Adhyaya 28

Verse 1

उमोवाच । किंचित्प्रष्टुमना नाथ स्वसंदेहापनुत्तये । वद खेदो यदि न ते त्रिकालज्ञानकोविद

ウマーは言った。「主よ、わが疑いを払うため、少しお尋ねしたいことがございます。もし御負担でなければお語りください、過去・現在・未来の三時を知る智者よ。」

Verse 2

तदा भगीरथो राजा क्व क्व भागीरथी तदा । यदा विष्णुस्तपस्तेपे चक्रपुष्करिणी तटे

その時、バギーラタ王はどこにおり、またその時バギーラティー（ガンガー）はどこにあったのか――ヴィシュヌがチャクラ・プシュカリニーの岸辺で苦行（タパス）を修した時に。

Verse 3

शिव उवाच । संदेहोऽत्र न कर्तव्यो विशालाक्षि सदामले । श्रुतौ स्मृतौ पुराणेषु कालत्रयमुदीर्यते

シヴァは言った。「大いなる眼をもつ、常に清らかな者よ、ここで疑いを起こしてはならぬ。シュルティ、スムリティ、そしてプラーナには、三つの時が確かに説かれている。」

Verse 4

भूतं भावि भवच्चापि संशयं मा वृथा कृथाः । इत्युक्त्वा पुनराहेशो गंगामाहात्म्यमुत्तमम्

過去であれ未来であれ現在であれ、むなしく疑いを起こしてはならない。そう言ってから、主は再びガンガーの最上の偉大さを語った。

Verse 5

अगस्त्य उवाच । पार्वतीनंदन पुनर्द्युनद्याः परितो वद । महिमोक्तो हरौ यद्वद्देवदेवेन वै तदा

アガスティヤは言った。「パールヴァティーの子よ、天上の河（ガンガー）について、もう一度余すところなく語れ。あの時、神々の神がハリに彼女の偉大さをどのように宣言したのかを。」

Verse 6

स्कंद उवाच । मुनऽत्र मैत्रावरुणे यथा देवेन भाषितम् । शुणु त्रिपथगामिन्या माहात्म्यं पातकापहम्

スカンダは言った。「聖仙マイトラーヴァルナ（アガスティヤ）よ、ここで三道を行く者（ガンガー）の、罪を滅する功徳の偉大さを聞け。まさに主が語ったとおりに。」

Verse 7

त्रिस्रोतसं समासाद्य सकृत्पिंडान्ददाति यः । उद्धृताः पितरस्तेन भवांभोधेस्तिलोदकैः

三流の聖河（ガンガー）に至り、たとえ一度でもピンダ（供食団）を捧げる者は、その行いにより、胡麻水の供養によって祖霊を輪廻の海より救い上げる。

Verse 8

यावंतश्च तिला मर्त्यैर्गृहीता पितृकर्मणि । तावद्वर्षसहस्राणि पितरः स्वर्गवासिनः

人々が祖霊供養の作法に用いる胡麻の粒の数だけ、祖霊（ピトリ）はその数の千年、天界に住まう。

Verse 9

देवाः सपितरो यस्माद्गंगायां सर्वदा स्थिताः । आवाहनं विसर्गं च तेषां तत्र ततो नहि

デーヴァたちは祖霊（ピトリ）とともに常にガンガーに在すゆえ、その地では招請も送還も必要としない。

Verse 10

पितृवंशे मृता ये च मातृवंशे तथैव च । गुरु श्वशुर बंधूनां ये चान्ये बांधवा मृताः

父方の系譜に亡くなった者、また母方の系譜に亡くなった者；さらに師（グル）、舅、親族、その他の縁者のうち逝ける者——（すべて含まれる）。

Verse 11

अजातदंता ये केचिद्ये च गर्भे प्रपीडिताः । अग्निविद्युच्चोरहता व्याघ्रदंष्ट्रिभिरेव च

歯が生える前に亡くなった者、胎内で苦しみ命を落とした者、火・稲妻・盗賊に倒れた者、そして虎の牙に裂かれた者——（皆を憶念して供養せよ）。

Verse 12

उद्बंधन मृता ये च पतिता आत्मघातकाः । आत्मविक्रयिणश्चोरा ये तथाऽयाज्ययाजकाः

首つりで死んだ者、堕落した者、自ら命を絶った者；身を売った者、盗人、そして禁じられた供犠を執り行った者—彼らもまた皆、ここに含まれる。

Verse 13

रसविक्रयिणो ये च ये चान्ये पापरोगिणः । अग्निदा गरदाश्चैव गोघ्नाश्चैव स्ववंशजाः

酩酊の酒を売買する者、また罪より生じた病に苦しむ者；放火する者、毒を盛る者、牛を殺す者—たとえ同じ血筋に生まれようとも—彼らもまた含まれる。

Verse 14

असिपत्रवने ये च कुंभीपाके च ये गताः । रौरवेप्यंधतामिस्रे कालसूत्रे च ये गताः

アシパトラヴァナとクンビー・パーカへ赴いた者、またラウラヴァ、アンダターミスラ、カーラスートラへ赴いた者—その者たちでさえ、ここに含まれる。

Verse 15

जात्यंतरसहस्रेषु भ्राम्यंते ये स्वकर्मभिः । ये तु पक्षिमृगादीनां कीटवृक्षादि वीरुधाम्

自らの業（カルマ）に駆られて、幾千もの異なる生をさまよう者；鳥や獣の胎に入り、虫となり、樹となり、蔓草となった者—彼らもまた皆、含まれる。

Verse 16

योनिं गतास्त्वसंख्याताः संख्यातानामशोभनाः । प्रापिता यमलोकं तु सुघोरैर्यमकिंकरैः

数えきれぬ衆生がさまざまな胎に入り、数え得る者の中でも醜きものとなり；そして彼らは、ヤマの極めて恐ろしい使者たちによってヤマ界へと連れ去られた。

Verse 17

येऽबांधवा बांधवा वा येऽन्यजन्मनि बांधवाः । येपि चाज्ञातनामानो ये चापुत्राः स्वगोत्रजाः

縁なき者であれ縁ある者であれ、また他生の親族であれ、名の知られぬ者、そして同族にして子なく没した者—ことごとく含まれる。

Verse 18

विषेण च मृता वै ये ये वै शृंगिभिराहताः । कृतघ्नाश्च गुरुघ्नाश्च ये च मित्रद्रुहस्तथा

毒によって死んだ者、角ある獣に突かれて倒れた者、恩知らず、師を殺めた者、友を裏切る者—そのような者さえここに語られる。

Verse 19

स्त्री बालघातका ये च ये च विश्वासघातकाः । असत्यहिंसानिरता सदा पापरताश्च ये

女と子を殺す者、信を裏切る者、虚偽と暴力に耽る者、常に罪を楽しむ者—そのような者もまた含まれる。

Verse 20

अश्वविक्रयिणो ये च परद्रव्यहराश्च ये । अनाथाः कृपणा दीना मानुष्यं प्राप्तुमक्षमाः

馬を売り買いする者、他人の財を奪う者、また身寄りなく哀れで貧しく落ちぶれ、人としての身を再び得ること叶わぬ者—皆ここに含まれる。

Verse 21

तर्पिता जाह्नवीतोयैर्नरेण विधिना सकृत् । प्रयांति स्वर्गतिं तेपि स्वर्गिणो मुक्तिमाप्नुयुः

もし人が法にかなって一度でも、ジャーナヴィー（ガンガー）の水をもってタルパナ（tarpaṇa）の供養をなし彼らを満たすなら、たとえその者らであっても天界への道を得る。さらに天に至れば、ついには解脱（mokṣa）をも得るであろう。

Verse 22

एतान्मंत्रान्समुच्चार्य यः कुर्यात्पितृतर्पणम् । श्राद्धं पिंडप्रदानं च स विधिज्ञ इहोच्यते

これらのマントラを正しく唱えたのち、祖霊を満たすピトリ・タルパナ（pitṛ-tarpaṇa）を行い、さらにシュラッダ（śrāddha）とピンダ（piṇḍa）の供養を修する者は、ここにおいて真に作法を知る者と称される。

Verse 23

कामप्रदानि तीर्थानि त्रैलोक्ये यानि कानिचित् । तानि सर्वाणि सेवंते काश्यामुत्तरवाहिनीम्

三界にあるいかなる願いを成就させるティールタ（tīrtha）も、ことごとく、あたかも、カーシーの北流のガンガー、ウッタラヴァーヒニー（Uttaravāhinī）に赴き、これに仕えるのである。

Verse 24

स्वःसिंधुः सर्वतः पुण्या ब्रह्महत्यापहारिणी । काश्यां विशेषतो विष्णो यत्र चोत्तरवाहिनी

天の河ガンガー（Gaṅgā）は遍く聖にして、婆羅門殺しの罪すらも滅する。されどカーシーにおいて、ああヴィシュヌ（Viṣṇu）よ、彼女はとりわけ殊勝である—北流として流れるウッタラヴァーヒニー（Uttaravāhinī）の地において。

Verse 25

गायंति गाथामेतां वै दैवर्षिपितरोगणाः । अपि दृग्गोचरा नः स्यात्काश्यामुत्तरवाहिनी

天の聖仙（ṛṣi）の群れと祖霊の衆は、この讃歌をまさに歌う。「カーシーのウッタラヴァーヒニー（Uttaravāhinī）が、どうか我らの眼前に現れますように。」

Verse 26

यत्रत्यामृतसंतृप्तास्तापत्रितयवर्जिताः । स्याम त्वमृतमेवाद्धा विश्वनाथप्रसादतः

そこにて、その甘露（amṛta）に満たされ、三種の苦悩を離れ、われらがまことに不死となりますように—まさしく—カーシーの主ヴィシュヴァナータ（Viśvanātha）の御加護によって。

Verse 27

गंगैव केवला मुक्त्यै निर्णीता परितो हरे । अविमुक्ते विशेषेण ममाधिष्ठानगौरवात्

おおハリよ、ガンガーこそが四方にわたり解脱への直接の手段と定められた。とりわけアヴィムクタ（カーシー）においては、我が自らの臨在がそこに住する威光ゆえに、いっそう殊勝である。

Verse 28

ज्ञात्वा कलियुगं घोरं गंगाभक्तिः सुगोपिता । न विंदतिं जना गंगां मुक्तिमागैर्कदायिकाम्

恐るべきカリ・ユガを知って、ガンガーへの信愛はよく秘されてしまった。人々は、解脱への道を授けるガンガーを見いだせない。

Verse 29

अनेकजन्मनियुतं भ्राम्यमाणस्तु योनिषु । निर्वृतिं प्राप्नुयात्कोत्र जाह्नवीभजनं विना

数えきれぬ生にわたり胎を巡ってさまよう者が、ジャーナヴィー（ガンガー）への敬虔な礼拝なくして、いずこで安らぎを得られようか。

Verse 30

नराणामल्पबुद्धीनामेनो विक्षिप्तचेतसाम् । गंगेव परमं विष्णो भेषजं भवरोगिणाम्

おおヴィシュヌよ、智慧浅く、罪によって心が散り乱れる人々にとって、ガンガーのみが輪廻という病に苦しむ者への無上の霊薬である。

Verse 31

खंडस्फुटितसंस्कारं गंगातीरे करोति यः । मम लोके चिरं कालं तस्याक्षय सुखं हरे

おおハリよ、ガンガーの岸辺で、たとえ断片的で不完全なサンスカーラであってもそれを行う者は、我が世界において久しく尽きぬ安楽を享受する。

Verse 32

गंतुमुद्दिश्य यो गंगां परार्थस्वार्थमेव वा । न गच्छति परं मोहात्स पतेत्पितृभिः सह

聖なるガンガーへ赴こうと志し、他者のためであれ己のためであれ、迷いによって行かぬ者は、祖霊とともに堕ちる。

Verse 33

सर्वाणि येषां गांगेयैस्तोयैः कृत्यानि देहिनाम् । भूमिस्था अपि ते मर्त्या अमर्त्या एव वै हरे

ハリよ、ガンガーの水によってあらゆる儀礼が営まれる者たちは、地上にあっては死すべき身であっても、まことに不死者のごとし。

Verse 34

चरमेपि वयोभागे स्वःसिंधुं यो निषेवते । कृत्वाप्येनांसि बहुशः सोपि यायाच्छुभां गतिम्

たとえ人生の終わりの時であっても、天の河ガンガーに帰依し奉仕する者は、幾度も罪を重ねていようとも、なお吉祥なる境地に至る。

Verse 35

यावदस्थि मनुष्याणां गंगातोयेषु तिष्ठति । तावदब्दसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते

人の骨がガンガーの水にとどまるかぎり、その千年千年にわたり、天界において尊ばれる。

Verse 36

विष्णुरुवाच । देवदेवजगन्नाथ जगतां हितकृत्प्रभो । कीकसं चेत्पतेद्दैवाद्दुर्वृत्तस्य दुरात्मनः

ヴィシュヌは言った。「神々の神、宇宙の主、諸世界の利益をなす प्रभुよ。もし運命により、悪行の者・邪心の者の骨が（そこへ）落ちるならば……」

Verse 37

जले द्युनद्या निष्पापे कथं तस्य परा गतिः । अपमृत्यु विपन्नस्य तदीश विनिवेद्यताम्

その遺骸が罪を滅する天の河の聖なる水にあるなら、彼の最高の行き先はいかなるものか。しかも非時の死に倒れた者について—主よ—それを説き明かしたまえ。

Verse 38

महेश्वर उवाच । अत्रार्थे कथयिष्यामि पुरावृत्तमधोक्षज । शृणुष्वैकमना विष्णो वाहीकस्य द्विजन्मनः

マヘーシュヴァラは言った。「この件について、アドホークシャジャ（ヴィシュヌ）よ、我は古き出来事を語ろう。ヴィシュヌよ、心を一つにして、ヴァーヒーカという二度生まれの者の物語を聴け。」

Verse 39

पुरा कलिंगविषये द्विजो लवणविक्रयी । संध्यास्नानविहीनश्च वेदाक्षरविवर्जितः

昔、カリンガの国に、塩を売って生計を立てる二度生まれの者がいた。彼は日々のサンディヤー礼拝と沐浴を欠き、ヴェーダの音節の誦持さえ捨て去っていた。

Verse 40

वाहीको नामतो यज्ञसूत्रमात्रपरिग्रहः । परिग्रहश्च तस्यासीत्कौविंदी विधवा नवा

彼の名はヴァーヒーカ。持ち物といえば聖紐のみであった。しかも彼の世俗の執着は、織工の共同体（カウヴィンディー）に属する若き寡婦であった。

Verse 41

दुर्भिक्षपीडितेनाथ वृषलीपतिना विना । प्राणाधारं तदा तेन देशाद्देशांतरं ययौ

その後、飢饉に苦しめられ、シュードラの女の夫とも離れた彼は、ただ命の糧を求めて国から国へとさすらった。

Verse 42

मध्येऽथ दंडकारण्यं क्षुत्क्षामः संगवर्जितः । व्याघ्रेण घातितस्तत्र नरमांसप्रियेण सः

道すがら、ダンダカの森にて、飢えに衰え、伴を失った彼は、人肉を好む虎によりその場で討たれた。

Verse 43

तस्य वामपदं गृध्रो गृहीत्वोदपतत्ततः । मांसाशिनाऽन्य गृध्रेण तस्य युद्धमभूद्दिवि

一羽の禿鷲が彼の左足をくわえて舞い上がった。すると空にて、その禿鷲と別の肉食の禿鷲との間に争いが起こった。

Verse 44

गृध्रयोरामिषं गृध्न्वोः परस्परजयैषिणोः । अवापतत्पादगुल्फं कंकचंचुपुटात्तदा

二羽の禿鷲が肉を貪り互いの勝利を求めて争ううち、カンカ鳥のくちばしから足首と足がその時落ちた。

Verse 45

तस्य वाहीक विप्रस्य व्याघ्रव्यापादितस्य ह । मध्ये गंगं दैवयोगादपतद्द्वंद्वकारिणोः

虎に討たれたバーヒーカという婆羅門のその足は、まさに天のめぐり合わせにより、二羽が争うさなかガンガーの流れの中ほどへ落ちた。

Verse 46

यदैव हतवान्द्वीपी तं वाहीकमरण्यगम् । तस्मिन्नेव क्षणे बद्धः स पाशैः क्रूरकिंकरैः

虎が森でヴァーヒーカを殺したまさにその瞬間、同じ刹那に、彼はヤマの残酷な使者たちの投げ縄で縛られた。

Verse 47

कशाभिर्घातितोत्यंतमाराभिः परितोदितः । वमन्रुधिरमास्येन नीतस्तैः स यमाग्रतः

鞭で激しく打たれ、至る所を突き棒で突かれ、口から血を吐きながら、彼は彼らによってヤマ（閻魔）の御前へと連れて行かれた。

Verse 48

आपृच्छि धर्मराजेन चित्रगुप्तोथ मापते । धर्माधर्मं विचार्यास्य कथयाशु द्विजन्मनः

そこでダルマラージャ（ヤマ）はチトラグプタに尋ねた。「主よ、この再生族（バラモン）の善行と悪行を速やかに調べ、報告せよ。」

Verse 49

वैवस्वतेन पृष्टोथ चित्रगुप्तो विचित्रधीः । सर्वदा सर्वजंतूनां वेदिता सर्वकर्मणाम्

ヴァイヴァスヴァタ（ヤマ）にこのように尋ねられ、驚くべき知性を持ち、常にすべての存在とそのすべての行いを知るチトラグプタは、語る準備をした。

Verse 50

जगाद यमुनाबंधुं वाहीकस्य द्विजन्मनः । जन्मकर्मदिनारभ्य दुर्वृत्तस्य शुभेतरम्

彼はヤムナー川の親族（ヤマ）に、ヴァーヒーカの再生族について語った。誕生の儀式の日からずっと、その素行の悪い男の行いは、ほとんど吉祥ではなく、その逆ばかりであったと。

Verse 51

चित्रगुप्त उवाच । गर्भाधानादिकं कर्म प्राक्कृतं नास्य केनचित् । जातकर्मकृतं नास्य पित्राऽज्ञानवता हरे

チトラグプタは言った。「彼のためには、ガルバダーナ（受胎）に始まる出生前の儀式は何も行われませんでした。無知な父親によって、誕生の儀式（ジャータカルマ）さえも彼のためになされませんでした、おおハリよ。」

Verse 52

गर्भैनः शमने हेतुः समस्तायुः सुखप्रदम् । एकादशेह्नि नामास्य न कृतं विधिपूर्वकम्

（その儀礼は）胎内に関わる罪を鎮め、全生涯にわたり安楽を授けるというのに――十一日目の命名の儀（ナーマカルナ）は、しかるべき作法に則って行われなかった。

Verse 53

ख्यातः स्याद्येन विधिना सर्वत्र विधिपावनम् । नाकार्षीन्निर्गमं चास्य चतुर्थे मासि मंदधीः

定められた作法によって、人はどこにあっても規範により正しく立てられ清められるというのに――鈍き守り手は、四か月目の「外出の儀」さえ行わなかった。

Verse 54

जनकः शुभतिथ्यादौ विदेशगमनापहम् । षष्ठेऽन्नप्राशनंमासि न कृतं विधिपूर्वकम्

吉祥なる時に――（異国への旅立ちを退けると伝えられる儀礼であるのに）――父はなお、六か月目の初食の儀（アンナプラーシャナ）を正しい作法で行わなかった。

Verse 55

सर्वदा मिष्टमश्नाति कर्मणा येन भास्करे । न चूडाकरणं चास्य कृतमब्दे यथाकुलम्

（それは）常に甘味を食する福を授ける儀礼である、バースカラよ――だが彼の剃髪の儀（チューダーカラナ）も、家の習わしにかなう年に行われなかった。

Verse 56

कर्मणा येन केशाः स्युः स्निग्धाः कुसुमवर्षिणः । नाकारि कर्णवेधोस्य जनित्रा समये शुभे

（それは）髪を艶やかにし、花を降らすかのごとく（吉祥と美をもたらす）儀礼である――しかし両親は、しかるべき吉時に耳穿ちの儀（カルナヴェーダ）を行わなかった。

Verse 57

सुवर्णग्राहिणौ येन कर्णौ स्यातां च सुश्रुती । मौंजीबंधोप्यभूदस्य व्यतीतेब्देऽष्टमे हरे । ब्रह्मचर्याभिवृद्ध्यै यो ब्रह्मग्रहणहेतुकः

その儀礼によって耳は金の飾りを受けるにふさわしくなり、また「善く聞く者」すなわちよく教えを受けた者となる。さらに、ハリよ、八年が過ぎたとき、彼にはムンジャ草の聖帯を結ぶ儀が行われた――それは梵行（ブラフマチャリヤ）を増し、ブラフマン（ヴェーダの学び）を受け取る因となる。

Verse 58

मौंजीमोक्षणवार्तापि कृता नास्य जनुःकृता । गार्हस्थ्यं प्राप्यते यस्मात्कर्मणोऽनंतरं वरम्

聖なるムンジャ帯を解く儀が行われたという、ただの言い伝えにすぎず――しかも彼は本来の人生段階を正しく守ってはいなかったが――それでもその行為の直後、彼は次の「すぐれた」位、すなわち家住期（ガールハスティヤ）を得た。

Verse 59

यथाकथंचिदूढाऽथ पत्नी त्यक्तकुलाध्वगा । वृषलीपतिना तेन परदारापहारिणा

やがて彼は、どうにかして妻を迎えた――それは家の道を捨てた女であった。しかも彼は、卑しい身分の女の夫となり、ついには他人の妻を奪う者となった。

Verse 60

आरभ्य पंचमाद्वर्षात्परस्वस्यापहारकः । अभूदेष दुराचारो दुरोदरपरायणः

五歳のころから彼は他人の財を盗む者となり、この男は悪行に染まり、賭博に心を奪われた。

Verse 61

रुमायां वसताऽनेन हतागौरेकवार्षिकी । एकदा दृढदंडेन लिहंती लवणं मृता

ルマー（Rumā）に住んでいたとき、彼は一歳の牝牛を殺した。ある日、その牛が塩をなめているところを、彼が堅い杖で打ち、牛は死んだ。

Verse 62

जननीं पादपातेन बहुशोऽसावताडयत् । कदाचिदपि नो वाक्यं पितुः कृतमनेन वै

彼は幾度も自らの母を足蹴にして打ち、まことに一度たりとも父の言葉を実行しなかった。

Verse 64

धत्तूरकरवीरादि बहुधोपविषाणि च । क्रीडाकलहमात्रेण भक्षयच्चैष दुर्मतिः

この邪悪な心の者は、子どもの遊びや口論ほどのことで、ダットゥーラやカラヴィーラなどの軽い毒をさえ種々に食した。

Verse 65

दग्धोसावग्निना सौरे श्वभिश्च कवलीकृतः । शृंगिभिः परितः प्रोतो विषाणाग्रैरसौ बहु

彼は猛火に焼かれ、犬どもに裂かれて食われ、さらに角ある獣に角の先で四方から幾度も突き刺された。

Verse 66

दंदशूकैर्भृशं दष्टो दुष्टः शिष्टैर्विगर्हितः । काष्ठेष्टलोष्टैः पापिष्ठः कृतानिष्टः सदात्मनः

蛇に激しく噛まれ、卑劣にして善人に咎められたこの極悪の罪人は、常に善き者を害し、棒や土器の破片や土塊で打たれた。

Verse 67

आस्फालितं शिरोनेनासकृच्चापि दुरात्मना । यदर्च्यते सदा सद्भिरुत्तमांगमनेकधा

その邪悪な魂は、善き人々がさまざまに礼拝する「最上の肢」である頭を、何度も何度も打ちつけた。

Verse 68

असौ हि ब्राह्मणो मंदो गायत्रीमपिवेदन । कामतो मत्स्यमांसानि जग्धान्येतेन दुर्धिया

このバラモンは愚鈍で、聖なるガーヤトリーすら知らなかった。しかも欲に駆られ、邪な理解のまま魚と肉を食した。

Verse 69

आत्मार्थं पायसमसौ पर्यपाक्षीदनेकधा । लाक्षालवणमांसानां सपयोदधिसर्पिषाम्

己の利のために、彼は幾度もさまざまにパーヤサ（甘い乳粥）を煮た。ラックシャや塩や肉を添え、さらに乳・凝乳・ギーを用いて。

Verse 70

विषलोहायुधानां च दासीगोवाजिनामपि । विक्रेताऽसौ सदा मूढस्तथा वै केशचर्मणाम्

その迷妄の者は常に愚かで、毒や鉄の武器を売り、さらに女奴隷や牛馬をも売買した。髪や皮までも同様であった。

Verse 71

शूद्रान्न परिपुष्टांगः पर्वण्यहनि मैथुनी । पराङ्मुखो दैवपित्र्यकर्मण्येष दुरात्मवान्

シュードラ（Śūdra）から受けた食で身を養い、祭日や聖なる日でさえ交わりにふけった。神々と祖霊に捧ぐべき儀礼から背を向けた、邪悪な性の者である。

Verse 72

पक्षिणो घातितानेन मृगाश्चापि परः शतम् । अकारण द्रुमच्छेदी सदा निर्दयमानसः

彼は鳥を殺し、獣をも殺した—百を超えて。理由もなく木々を伐り倒し、その心は常に慈悲を欠いていた。

Verse 74

अदत्तदानः पिशुनः शिश्नोदरपरायणः । किं बहूक्तेन रविज साक्षात्पातक मूर्तिमान्

彼は施しをせず、讒言する者で、ただ欲情と腹のために生きた。これ以上何を言おう、太陽の子よ。彼はまさに、目に見える形を取った罪そのものであった。

Verse 75

रौरवेप्यंधतामिस्रे कुंभीपाकेऽतिरौरवे । कालसूत्रे कृमिभुजि पूयशोणितकर्दमे

ラウラヴァ、アンダターミスラ、クンビー パーカ、アティラウラヴァにて；またカーラスートラ、クリミボージ、そして膿と血の泥濘の中にて—

Verse 76

असिपत्रवने घोरे यंत्रपीडे सुदंष्ट्रके । अधोमुखे पूतिगंधे विष्ठागर्त्तेष्वभोजने

—恐るべきアシ・パトラヴァナ（刃の葉の林）にて、圧砕の機械の責めにて、スダンシュトラカにて；またアドーモカ、悪臭の界、そしてアボージャナの糞坑にて—

Verse 77

सूचीभेद्येऽथ संदंशे लालापे क्षुरधारके । प्रत्येकं नरके त्वेष पात्यतां कल्पसंख्यया

—スーチービェーディヤ、ついでサンダムシャ、ララーパ、クシュラダーラカにて—それぞれの地獄へ一つずつ、劫（カルパ）の数ほどの時をもって投げ落とされよ。

Verse 78

धर्मराजः समाकर्ण्य चित्रगुप्तमुखादिति । निर्भर्त्स्य तं दुराचारं किंकरानादिदेश ह

これをチトラグプタの口から聞くや、ダルマラージャはその悪行の者を叱責し、ついで配下の使者たちに命じた。

Verse 79

भ्रू संज्ञया हृतैर्नीतः स बद्ध्वा निरयालयम् । आक्रंदरावो यत्रोच्चैः पापिनां रोमहर्षणः

ただ眉の合図ひとつで捕らえられ、引き立てられ、縛られて地獄の住処へ連れて行かれた。そこでは罪人の叫び泣く声が高く響き、身の毛もよだつ。

Verse 80

ईश्वर उवाच । यातनास्वतितीव्रासु वाहीके संस्थिते तदा । तत्कालपुण्यफलदे गाङ्गेयांभसि निर्मले

イーシュヴァラは言った。「ヴァーヒーカが極めて苛烈な責め苦を受けていたその時、まさにその瞬間、功徳の果をただちに授ける清らかなガンガーの水が現れた。」

Verse 81

पतितं तद्धि गृध्रास्याद्वाहीकस्य द्विजन्मनः । हरे विमानं तत्कालमापन्नं सुरसद्मतः

まことにその時、再生のヴァーヒーカから鷲（禿鷲）の顔の境涯が脱け落ち、同時にハリの天の車が神々の宮殿よりただちに到来した。

Verse 82

घंटावलंबितं दिव्यं दिव्यस्त्रीशतसंकुलम् । आरुह्य देवयानं स दिव्यवेषधरो द्विजः

その再生の者は天衣をまとい、神々の乗り物に乗り込んだ。鈴を垂らした輝く御車で、幾百もの天女が満ちていた。

Verse 83

वीज्यमानोऽप्सरोवृंदैर्दिव्यगंधानुलेपनः । जगाम स्वर्गभुवनं गंगास्थिपतनाद्धरे

アプサラスの群れに扇がれ、天の香を塗られて、彼は天界へと赴いた。おおハリよ、ガンガーに遺骨が落ち（浸され）たゆえである。

Verse 84

स्कंद उवाच । वस्तुशक्तिविचारोयमद्भुतः कोपि कुंभज । द्रवरूपेण काप्येषा शक्तिः सादाशिवी परा

スカンダは言った。「おおクンバジャよ、実在に内在する力を省みるこの考察は、まことに驚異である。流体の姿として現れるこれは、まさしくサダーシヴァに属する至上の力である。」

Verse 85

करुणामृतपूर्णेन देवदेवेन शंभुना । एषा प्रवर्तिता गंगा जगदुद्धरणाय वै

慈悲の甘露に満ちた神々の神シャンブは、このガンガーを流れ出させた。まことに世界を高め、救い上げるためである。

Verse 86

यथान्याः सरितो लोके वारिपूर्णाः सहस्रशः । तथैषानानुमंतव्या सद्भिस्त्रिपथगामिनी

世には水に満ちた河が幾千もあるが、この三つの道を行くトリパタガーは、徳ある者によって他と同じと見なされてはならない。

Verse 87

श्रुत्यक्षराणि निश्चित्य कारुण्याच्छंभुना मुने । निर्मिता तद्द्रवैरेषा गंगा गंगाधरेण वै

聖仙よ、慈悲ゆえにシャンブはシュルティの音節を定め、その本質を流れとなして、このガンガーを造り出した。まさしくガンガーダラ自らによって。

Verse 88

योगोपनिषदामेतं सारमाकृष्य शंकरः । कृपया सर्वजंतूनां चकार सरितां वराम्

シャンカラはヨーゴーパニシャッドのこの精髄を引き出し、すべての生きとし生けるものへの慈悲によって、諸河のうち最上の流れを成した。

Verse 89

अकलानिधयो रात्र्यो विपुष्पाश्चैव पादपाः । यथा तथैव ते देशा यत्र नास्त्यमरापगा

月の相を欠く夜のように、花なき樹のように――天の河アマラーパガー、すなわち聖なるガンガーが在さぬ地は、そのように味気ない。

Verse 90

अनयाः संपदो यद्वन्मखा यद्वददक्षिणाः । तद्वद्देशा दिशः सर्वा हीना गंगांभसा हरे

おおハラよ、正しく用いられぬ財が空しく、ダクシナー（祭儀の布施）なき供犠が実らぬように、ガンガーの水を欠くとき、あらゆる国土と方角は欠乏する。

Verse 91

व्योमांगणमनर्कं च नक्तेऽदीपं यथा गृहम । अवेदा ब्राह्मणा यद्वद्गंगाहीनास्तथा दिशः

太陽なき天が寂しく、夜に灯なき家が役立たず、ヴェーダなきブラーフマナが真の威徳を失うように――ガンガーを欠けば、諸方は貧しくなる。

Verse 92

चांद्रायणसहस्रं तु यः कुर्याद्देहशोधनम् । गंगामृतं पिबेद्यस्तु तयोर्गंगाबुपोऽधिकः

千のチャンドラーヤナの誓戒を修して身を清める者があろう。だがガンガーの甘露の水を飲む者は、その二つよりも功徳において勝ると宣言される。

Verse 93

पादेनैकेन यस्तिष्ठेत्सहस्रं शरदां शतम् । अब्दं गंगांबुपो यस्तु तयोर्गंगांबुपोऽधिकः

たとえ一つの足で立ち続け、千たび百の秋にも等しいほどの久遠を耐えようとも、なお一年ガンガーの水を飲む者は、その二つより功徳において勝ると宣言される。

Verse 94

अवाक्छिराः प्रलंबेद्यः शतसंवत्सरान्नरः । भीष्मसूवालुकातल्पशयस्तस्माद्वरो हरे

たとえ人が百年のあいだ逆さに吊られ、あるいは恐ろしい砂の床に臥すとしても、それらの苦行に勝って尊いのは、ああハラよ、聖なるガンガーに結びつく御加護である。

Verse 95

पापतापाभितप्तानां भूतानामिह जाह्ववी । पापतापहरा यद्वद्गंगा नान्यत्तथा कलौ

ここで罪の熱に焼かれる衆生にとって、ジャーナヴィーは罪の苦悩を取り除く方である。カリの世において、ガンガーに比べうるものは他にない。

Verse 96

तार्क्ष्यवीक्षणमात्रेण फणिनौ निर्विषा यथा । निष्प्रभाणि तथेनांसि भागीरथ्यवलोकनात्

ガルダの一瞥だけで蛇が毒を失うように、バギーラティーをただ見るだけで、罪もまた力と輝きを失う。

Verse 97

गंगातटोद्भवां मृत्स्नां यो मौलौ बिभृयान्नरः । बिभर्ति सोऽर्कबिंबं वै तमोनाशाय निश्चितम्

ガンガーの岸から取った土を頭頂に戴く人は、たとえるなら太陽の円盤を戴くのと同じであり、まさしく闇（無明と罪）を滅するためである。

Verse 98

व्यसनैरभिभूतस्य धनहीनस्य पापिनः । गंगैव केवलं तस्य गतिरुक्ता न चान्यथा

災厄に圧され、貧しく罪を負う者にとって、ただガンガーのみが帰依処であり道であると説かれる。ほかではない。

Verse 99

श्रुताभिलषिता दृष्टा स्पृष्टा पीताऽवगाहिता । पुंसां वंशद्वयं गंगा तारयेन्नात्र संशयः

ガンガーを聞き、慕い、見、触れ、飲み、また沐浴してその流れに入るならば、彼女は人の父方・母方の二つの系譜をも救い渡す。これに疑いはない。

Verse 100

कीर्तनाद्दर्शनात्स्पर्शाद्गंगापानावगाहनात् । दशोत्तरगुणा ज्ञेया पुण्यापुण्यर्द्धिनाशयोः

讃嘆し、拝見し、触れ、またガンガーの水を飲み、沐浴して身を浸すことによって、功徳の増大と罪障の滅尽は十倍、さらにそれ以上となると知れ。

Verse 110

ब्रह्मलोकस्तु लोकानां सर्वेषामुत्तमो यथा । सरितां सरसां वापि वरिष्ठा जाह्नवी तथा

万界のうちブラフマローカが最上であるように、ジャーナヴィー（ガンガー）もまた、諸河のみならず湖沼においても最勝である。

Verse 120

ज्ञात्वाज्ञात्वा च गंगायां यः पंचत्वमवाप्नुयात् । अनात्मघाती स्वर्गी स्यान्नरकान्स न पश्यति

知っていようと知らずとも、ガンガーにおいて死を迎える者は—自害者でないかぎり—天界に赴き、地獄を目にすることはない。

Verse 124

यावंति तस्या लोमानि मुने तत्संततेरपि । तावद्वर्षसहस्राणि स स्वर्गसुखभुग्भवेत्

聖仙よ、彼女の身にある毛の数、またその子孫の身にある毛の数と同じだけ、幾千年ものあいだ彼は天界の安楽を享受する。