरूपासूत तनयान्रुद्रानेकादशैव तु । कपाली पिंगलो भीमो विरुपाक्षो विलोहितः

スルーパー（Surūpā）は男子を産んだ。まことに十一のルドラ（Rudras）である。すなわちカパーリー（Kapālī）、ピンガラ（Piṅgala）、ビー マ（Bhīma）、ヴィルーパークシャ（Virūpākṣa）、ヴィローヒタ（Vilohita）らである。

Verse 19

अजकः शासनः शास्ता शंभुश्चांत्यो भवस्तथा । रुद्रस्य पार्षदाश्चान्ये विरूपायाः सुताः स्मृताः

アジャカ、シャーサナ、シャースター、シャンブ、アンティヤ、そしてバヴァ——これらと他のルドラの従者たちは、ヴィルーパーの子らとして記憶される。

Verse 20

प्रजापतेरंगिरसः स्वधा पत्नी पितॄनथ । जज्ञे सनी तथा पुत्रमथर्वागिरसं प्रभुम्

プラジャーパティ・アンギラスの妻スヴァダーは、ピトリ（祖霊）に結びつき、サニーを生み、さらに主アタルヴァーンギラスという子をも生んだ。

Verse 21

कृशाश्वस्य च द्वे भार्ये अर्चिश्च दिषणा तथा । अस्त्रगामो ययोः पुत्रः ससंहारः प्रकीर्तितः

クリシャーシュヴァには二人の妻、アルチスとディシャナーがいた。二人の子はアストラガーマで、ササンハーラの名で名高い。

Verse 22

पतंगी यामिनी ताम्रा तिमिश्चारिष्टनेमिनः । पतंग्यसूत पतगान्यामिनी शलभानथ

パタンギー、ヤーミニー、タームラー、ティミはアリシュタネーミの妻であった。パタンギーは鳥類を生み、ついでヤーミニーはバッタ（シャラバ）を生んだ。

Verse 23

ताम्रायाः श्येनगृध्राद्यास्तिमेर्यादोगणास्तथा । अथ कश्यपपत्नीनां यत्प्रसूदमिदं जगत्

タームラーからは鷹や禿鷲などの鳥類が生まれ、またティミからはティミリヤをはじめとする水の生きものの群れが起こった。かくして、この世界はカश्यパの妻たちの産み出した子孫であると説き明かされる。

Verse 24

श्रृणु नामानि लोकानां मातॄणां शंकराणि च । अदितिर्दितिर्दनुः सिंही दनायुः सुरभिस्तथा

いま諸世界の母たちの名、また吉祥なるシャンカラ（Śaṅkara）に連なる系譜を聞け。アディティ、ディティ、ダヌ、シンヒー、ダナーユ、そしてスラビーである。

Verse 25

अरिष्टा विनता ग्रावा दया क्रोधवशा इरा । कद्रुर्मुनिश्च ते चोभे मातरस्ताः प्रकीर्तिताः

アリシュター、ヴィナター、グラーヴァー、ダヤー、クローダヴァシャー、イラー。さらにカドルーとムニ——この二柱もまた——母たちとして称えられる。

Verse 26

आदित्याश्चादितेः पुत्रा दितेर्दैत्याः प्रकीर्तिताः । दनोश्च दानवाः प्रोक्ता राहुः सिंहीसुतो ग्रहः

アーディティヤたちはアディティの子と説かれ、ダイティヤたちはディティの子と宣言される。ダヌよりダーナヴァが生じ、惑星ラーフはシンヒーの子である。

Verse 27

दनायुषस्तथा जातो दनायुश्च गणो बली । गावश्च सुरभेर्जातारिष्टापुत्रा युगंधराः

ダナーユよりまたダナーユシュが生まれ、力あるガナ（群）となった。牛たちはスラビーより生じ、ユガンダラたちはアリシュターの子と説かれる。

Verse 28

विनतासूत अरुणं गरुडं च महाबलम् । ग्रावायाः श्वापदाः पुत्रा गणः क्रोधवशस्तथा

ヴィナターはアルナと、大いなる力をもつガルダを生んだ。グラーヴァーからは猛獣が生まれ、またクローダヴァシャーからも一つのガナ（群）が生じた。

Verse 29

जातः क्रोधवशायाश्च इराया भूरुहाः स्मृताः । कद्रूसुताः स्मृता नागा मुनेरप्सरसां गणाः

クローダヴァシャー（Krodhavaśā）からはある種の生類が生まれ、イラー（Irā）からは草木・樹林が生じたと伝えられる。ナーガ（Nāga）はカドルー（Kadru）の子と記され、ムニ（Muni）からはアプサラス（Apsarā）の群れが現れた。

Verse 30

तत्र द्वौ तनयौ यौ च दितेस्तौ विष्णुना हतौ । हिरण्यकशिपुर्वीरो हिरण्याक्षस्तथाऽपरः

そこで、ディティ（Diti）の二人の子はヴィシュヌ（Viṣṇu）によって討たれた。勇士ヒラニヤカシプ（Hiraṇyakaśipu）と、もう一人のヒラニヤークシャ（Hiraṇyākṣa）である。

Verse 31

ततो निहतपुत्रा सा दितिराराध्य कश्यपम् । अयाचत वरं देवी पुत्रमन्यं महाबलम्

その後、子を討たれたディティ（Diti）は、カश्यパ（Kaśyapa）を敬虔に供養して歓喜させた。女神は願いを乞うた――大いなる力を備えた、もう一人の息子を。

Verse 32

समरे शक्रहंतारं स तस्या अददात्प्रभुः । नियमे चापि वर्तस्व वर्षाणां च सहस्रकम्

主は彼女に授けた――戦場にてシャクラ（Śakra）を討つ者を。さらに言われた。「また、千年のあいだ厳しい戒律と誓願を守り続けよ。」

Verse 33

इत्युक्ता सा तथा चक्रे पुष्करस्था समाहिता । वर्तंत्या नियमे तस्याः सहस्राक्षः समाहितः

かく教えられて、彼女はそのとおりに行った――プシュカラ（Puṣkara）に住し、心を定めて静かに収めた。彼女が誓戒と修行を続けるあいだ、サハスラークシャ（Sahasrākṣa、インドラ Indra）もまた警戒を怠らず、意を凝らして見守っていた。

Verse 34

उपासामाचरद्भक्त्या सा चैनमन्वमन्यत । दशवत्सरशेषस्य सहस्रस्य तदा दितिः

彼女はバクティをもって敬虔に礼拝を修し、心のうちで彼を絶えず敬った。その時、ディティには千年の誓行のうち、残るは十年のみであった。

Verse 35

उवाच शक्रं सुप्रीता भक्त्या शक्रस्य तोषिता । दितिरुवाच । अत्रोत्तीर्णव्रतप्रायां विद्धि देवसत्तम

彼女は歓喜し、信愛によってシャクラ（インドラ）を満足させて、彼に語りかけた。ディティは言った。「おお、神々の中の最勝者よ、ここにて我が誓願はほとんど成就したと知り給え。」

Verse 36

भविष्यति तव भ्राता तेन सार्धमिमां श्रियम् । भोक्ष्यसे त्वं यथानयायं त्रैलोक्यं हतकंटकम्

「汝の兄弟が現れよう。彼と共に汝はこの主権と栄光を享受し、三界が正法により治められ、苦難の棘が取り除かれるであろう。」

Verse 37

इत्युक्त्वा निद्रयाविष्टा चरणाक्रांतमूर्धजा । दिवा सुप्ता दितिर्देवी भाव्यर्थबलनोदिता

そう言い終えると、女神ディティは眠りに呑まれ、髪は足により頭上へと押さえつけられた。彼女は昼なお眠り、来たるべき運命の力に促されていた。

Verse 38

तत्तु रंध्रमवेक्ष्यैव योगमूर्तिस्तदाविशत् । जठरस्थं दितेर्गर्भं चक्रे वज्रेण सप्तधा

その隙を見た瞬間、インドラはヨーガの姿となってただちに入り込んだ。彼は金剛杵（ヴァジュラ）により、ディティの胎内にある胎児を七つに裂いた。

Verse 39

एकैकं च पुनः खण्डं चकार मघवा ततः । सप्तधा सप्तधा कोपादुद्बुध्य च ततो दितिः

その時、マガヴァ（インドラ）は各断片をさらに七つに、また七つに切り分けた。そこでディティは怒って目を覚ました。

Verse 40

न हंतव्यो न हंतव्य इति सा शक्रमब्रवीत् । वज्रेण कृत्त्यमानानां बुद्धा सा रोदनेन च

彼女はシャクラに言った。「殺さないで、殺さないで！」ヴァジュラによって切られていることに気づき、彼らの泣き声で事態を悟った。

Verse 41

ततः शक्रश्च मा रोदीरिति तांस्तान्यथाऽवदत् । निर्गत्य जठरात्तस्मात्ततः प्रांजलिरग्रतः

そこでシャクラは彼らに「泣くな」と告げた。その胎内から出ると、彼らは合掌して彼の前に立った。

Verse 42

उवाच वाक्यं चात्रस्तो मातरं रिषपूरिताम् । दिवास्वापं कृथा मातः पादाक्रांतशिरोरुहा

そして、恐れながら、彼は悲しみに満ちた母に言葉をかけた。「母上、昼間に眠らないでください。髪が足で踏まれています。」

Verse 43

सुप्ताथ सुचिरं वाते धिन्नो गर्भो मया तव । कृता एकोनपंचाशद्भागा वज्रेण ते सुताः

「ディティよ、あなたが長く眠っている間に、私は風の中であなたの胎を切りました。そして私のヴァジュラによって、あなたの息子たちは四十九の部分に分けられたのです。」

Verse 44

सत्यं भवतु ते वाक्यं सार्धं भोक्ष्यामि तैः श्रियम् । दास्यामि तेषां स्थानानि दिवि यावदहं दिते

汝の言葉が真実として成就せよ。彼らと共に我は吉祥なる繁栄を享受し、我が存するかぎり、ああディティよ、彼らに天界の住処を授けよう。

Verse 45

मा रोदीरिति मे प्रोक्ताः ख्याताश्च मरुतस्त्विति । इत्युक्ता सा च सव्रीडा दितिर्जाता निरुत्तरा

「泣くでない」—我が彼らにそう告げたゆえ、彼らは「マルット（Maruts）」として名高くなった。そう言われると、ディティは羞恥に包まれ、返す言葉もなく黙しきった。

Verse 46

सार्धं तैर्गतवानिंद्रो दिगंते वायवः स्मृताः । ततः पुनश्च भर्तारं दितिः प्रोवाच दुःखिता

インドラは彼らと共に去り、彼らは方角の果てを巡る風として記憶される。やがて悲しみに沈むディティは、再び夫に語りかけた。

Verse 47

पुत्रं मे भगवन्देहि शक्रहंतारमूर्जितम् । यो नास्त्रशस्त्रैर्वध्यत्वं गच्छेत्त्रिदिववासिनाम्

ああ福徳の主よ、我に一子を授け給え—剛力にしてシャクラ（インドラ）を討つ者、天界の住人が武器や飛び道具によっても殺し得ぬ者を。

Verse 48

न ददास्युत्तरं विद्धि मृतामेव प्रजापते । इत्युक्तः स तदोवाच तां पत्नीमतिदुःखिताम्

「知れ、我は答えを与えぬ—（彼女は）すでに死したも同然だ、プラジャーパティよ。」そう告げられて、彼はひどく嘆き苦しむその妻に向かって語った。

Verse 49

दशवर्षसहस्राणि तपोनिष्ठा तु तप्स्यसे । वज्रसारमयैरंगैरच्छेद्यैरायसैर्दृढैः

苦行に堅く住して、汝は一万年のあいだタパス（苦行）を修するであろう。やがて汝は、金剛（ヴァジュラ）の精髄より成る肢体をもち、断ち難く、鉄のごとく堅固で揺るがぬ子を得る。

Verse 50

वज्रांगोनाम पुत्रस्ते भविता धर्मवत्सलः । सा तु लब्धवरा देवी जगाम तपसे वनम्

汝の子は「ヴァジュラーンガ」と名づけられ、ダルマを愛する者となる。かくしてその恩寵を得た女神は、苦行のため森へと赴いた。

Verse 51

दशवर्षसहस्राणि तपो घोरं समाचरत् । तपसोंऽते भगवती जनयामास दुर्जयम्

彼女は一万年にわたり、苛烈なるタパスを修した。そのタパスの終わりに、尊き女神は、征し難き者を産み落とした。

Verse 52

पुत्रमप्रतिकर्माणमजेयं वज्रदुश्छिदम् । स जातामात्र एवाभूत्सर्वशा स्त्रार्थपारगः

（女神は）対抗し得ぬ子、無敵にして金剛（ヴァジュラ）のごとく断ち難き子を産んだ。生まれ落ちたその瞬間より、彼はあらゆる武器の義と技に通暁し、悉く成就していた。

Verse 53

उवाच मातरं भक्त्या मातः किं करवाण्यहम् । तमुवाच ततो हृष्टा दितिर्दैत्याधिपं सुतम्

彼は信愛をもって母に言った。「母上、私は何をなすべきでしょうか。」すると喜びに満ちたディティは、ダイティヤの主たるその子に語りかけた。

Verse 54

बहवो मे हताः पुत्राः सहस्राक्षेण पुत्रक । तेषआमपचितिं कर्तुमिच्छे शक्रवधादहम्

「我が子よ、我が多くの息子たちは千眼者（インドラ）に討たれた。彼らのために報いを求め、シャクラを討ち取ろう。」

Verse 55

बाढमित्येव सं प्रोच्य जगाम त्रिदिवं बली । ससैन्यं समरे शक्रं स च बाह्वायुधोऽजयत्

「然らば」と言って、剛勇のバリはトリディヴァ（天界）へ赴いた。戦場にて彼は軍勢もろともシャクラを打ち破り、そのバーヴァーユダが勝利を得た。

Verse 56

पादेनाकृष्य देवेंद्रं सिंहः क्षुद्रमृगं यथा । मातुरंतिकमागच्छद्याचमानं भयातुरम्

彼は足で神々の王を引きずり、獅子が小獣を引くがごとくして母のもとへ近づいた。インドラは恐怖に震え、赦しを乞うた。

Verse 57

एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा कश्यपश्च महातपाः । आगता तत्र संत्रस्तावथो ब्रह्मा जगाद तम्

その間に、ブラフマーと大苦行者カश्यパが、怯えつつその場に到来した。やがてブラフマーは彼に語りかけた。

Verse 58

मुंचामुं पुत्र याचंतं किमनेन प्रयोजनम् । अवमानो वधः प्रोक्तो वीरसंभावितस्य च

「我が子よ、嘆願する彼を放しなさい。これで何の益があろうか。勇者と仰がれる者にとって、辱めは死に等しいと説かれる。」

Verse 59

अस्मद्वाक्येन यो मुक्तो जीवन्नपि मृतो हि सः । शत्रुं ये घ्नंति समरे न ते वीराः प्रकीर्तिताः

我らの言葉によって赦された者は、生きていても名誉においてはまことに死したも同然である。かく赦された敵を戦場で討つ者は、英雄として称えられない。

Verse 60

कृत्वा मानपरिग्लनिं ये मुंचंति वरा हि ते । यतामान्यतमं मत्वा त्वया मातुर्वचः कृतम्

まことに最上の者とは、名誉が傷ついた後でさえ（敵を）放つ者である。汝は母の言葉を、最も尊ぶべきものと見なして実行した。

Verse 61

तथा पितुर्वचः कार्यं मुंचामुं पुत्र वासवम् । एतच्छ्रुत्वा तु वज्रांगः प्रणतो वाक्यमब्रवीत्

同じく、わが子よ、父の言葉も成し遂げねばならぬ――ヴァーサヴァ（インドラ）を放て。これを聞いたヴァジュラーンガは礼拝して頭を垂れ、言葉を述べた。

Verse 62

न मे कृत्यमनेनास्ति मातुराज्ञा कृता मया । त्वं सुरासुरनाथो वै मम च प्रपितामहः

ヴァジュラーンガは言った。「彼について、もはや我に用はない。母の命はすでに我が成し遂げた。しかも汝は、 देव と阿修羅の主にして、我が曾祖父でもある。」

Verse 63

करिष्ये त्वद्वचो देव एष मुक्तः शतक्रतुः । न च कांक्षे शक्रभुक्तामिमां त्रैलोक्यराजताम्

おお神よ、我は汝の命に従って行う。かくしてシャタクラトゥ（インドラ）は解き放たれた。我は、すでにシャクラが享受した三界の王権を望まない。

Verse 64

परभुक्ता यथा नारी परभुक्तामिवस्रजम् । यच्च त्रिभुवनेष्वस्ति सारं तन्मम कथ्यताम्

他者に享楽された女を避けるべきであり、また他者がすでに身に着けた花鬘のように——この王権もまたそのようなもの。三界に存する真の精髄とは何か、我に告げよ。

Verse 65

ब्रह्मोवाच । तपसो न परं किंचित्तपो हि महतां धनम् । तपसा प्राप्यते सर्वं तपोयोग्योऽसि पुत्रक

ブラフマーは言った。「タパス（苦行）に勝るものは何もない。まことにタパスは偉大なる者の財である。タパスによって一切は得られる。愛しき子よ、汝はタパスにふさわしい。」

Verse 66

वज्रांग उवाच । तपसे मे रतिर्देव न विघ्नं तत्र मे भवेत् । त्वत्प्रसादेन भगवन्नित्युक्त्वा विरराम सः

ヴァジュラーンガは言った。「おお神よ、我が歓びはタパスにある。そこに我への障りが起こりませぬように。おお福徳なる御方よ、あなたの恩寵によって——そう言い終えると、彼は黙し、誓願に身を投じた。」

Verse 67

ब्रह्मोवाच । क्रूरभावं परित्यज्य यदीच्छसि तपः सुत । अनया चित्तबुद्ध्या तत्त्वयाप्तं जन्मनः फलम्

ブラフマーは言った。「もしタパスを望むなら、子よ、残忍の心を捨てよ。この真実に澄んだ心と बुद्धि（知性）によって、汝の生の果は成就する。」

Verse 68

इत्युक्त्वा पद्मजः कन्यां ससर्ज्जयतलोचनाम् । तामस्मै प्रददौ देवः पत्न्यर्थं पद्मसंभवः

そう言い終えると、蓮華より生まれし者（ブラフマー）は、伏し目がちな乙女を創り出した。蓮華に由来するその神は、妻として彼にその娘を授けた。

Verse 69

वरांगीति च नामास्याः कृतवांश्च पितामहः । जगाम च ततो ब्रह्मा कश्यपेन समं दिवम्

祖父神ブラフマーは彼女に「ヴァラーンギー（Varāṅgī）」という名を授けた。ついでブラフマーはカश्यパ（Kaśyapa）と共に天界へ赴いた。

Verse 70

वज्रांगोऽपि तया सार्धं जगाम तपसे वनम् । ऊर्द्धूबाहुः स दैत्येंद्रोऽतिष्ठदब्दसहस्रकम्

ヴァジュラーンガ（Vajrāṅga）もまた彼女と共に、苦行のため森へ赴いた。そのダーナヴァの主は、両腕を高く掲げて千年のあいだ立ち続けた。

Verse 71

कालं कमलपत्राक्षः शुद्धबुद्धिर्महातपाः । तावानधोमुखः कालं तावत्पंचाग्निसाधकः

しばらくの間、蓮の葉のような眼をもち、悟り清き大苦行者は、顔を下に向けてその同じ期間とどまった。さらに同じ期間、「五火の行」を修した。

Verse 72

निराहारो घोरतपास्तपोराशिरजायत । ततः सोंऽतर्जले चक्रे कालं वर्षसहस्रकम्

断食し、恐るべき苦行を修して、彼はまさにタパスの山と化した。ついで彼は水中に入り、千年の時を過ごした。

Verse 73

जलांतरप्रविष्टस्य तस्य पत्नी महाव्रता । तस्यैव तीरे सरसस्तत्परा मौनमाश्रिता

夫が水中へ入ると、その妻は—大いなる誓戒に堅く立つ者—その湖のほとりにとどまり、ただ夫に心を捧げ、沈黙の誓い（マウナ）を守った。

Verse 74

निराहारं पतिं मत्वा तपस्तेपे पतिव्रता । तस्यास्तपसि वर्तंत्या इंद्रश्चक्रे विभीषिकाम्

夫が断食していると思い定めた貞節の妻（パティヴラター）は、タパス（苦行）を修した。彼女がそのタパスに堅く留まると、インドラは彼女を乱すため恐怖を作り出した。

Verse 75

भूत्वा तु मर्कटाकारस्तस्याअभ्याशमागतः । अपविध्य दृशं तस्या मूत्रविष्ठे चकार सः

さらに彼は猿の姿となって彼女に近づき、彼女の視線をそらせて、その場で小便し大便した。彼女の清浄と修行を汚し、乱そうとしたのである。

Verse 76

तथा विलोलवसनां विलोलवदनां तथा । विलोलकेशां तां चक्रे विधित्सुस्तपसः क्षतिम्

そして彼は、彼女の衣を乱し、顔を動揺させ、髪をほどけ散らせた。すべては彼女のタパスを損なおうとする企てであった。

Verse 77

ततश्च मेषरूपेण क्लेशं तस्याश्चकार सः । ततो भुजंगरूपेण बद्धा चरणयोर्द्वयोः

それから彼は牡羊の姿で彼女に苦しみを与え、次いで蛇の姿となって、彼女の両足に巻きつき縛りつけた。

Verse 78

अपाकर्षत दूरं स तस्माद्देवभृतस्तथा । तपोबालाच्च सा तस्य न वध्यत्वं जगाम ह

神々を統べるインドラは彼女をその場所から遠くへ引きずり去った。だが彼女のタパスの力により、彼女は彼に屈することなく、ついに制圧されなかった。

Verse 79

क्षमया च महाभागा क्रोधमण्वपि नाकरोत् । ततो गोमायुरूपेण तमदूषयदाश्रमम्

しかしその高貴なる女人は、忍耐によって、怒りの微塵すら起こさなかった。すると彼はジャッカルの姿となり、そのアーシュラマを汚した。

Verse 80

अग्निरूपेण तस्याश्च स ददाह महाश्रमम् । चकर्ष वायुरूपेण महोग्रेण च तां शुभाम् । एवं सिहवृकाद्याभिर्भीषिकाभिः पुनःपुनः

彼は火の姿となって彼女の大いなるアーシュラマを焼き、また猛烈な暴風の姿となって、その吉祥なる女人を引きずった。かくして獅子や狼などの恐るべき幻相をもって、幾度も彼女の誓願を揺るがそうとした。

Verse 81

विरराम यदा नैव वज्रांगमहिषी तदा । शैलस्य दुष्टतां मत्वा शापं दातुं व्यवस्यत

ヴァジュラーンガの妃がなおも修行をやめぬとき、彼女はシァイラの所業を邪悪と見て、呪詛を下すことを決意した。

Verse 82

तां शापाभिमुखीं दृष्ट्वा शैलः पुरुषाविग्रहः । उवाच तां वरारोहां त्वरयाथ सुलोचनाम्

彼女が呪詛を放たんとするのを見て、シァイラは人の姿を取り、腰つき麗しく美しい眼をもつその女人に語りかけ、速やかに行うように（あるいは速やかに思いとどまるように）促した。

Verse 83

शैल उवाच । नाहं महाव्रते दुष्टः सेव्योऽहं सर्वदेहिनाम् । अतिखेदं करोत्येष ततः क्रुद्धस्तु वृत्रहा

シァイラは言った。「この大いなる誓戒において、我は邪なる者にあらず。すべての有身の者に仕えられるに足る。されどこの者は過度の苦悩をもたらす。ゆえにヴリトラハー（インドラ）は憤りて行うのだ。」

Verse 84

एतस्मिन्नंतरे जातः कालो वर्षसहस्रिकः । तस्मिन्याते स भगवान्काले कमलसंभवः

その間に、千年の時が過ぎ去った。時が満ちると、聖なる御方—蓮華より生まれしカマラ・サンバヴァ（梵天、蓮生のブラフマー）—が顕れ/働きをなした。

Verse 85

तुष्टः प्रोवाच वज्रांगं तमागम्य जलाशये

満悦して、彼は水辺にいるヴァジュラーンガのもとへ近づき、言葉をかけた。

Verse 86

ब्रह्मोवाच । ददामि सर्वकामांस्ते उत्तिष्ठ दितिनन्दन । एवमुक्तस्तदोत्थाय दैत्येंद्रस्तपसो निधिः । उवाच प्रांजलिर्वाक्यं सर्वलोकपितामहम्

ブラフマーは言った。「汝の望むあらゆる願いを授けよう。起きよ、ディティの子よ。」そう告げられると、苦行の宝蔵たるダイティヤの王は立ち上がり、合掌して、万界の祖父ピターマハに言葉を申し上げた。

Verse 87

वज्रांग उवाच । आसुरो मेऽस्तु मा भावः शक्रराज्ये च मा रतिः । तपोधर्मरतिश्चास्तु वृणोम्येतत्पितामह

ヴァジュラーンガは言った。「我に阿修羅の気質が生じませぬように。インドラの王権にも喜びを抱きませぬように。苦行とダルマにこそ歓びを—これを選びます、ピターマハよ。」

Verse 88

एवमस्त्विति तं ब्रह्मा प्राह विस्मितमानसः । उपेक्षते च शक्रं स भाव्यर्थं कोऽतिवर्तते

ブラフマーは心に驚嘆し、「そのとおりであれ」と告げた。そしてシャクラ（インドラ）を顧みなかった。来たるべき定めを、いったい誰が越えられようか。

Verse 89

ऋषयो मनुजा देवाः शिवब्रह्ममुखा अपि । भाव्यर्थं नाति वर्तंते वेलामिव महोदधिः

聖仙も人も神々も――シヴァやブラフマーでさえ――定められた運命を越えることはない。大海がその岸を越えぬがごとく。

Verse 90

इति चिंत्य विरिंचोऽपि तत्रैवांतरधीयत । वज्रांगोऽपि समाप्ते तु तपसि स्थिरसंयमः

かく思い定めて、ヴィリンチャ（ブラフマー）はその場で姿を消した。ヴァジュラーンガの苦行が成就すると、彼はなお自制の戒に堅くとどまった。

Verse 91

आहारमिच्छन्स्वां भार्यां न ददर्शाश्रमे स्वके । भार्याहीनोऽफलश्चेति स संचिंत्य इतस्ततः

食を求めて自らの庵を見回したが、妻の姿はなかった。「妻なき身は果（子孫・成就）なきもの」と思い、彼はあちらこちらと思案を重ねた。

Verse 92

विलोकयन्स्वकां भार्यां विधित्सुः कर्म नैत्यकम् । विलोकयन्ददर्शाथ इहामुत्र सहयिनीम्

日々の儀礼を行おうと、妻を求めて見回した。探し続けた末に、彼は彼女を見いだした――この世にも来世にも寄り添う伴侶を。

Verse 93

रुदन्तीं स्वां प्रियां दीनां तरुप्रच्छादिताननाम् । तां विलोक्य ततो दैत्यः प्रोवाच परिसांत्वयन्

木々の蔭に顔を隠し、哀れに泣くわが愛しき者を見て、ダイティヤは彼女を見つめ、慰めんとして言葉をかけた。

Verse 94

वज्रांग उवाच । केन तेऽपकृतं भीरु वर्तंत्यास्तपसि स्वके । कथं रोदिषि वा बाले मयि जीवति भर्तरि । कं वा कामं प्रयच्छामि शीघ्रं प्रब्रूहि भामिनि

ヴァジュラーンガは言った。「臆病な者よ、苦行に励むお前に誰が害をなしたのか？ 子供よ、夫である私が生きているというのに、なぜ泣くのか？ 情熱的な者よ、速やかに告げよ。お前のどんな願いを叶えようか？」

Verse 95

गृहेश्वरीं सद्गुणभूषितां शुभां पंग्वंधयोगेन पतिं समेताम् । न लालयेत्पूरयेन्नैव कामं स किं पुमान्न पुमान्मे मतोस्ति

吉祥であり徳に飾られた家の女主人を、たとえ足の不自由な者と目の見えぬ者が出会うような偶然で妻としたとしても、男が彼女を慈しまず、その願いを叶えないならば、彼はいったい何の「男」であろうか？ 私の考えでは、彼は男などではない。