देवाः वैकुण्ठगमनम् तथा विष्णोः अवतारस्तुतिः | Devas Go to Vaikuṇṭha and Praise Viṣṇu’s Avatāras

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । पुनर्दैत्यं समायांतं दृष्ट्वा देवास्सवासवाः । भयात्प्रकंपितास्सर्वे सहैवादुद्रुवुर्द्रुतम्

サナトクマーラは言った。「魔族（ダイティヤ）が再び迫り来るのを見て、神々はヴァーサヴァ（インドラ）とともに皆恐怖に震え、ただちに慌ただしく逃げ去った。」

Verse 2

वैकुंठं प्रययुस्सर्वे पुरस्कृत्य प्रजापतिम् । तुष्टुवुस्ते सुरा नत्वा सप्रजापतयोऽखिलाः

かくして一同は、プラジャーパティを先頭に立ててヴァイクンタへと赴いた。諸神はすべて、プラジャーパティたちとともに頭を垂れて礼拝し、敬虔にその御主を讃嘆した。

Verse 3

देवा ऊचुः । हृषीकेश महाबाहो भगवन् मधुसूदन । नमस्ते देवदेवेश सर्वदैत्यविनाशक

デーヴァたちは言った。「おおフリシーケーシャ、偉大なる腕の主よ、バガヴァーン・マドゥスーダナよ。諸神の主、すべてのダイティヤ（魔族）を滅する御方よ、あなたに敬礼いたします。」

Verse 4

मत्स्यरूपाय ते विष्णो वेदान्नीतवते नमः । सत्यव्रतेन सद्राज्ञा प्रलयाब्धिविहारिणे

魚の姿をとりヴェーダを救い出されたヴィシュヌよ、あなたに敬礼いたします。正しき王サティヤヴラタとともに、プララヤ（大滅）の海を行き巡られたあなたに敬礼いたします。

Verse 5

कुर्वाणानां सुराणां च मथनायोद्यमं भृशम् । बिभ्रते मंदरगिरिं कूर्मरूपाय ते नमः

諸神が力の限り海を攪拌しようと励むとき、クールマ（亀）の姿となってマンダラ山を支えられたあなたに敬礼いたします。

Verse 6

नमस्ते भगवन्नाथ क्रतवे सूकरात्मने । वसुंधरां जनाधारां मूद्धतो बिभ्रते नमः

敬礼いたします、福徳の主にしてナータよ。世界を復興する聖なる祭儀のため、猪（ヴァラーハ）の姿をお取りになった御方よ。万有の支えたる大地を御頭上に戴く御方に、重ねて敬礼いたします。

Verse 7

वामनाय नमस्तुभ्यमुपेन्द्राख्याय विष्णवे । विप्ररूपेण दैत्येन्द्रं बलिं छलयते विभो

ヴァーマナよ、ウペーンドラと称えられるヴィシュヌよ、あなたに敬礼いたします。遍満の主よ、ブラーフマナの姿を取り、ダーナヴァの王バリを巧みに出し抜かれた御方よ。

Verse 8

नमः परशुरामाय क्षत्रनिःक्षत्रकारिणे । मातुर्हितकृते तुभ्यं कुपितायासतां द्रुहे

クシャトリヤを滅したパラシュラーマに敬礼いたします。母の安寧のために憤りを起こし、悪しき者どもの敵となった御方に敬礼いたします。

Verse 9

रामाय लोकरामाय मर्यादापुरुषाय ते । रावणांतकरायाशु सीतायाः पतये नमः

世の歓喜たるラーマよ、正しき規範（マリヤーダ）を守る御方よ、あなたに敬礼いたします。ラーヴァナを速やかに滅し、シーターの主にして夫である御方に敬礼いたします。

Verse 10

नमस्ते ज्ञानगूढाय कृष्णाय परमात्मन । राधाविहारशीलाय नानालीलाकराय च

汝に礼拝す—至上の自己たるクリシュナよ—真の智は深く秘され、ラーダーとの聖なる戯れ（リーラー）を喜び、無数の神聖なるリーラーを顕す御方よ。

Verse 11

नमस्ते गूढदेहाय वेदनिंदाकराय च । योगाचार्याय जैनाय वौद्धरूपाय मापते

真の御身を秘めたまう御方よ、あなたに礼拝します。覆いの姿にてヴェーダへの非難を起こさせる御方よ、あなたに礼拝します。ヨーガの師としてのあなたに礼拝し、ジャイナとして現れるあなたに礼拝し、仏陀の形を取るあなたに礼拝します—おお主よ。

Verse 12

नमस्ते कल्किरूपाय म्लेच्छानामंतकारिणे । अनन्तशक्तिरूपाय सद्धर्मस्थापनाय च

カルキの姿に現れ、ムレッチャを滅する御方よ、あなたに礼拝します。無限の力そのものなる御姿よ、あなたに礼拝します。真のダルマを再び स्थापितする御方よ、あなたに礼拝します。

Verse 13

नमस्ते कपिलरूपाय देवहूत्यै महात्मने । वदते सांख्ययोगं च सांख्याचार्याय वै प्रभो

デーヴァフーティーの高貴なる子、偉大なる魂カピラの姿としての主よ、あなたに礼拝します。サーンキヤとヨーガの修行を説き、まことにサーンキヤの尊き師であるあなたに礼拝します。

Verse 14

नमः परमहंसाय ज्ञानं संवदते परम् । विधात्रे ज्ञानरूपाय येनात्मा संप्रसीदति

至上のパラマハンサ、最高の智慧を宣言する御方に礼拝します。万有を定める御方、知そのものを御姿とする御方に礼拝します—その御方によって個我は完全に静まり、光明を得ます。

Verse 15

वेदव्यासाय वेदानां विभागं कुर्वते नमः । हिताय सर्वलोकानां पुराणरचनाय च

ヴェーダを分けて編成したヴェーダヴィヤーサに礼拝します。あらゆる世界の利益のためにプラーナを編まれたその御方に、また礼拝します。

Verse 16

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे देवयुद्धवर्णनं नाम षोडशोऽध्यायः

以上で、シュリー・シヴァ・マハープラーナの第二部ルドラ・サンヒター、第五編ユッダ・カンダにおける第十六章「神々の戦いの描写」を終わる。

Verse 17

आर्तिहंत्रे स्वदासानां सुखदाय शुभाय च । पीताम्बराय हरये तार्क्ष्ययानाय ते नमः । सर्वक्रियायैककर्त्रे शरण्याय नमोनमः

汝に礼拝す—汝は自らの僕らの苦悩を除き、安楽と吉祥を授けたまう。黄衣をまとい、タークシャ（ガルダ）に乗るハリに礼拝す。あらゆる行為をただ一人なす者、守護を求むる者の帰依処なる汝に、重ねて礼拝す。

Verse 18

दैत्यसंतापितामर्त्य दुःखादिध्वंसवज्रक । शेषतल्पशयायार्कचन्द्रनेत्राय ते नमः

汝に礼拝す—魔族に悩まされる人々の悲苦と患いを打ち砕く金剛の雷なる汝に。シェーシャの蛇床に憩い、日と月を眼とする汝に礼拝す。

Verse 19

कृपासिन्धो रमानाथ पाहि नश्शरणागतान् । जलंधरेण देवाश्च स्वर्गात्सर्वे निराकृताः

ああ慈悲の大海よ、ラマーの主（シュリー・ヴィシュヌ）よ、帰依した我らをお護りください。ジャランダラによって、諸天はことごとく天界より追われました。

Verse 20

सूर्यो निस्सारितः स्थानाच्चन्द्रो वह्निस्तथैव च । पातालान्नागराजश्च धर्मराजो निराकृतः

太陽はその座から追い払われ、月と火もまた同様であった。パーターラからはナーガの王が放逐され、さらに法王ダルマラージャたるヤマさえも退けられた。

Verse 21

विचरंति यथा मर्त्याश्शोभंते नैव ते सुराः । शरणं ते वयं प्राप्ता वधस्तस्य विचिंत्यताम्

神々はもはや輝かず、凡人のようにさまよっております。私どもは御身に帰依して参りました—どうか彼が討たれるようお定めください。

Verse 22

सनत्कुमार उवाच । इति दीनवचश्श्रुत्वा देवानां मधुसूदनः । जगाद करुणासिन्धुर्मे घनिर्ह्रादया गिरा

サナトクマーラは語った。神々の哀れな言葉を聞くや、慈悲の大海たるマドゥスーダナ（ヴィシュヌ）は、雷鳴のごとく深く響く声で私に告げられた。

Verse 23

विष्णुरुवाच । भयं त्यजत हे देवा गमिष्याम्यहमाहवम् । जलंधरेण दैत्येन करिष्यामि पराक्रमम्

ヴィシュヌは言われた。「恐れを捨てよ、神々よ。われは戦場へ赴く。阿修羅ジャランダラに対し、戦いにて我が武勇を示そう。」

Verse 24

इत्युक्त्वा सहसोत्थाय दैत्यारिः खिन्नमानसः । आरोहद्गरुडं वेगात्कृपया भक्तवत्सलः

そう言い終えるや、阿修羅の敵はただちに立ち上がり、憂いを帯びた心のままに。慈悲に動かされ、信者を愛する主は、速やかにガルダに乗られた。

Verse 25

गच्छन्तं वल्लभं दृष्ट्वा देवैस्सार्द्धं समुद्रजा । सांजलिर्बाष्पनयना लक्ष्मीर्वचनमब्रवीत्

愛しき御方が神々とともに去りゆくのを見て、海より生まれしラクシュミーは合掌し、涙に潤む眼で立ち、次の言葉を述べた。

Verse 26

लक्ष्म्युवाच । अहं ते वल्लभा नाथ भक्ता यदि च सर्वदा । तत्कथं ते मम भ्राता युद्धे वध्यः कृपानिधे

ラクシュミーは言った。「主よ、もし私が常にあなたの愛妃であり、またバクター（信愛の奉仕者）であるなら、なぜ私の兄はこの戦において討たれねばならぬのですか。慈悲の宝庫よ。」

Verse 27

विष्णुरुवाच । जलंधरेण दैत्येन करिष्यामि पराक्रमम् । तैस्संस्तुतो गमिष्यामि युद्धाय त्वरितान्वितः

ヴィシュヌは言った。「阿修羅ジャランダラに対し、我が武勇を示そう。彼らに讃え励まされ、私は速やかに戦場へ赴く。」

Verse 28

रुद्रांशसंभवत्वाच्च ब्रह्मणो वचनादपि । प्रीत्या च तव नैवायं मम वध्यो जलंधरः

ジャランダラはルドラの一分より生まれ、またブラフマーの宣言によってもそう定められている。さらに汝への愛ゆえに、このジャランダラは我が手で討つべきではない。

Verse 29

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा गरुडारूढश्शंखचक्रगदासिभृत् । विष्णुर्वेगाद्ययौ योद्धुं देवैश्शक्रादिभिस्सह

サナトクマーラは語った。そう言い終えると、ヴィシュヌはガルダに乗り、法螺貝・円盤・棍棒・剣を携え、インドラら諸天と共に、疾く戦いへと赴いた。

Verse 30

द्रुतं स प्राप तत्रैव यत्र दैत्यो जलंधरः । कुर्वन् सिंहरवं देवैर्ज्वलद्भिर्विष्णुतेजसा

彼はたちまち、魔族ジャランダラのいるその場所へ到った。そこで獅子のごとき咆哮を放ち、神々はヴィシュヌのテージャスの輝きに燃え立ちながら、神威に炎のように立ち尽くしていた。

Verse 31

अथारुणानुजजवपक्षवातप्रपीडिताः । वात्याविवर्तिता दैत्या बभ्रमुः खे यथा घनाः

そのとき、アルナの弟の迅速な翼が起こした風に打たれ、ダイティヤたちは暴風に巻き上げられて、雲が風に輪を描いて流されるように、虚空をなすすべもなくさまよった。

Verse 32

ततो जलंधरो दृष्ट्वा दैत्यान् वात्याप्रपीडितान् । उद्धृत्य वचनं क्रोधाद्द्रुतं विष्णुं समभ्यगात्

そのときジャランダラは、ダイティヤたちが旋風に苦しめられているのを見て憤怒し、跳ね起きた。怒りに駆られて、ただちにヴィシュヌに対峙せんと進み出た。

Verse 33

एतस्मिन्नंतरे देवाश्चक्रुर्युद्धं प्रहर्षिताः । तेजसा च हरेः पुष्टा महाबलसमन्विताः

その間、神々は歓喜に満ちて戦いに入った。ハリ（ヴィシュヌ）の光輝により力を授かり、大いなる威力を具えて、彼らは新たな勢いで戦った。

Verse 34

युद्धोद्यतं समालोक्य देवसैन्यमुपस्थितम् । दैत्यानाज्ञापयामास समरे चातिदुर्मदान्

戦いに備えて集結した神々の軍勢を見て、彼は戦場で甚だ驕り高いダイティヤたちに、合戦へ突入せよと命じた。

Verse 35

जलंधर उवाच । भोभो दैत्यवरा यूयं युद्धं कुरुत दुस्तरम् । शक्राद्यैरमरैरद्य प्रबलैः कातरैस्सदा

ジャランダラは言った。「ホー、ホー！ダイティヤの中の勇者たちよ。今日、シャクラ（インドラ）をはじめとする諸天に対し、苛烈で越え難き戦いを挑め。彼らは力強くとも、心の奥では常に怯えているのだ。」

Verse 36

मौर्यास्तु लक्षसंख्याता धौम्रा हि शतसंख्यकाः । असुराः कोटिसंख्याताः कालकेयास्तथैव च

「マウリヤはラクシャ（十万）に及ぶ数、ドゥームラは百の数。アスラはクロール（千万・億）に数えられ、カーラケーヤもまた同様であった。」

Verse 37

कालकानां दौर्हृदानां कंकानां लक्षसंख्यया । अन्येऽपि स्वबलैर्युक्ता विनिर्यांतु ममाज्ञया

「カ―ラカ族、ダウルフリダ族、そしてカンカ族――幾十万にも及ぶ者どもよ、進軍せよ。ほかの者たちも各々の軍勢を整え、我が命により出陣せよ。」

Verse 38

सर्वे सज्जा विनिर्यात बहुसेनाभिसंयुताः । नानाशस्त्रास्त्रसंयुक्ता निर्भयाः गतसंशयाः

一同は万全に備え、多くの部隊を従えて出陣した。さまざまな武器と飛び道具を携え、恐れなく進み、疑いはことごとく消え去っていた。

Verse 39

भोभो शुंभनिशुंभौ च देवान्समरकातरान् । क्षणेन सुमहावीर्यौ तुच्छान्नाशयतं युवाम्

「ほう、ほう！シュンバよ、ニシュンバよ――この神々は戦場で怯えている。大いなる威力を備えた汝ら二人、瞬く間にこの取るに足らぬ者どもを滅ぼせ。」

Verse 40

सनत्कुमार उवाच । दैत्या जलंधराज्ञप्ता इत्थं युद्धविशारदाः । युयुधुस्ते सुरास्सर्वे चतुरंगबलान्विताः

サナトクマーラは言った。「このように、ジャランダラ王の命を受け、戦の術に通じたダイティヤらは戦い、また諸デーヴァも皆、四部軍（車・象・馬・歩）を備えて合戦に臨んだ。」

Verse 41

गदाभिस्तीक्ष्णबाणैश्च शूलपट्टिशतोमरैः । केचित्परशुशूलैश्च निजघ्नुस्ते परस्परम्

ある者はガダー（棍棒）と剃刀のごとく鋭い矢で打ち合い、ある者は槍・剣・投槍で戦い、またある者は斧とトリシューラ（三叉戟）で互いを討った。かくして彼らは相撃ちした。

Verse 42

नानायुधैश्च परैस्तत्र निजघ्नुस्ते बलान्विता । देवास्तथा महावीरा हृषीकेशबलान्विताः । युयुधुस्तीक्ष्णबाणाश्च क्षिपंतस्सिंहवद्रवाः

その場で、フリシーケーシャ（ヴィシュヌ）の力により堅められた大勇士たるデーヴァらは、さまざまな武器で敵軍を討ち倒した。彼らは戦い続け、鋭い矢を放ち、獅子のごとく咆哮して戦場へ突進した。

Verse 43

केचिद्बाणैस्तु तीक्ष्णैश्च केचिन्मुसलतोमरैः । केचित्परशुशूलैश्च निजघ्नुस्ते परस्परम्

ある者は鋭い矢で、ある者はムサラ（棍棒）と投槍で、またある者は斧とトリシューラ（三叉戟）で、互いを打ち倒した。かくして戦士たちは相撃ちの戦いを続けた。

Verse 44

इत्थं सुराणां दैत्यानां संग्रामस्समभून्महान् । अत्युल्बणो मुनीनां हि सिद्धानां भय कारकः

かくして、デーヴァとダイティヤの間に大いなる戦が起こり、あまりに凄烈で、ムニやシッダたちにさえ恐れを起こさせた。