Sarga 47

Verse 1

सेनापतीन्पञ्च स तु प्रमापितान् हनूमता सानुचरान्सवाहनान्।समीक्ष्य राजा समरोद्धतोन्मुखं कुमारमक्षं प्रसमैक्षताग्रतः।।5.47.1।।

5人の将軍が、従者や乗り物と共にハヌマーンによって殺されたのを見て、王は戦いを切望するアクシャ王子に視線を固定した。

Verse 2

स तस्य दृष्ट्यर्पणसम्प्रचोदितः प्रतापवान्काञ्चनचित्रकार्मुकः।समुत्पपाताथ सदस्युदीरितो द्विजातिमुख्यैर्हविषेव पावकः।।5.47.2।।

ラーヴァナのただ一つの視線に促され、黄金を嵌め込んだ壮麗な彩弓を携える栄光のアクシャは、王の सभा（集会）から跳び起きた。さながら、尊きバラモンたちが供物（ハヴィス）を聖火に注ぐとき、火が勢いよく燃え上がるように。

Verse 3

ततो महद्बालदिवाकरप्रभं प्रतप्तजाम्बूनदजालसन्ततम्।रथं समास्थाय ययौ स वीर्यवान्महाहरिं तं प्रति नैरृतर्षभः।।5.47.3।।

そのとき、羅刹の中の勇猛なる雄は、昇る太陽のごとく輝き、灼熱のジャームブーナダ金の網で飾られた大いなる戦車に乗り、あの強大なヴァーナラへと進み寄った。

Verse 4

ततस्तपस्सङ्ग्रहसञ्चयार्जितं प्रतप्तजाम्बूनदजालशोभितम्।पताकिनं रत्नविभूषितध्वजं मनोजवाष्टाश्ववरैः सुयोजितम्।।5.47.4।।

そのとき、苦行の積み重ねによって得られた戦車が現れた。精錬されたジャームブーナダ金の網のような飾りに輝き、旗幟を掲げ、宝玉で飾られた軍旗を持ち、思いのままに速い八頭の優れた馬が見事に繋がれていた。

Verse 5

सुरासुराधृष्यमसङ्गचारिणं रविप्रभं व्योमचरं समाहितम्।सतूणमष्टासिनिबद्धबन्धुरं यथाक्रमावेशितशक्तितोमरम्।।5.47.5।।

それは神々にも阿修羅にも攻め難く、触れずして進み、太陽のごとく輝き、天空を駆けることができた。しかも装備は完璧で、矢筒を備え、八振りの剣を結び付け、槍と棍棒とが順序正しく収められていた。

Verse 6

विराजमानं प्रतिपूर्णवस्तुना सहेमदाम्ना शशिसूर्यवर्चसा।दिवाकराभं रथमास्थितस्ततस्स निर्जगामामरतुल्यविक्रमः।।5.47.6।।

それから、神々に等しい武勇をもつ彼は、太陽のように明るいその戦車に乗り込んだ。黄金の花綱に輝き、月と太陽の光を併せ持ち、装備も余すところなく整っていた。そのまま彼は進み出た。

Verse 7

स पूरयन्खं च महीं च साचलां तुरङ्गमातङ्गमहारथस्वनैः।बलैस्समेतैस्सहि तोरणस्थितं समर्थमासीनमुपागमत्कपिम्।।5.47.7।।

馬と象と大戦車の轟きをもって、山々を含む天地を満たしつつ、彼は軍勢を率いて進み、門楼に陣取る有能な猿のもとへと近づいた。

Verse 8

स तं समासाद्य हरिं हरीक्षणो युगान्तकालाग्निमिव प्रजाक्षये।अवस्थितं विस्मितजातसम्भ्रम स्समैक्षताक्षो बहुमानचक्षुषा।।5.47.8।।

猿に近づくと、獅子の眼をもつアクシャは、彼が立つさまを見た。それは、衆生滅尽のとき、劫末に燃え上がる時の火のごとくであった。驚きと動揺に包まれながらも、彼は敬意をこめて見つめた。

Verse 9

स तस्य वेगं च कपेर्महात्मनः पराक्रमं चारिषु पार्थिवात्मजः।विचारयन्स्वं च बलं महाबलो हिमक्षये सूर्य इवाभिवर्धते।।5.47.9।।

その力強い王子は、敵に対するその気高き猿の速さと武勇を量り、自らの力と比較して、冬の終わりに輝きを増す太陽のように自信を深めた。

Verse 10

स जातमन्युः प्रसमीक्ष्य विक्रमं स्थिरं स्थिरस्सम्यति दुर्निवारणम्।समाहितात्मा हनुमन्तमाहवे प्रचोदयामास शरैस्त्रिभि श्शितैः।।5.47.10।।

戦いにおけるハヌマーンの揺るぎない、抵抗しがたい武勇を認め、アクシャは怒った。冷静かつ集中して彼に挑み、3本の鋭い矢を放った。

Verse 11

ततः कपिं तं प्रसमीक्ष्य गर्वितं जितश्रमं शत्रुपराजयोर्जितम्।अवैक्षताक्षस्समुदीर्णमानसस्सबाणपाणिः प्रगृहीतकार्मुकः।।5.47.11।।

そのときアクシャは、その猿を見据えた――誇り高く、疲れを知らず、敵の敗北を念じている者を。弓を取り、矢を手にして、見定めるほどに決意は高まった。

Verse 12

स हेमनिष्काङ्गदचारुकुण्डल स्समाससादाऽशुपराक्रमः कपिम्।तयोर्बभूवाप्रतिमस्समागम स्सुरासुराणामपि सम्भ्रमप्रदः।।5.47.12।।

黄金の飾り――腕輪と麗しい耳飾り――を身にまとい、武勇すばやきアクシャは猿へと突進した。両者の邂逅は比類なき激突となり、神々とアスラさえ戦慄させた。

Verse 13

ररास भूमिर्न तताप भानुमा न्वनौ न वायुः प्रचाचल चाचलः।कपेः कुमारस्य च वीक्ष्य संयुगं ननाद च द्यौरुदधिश्च चुक्षुभे।।5.47.13।।

猿と王子の戦いを見て、大地は咆哮するかのようであった。太陽は灼けず、森には風が吹かず、山々さえ揺れ動いた。天は轟き、海もまた騒ぎ立った。

Verse 14

ततस्स वीरस्सुमुखान् पतत्रिणस्सुवर्णपुङ्खान्सविषानिवोरगान्।समाधिसम्योगविमोक्षतत्त्वविच्छरानथ त्रीन्कपिमूर्ध्न्यपातयत्।।5.47.14।।

ついで勇士アクシャは――凝念をもって矢を放つ術に通じ――美しい羽根を備え、金の矢柄を持ち、毒を塗って蛇のごとき三本の矢を、猿の頭上に打ち下ろした。

Verse 15

स तै श्शरैर्मूर्ध्नि समं निपातितैः क्षरन्नसृग्दिग्धविवृत्तलोचनः।नवोदितादित्यनिभ श्शरांशुमान् व्यराजतादित्य इवांशुमालिकः।।5.47.15।।

その矢が一度に頭上へと落ち、血は流れ、眼は赤く染まった。されど矢は光の筋のように輝き、彼は新たに昇る太陽のごとく、光の花鬘を戴いて照り映えた。

Verse 16

ततस्स पिङ्गाधिपमन्त्रिसत्तमः समीक्ष्य तं राजवरात्मजं रणे।उदग्रचित्रायुधचित्रकार्मुकं जहर्ष चापूर्यत चाहवोन्मुखः।।5.47.16।।

そのときハヌマーン――黄褐色の眼をもつ主（スグリーヴァ）の最上の大臣――は、戦場にて王の御子たるその王子が、華麗で彩り豊かな弓と武器を携えるのを見定めた。彼は歓喜し、戦いへと身を整え、正面から向き合った。

Verse 17

स मन्दराग्रस्थ इवांशुमालिको विवृद्धकोपो बलवीर्यसंयुतः।कुमारमक्षं सबलं सवाहनं ददाह नेत्राग्निमरीचिभिस्तदा।।5.47.17।।

怒りはふくらみ、力と武勇はことごとく奮い立つ。ハヌマーンは、マンダラ山の頂に据わる太陽のごとく見えた。やがて彼は、眼の火の光芒によって、王子アクシャを軍勢と車乗りもろとも焼き尽くすかのようであった。

Verse 18

ततस्स बाणासनचित्रकार्मुक श्शरप्रवर्षो युधि राक्षसाम्बुदः।शरान्मुमोचाशु हरीश्वराचले वलाहको वृष्टिमिवाचलोत्तमे।।5.47.18।।

するとその羅刹の王子は、矢筒と妙なる弓を備え、戦場にて山のごとき猿たちの主に向かい、たちまち矢の雨を降らせた。さながら雲が高き山に雨を注ぐように。

Verse 19

ततः कपिस्तं रणचण्डविक्रमं विवृद्धतेजोबलवीर्यसंयुतम्।कुमारमक्षं प्रसमीक्ष्य संयुगे ननाद हर्षाद् घनतुल्यविक्रमम्।।5.47.19।।

そのときハヌマーンは、戦いのただ中にいる王子アクシャ――猛き武勇を備え、光輝と力と気勢を増し満たす者――を見て、歓喜のうちに咆哮した。その威力は雷雲のごとかった。

Verse 20

स बालभावाद्युधि वीर्यदर्पितः प्रवृद्धमन्युः क्षतजोपमेक्षणः।समाससादाप्रतिमं कपिं रणे गजो महाकूपमिवावृतं तृणैः।।5.47.20।।

若くして武勇の驕りに酔い、怒りは増し、眼は血のごとく赤く燃えて、アクシャは戦場で比類なきハヌマーンへと突進した――草に覆われた大きな落とし穴へ象が駆け込むがごとく。

Verse 21

स तेन बाणैः प्रसभं निपातितैश्चकार नादं घननादनिस्स्वनः।समुत्पपाताशु नभस्स मारुतिर्भुजोरुविक्षेपणघोरदर्शनः।।5.47.21।।

その矢に激しく打たれると、彼は雷雲の轟きのような咆哮を放った。たちまちマルティは天へ跳び上がり、腕と腿を力強く振り放って、凄まじい姿を現した。

Verse 22

समुत्पतन्तं समभिद्रवद्बली स राक्षसानां प्रवरः प्रतापवान्।रथी रथिश्रेष्ठतमः किरन्शरैः पयोधरश्शैलमिवाश्मवृष्टिभिः।।5.47.22।।

ハヌマーンが跳び上がると、羅刹たちの中でも名高き猛将、戦車武者の第一人者が追いすがり、雹が山を打つ雲のごとく矢を降り注がせた。

Verse 23

स तान्शरांस्तस्य हरिर्विमोक्षयंश्चचार वीरः पथि वायुसेविते।शरान्तरे मारुतवद्विनिष्पतन्मनोजवस्संयति चण्डविक्रमः।।5.47.23।।

勇士ハヌマーンはその矢を空しく放たせ、風に洗われる天空の道を進んだ。矢と矢の間を、まさに風のようにすり抜け、思いの速さで、戦においては烈しい武威を示した。

Verse 24

तमात्तबाणासनमाहवोन्मुखं खमास्तृणन्तं विशिखैश्शरोत्तमैः।अवैक्षताक्षं बहुमानचक्षुषा जगाम चिन्तां च स मारुतात्मजः।।5.47.24।।

矢をつがえ弓を執り、戦へ向かい、優れた矢で天空を満たすアクシャを見て、風の子ハヌマーンは敬意をもって見つめた。だが同時に、次に何をなすべきかという思案も胸に起こった。

Verse 25

ततश्शरैर्भिन्नभुजान्तरः कपिः कुमारवीरेण महात्मना नदन्।महाभुजः कर्मविशेषतत्त्ववि द्विचिन्तयामास रणे पराक्रमम्।।5.47.25।।

そのときハヌマーンは、王子なる勇士の矢により両腕の間を傷つけられ、轟くように咆哮した。大いなる腕をもつ彼は、特別の状況にふさわしい行いを心得て、戦場で次なる決断の一手を思案し始めた。

Verse 26

अबालवद्बालदिवाकरप्रभः करोत्ययं कर्म महन्महाबलः।न चास्य सर्वाहवकर्मशोभिनः प्रमापणे मे मतिरत्र जायते।।5.47.26।।

「まだ若き身でありながら、老成した者のごとく振る舞う。昇る太陽のように輝き、偉大な力を備えて大いなる業を成す。しかも戦のあらゆる技に秀でているゆえ、ここで彼を滅ぼそうという思いは我に起こらぬ。」

Verse 27

अयं महात्मा च महांश्च वीर्यत स्समाहितश्चातिसहश्च संयुगे।असंशयं कर्मगुणोदयादयं सनागयक्षैर्मुनिभिश्च पूजितः।।5.47.27।।

「この者は高き魂をもち、武勇においてまことに偉大だ。戦にあって心を定め、耐え忍ぶ力も並外れている。疑いなく、その行いと徳の卓越ゆえに、ナーガやヤクシャ、そして牟尼たちにさえ敬われている。」

Verse 28

पराक्रमोत्साहविवृद्धमानस स्समीक्षते मां प्रमुखाग्रतःस्थितः।पराक्रमो ह्यस्य मनांसि कम्पयेत्सुरासुराणामपि शीघ्रगामिनः।।5.47.28।।

「その心は武勇と奮い立つ気概によっていよいよ膨らみ、我が前に正面して立ち、我を見据える。まことに、この疾き戦士の武威は、デーヴァとアスラの心さえ震わせ得よう。」

Verse 29

न खल्वयं नाभिभवेदुपेक्षितः पराक्रमो ह्यस्य रणे विवर्धते।प्रमापणं त्वेव ममाद्य रोचते न वर्धमानोऽग्निरुपेक्षितुं क्षमः।।5.47.29।।

「まことに、これを放置すれば、必ずや我を圧するであろう。戦において彼の武威は増し広がる。ゆえに、今日ここで討ち伏せるのがよい。燃え広がる火を、顧みずにおくことはできぬ。」

Verse 30

इति प्रवेगं तु परस्य चिन्तयन्स्वकर्मयोगं च विधाय वीर्यवान्।चकार वेगं तु महाबलस्तदा मतिं च चक्रेऽस्य वधे महाकपिः।।5.47.30।।

かくして、敵の疾さを量り、自らの働きの策を整えた大力の大猿は、さらに勢いを増し、彼を討ち滅ぼす決意を固めた。

Verse 31

स तस्य तानष्टहयान्महाजवान् समाहितान्भारसहान्विवर्तने।जघान वीरः पथि वायुसेविते तलप्रहारैः पवनात्मजः कपिः।।5.47.31।।

風に洗われる天空の道において、勇なる風神の子たる猿は、掌の一撃で、迅く、整い、旋回においても重荷に耐える八頭の馬を打ち倒した。

Verse 32

ततस्तलेनाभिहतो महारथ स्स तस्य पिङ्गाधिपमन्त्रिनिर्जितः।प्रभग्ननीडः परिमुक्तकूबरः पपात भूमौ हतवाजिरम्बरात्।।5.47.32।।

そのときハヌマーンの掌に打たれ、黄褐の眼の主（スグリーヴァ）の大臣に制せられたその大戦車は、座は砕け、轅の枠は外れ、馬は討たれて、空より地へと墜ちた。

Verse 33

स तं परित्यज्य महारथो रथं सकार्मुकः खङ्गधरः खमुत्पतन्। तपोऽभियोगादृषिरुग्रवीर्यवान्विहाय देहं मरुतामिवालयम्।।5.47.33।।

その戦車を捨て、大武人は弓を手に、剣を帯びて虚空へと跳び上がった。まるで苛烈なるタパスの力を具えた聖仙が天へ昇り、身を風の住処のごとく置き去りにするかのように。

Verse 34

ततः कपिस्तं विचरन्तमम्बरे पतत्रिराजानिलसिद्धसेविते।समेत्य तं मारुततुल्यविक्रमः क्रमेण जग्राह स पादयोर्दृढम्।।5.47.34।।

その時、風に匹敵する勇猛さを持つ猿は、ガルダや風神、シッダたちが集う空を行く彼に追いつき、その両足をしっかりと掴んだ。

Verse 35

स तं समाविध्य सहस्रशः कपिर्महोरगं गृह्य इवाण्डजेश्वरः।मुमोच वेगात्पितृतुल्यविक्रमो महीतले संयति वानरोत्तमः।।5.47.35।।

父に等しい勇気を持つヴァナラ（猿）の第一人者は、ガルダが大蛇を捕らえるように彼を振り回して何度も打ちつけ、戦いの最中に力任せに大地へと放り投げた。

Verse 36

स भग्नबाहूरुकटीशिरोधरः क्षरन्नसृङिनर्मथितास्थिलोचनः।सम्भग्नसन्धि: प्रविकीर्णबन्धनो हतः क्षितौ वायुसुतेन राक्षसः।।5.47.36।।

ヴァーユの息子（ハヌマーン）に打ち倒され、羅刹は地に倒れ伏した。腕、太腿、腰、首は砕け、血が流れ出し、骨は粉砕され、目は飛び出し、関節は外れ、腱は千切れ飛んでいた。

Verse 37

महाकपिर्भूमितले निपीड्य तं चकार रक्षोधिपतेर्महद्भयम्।महर्षिभिश्चक्रचरैर्महाव्रतै स्समेत्य भूतैश्च सयक्षपन्नगैः।।5.47.37।।सुरैश्च सेन्द्रैर्भृशजातविस्मयै र्हते कुमारे स कपिर्निरीक्षितः।

強大な猿が彼を地に叩きつけて粉砕したとき、羅刹の王を大きな恐怖が襲った。そして王子が殺されると、世界を旅する賢者たち、ヤクシャや蛇などの多くの存在、さらにはインドラを含む神々までもが驚き集まり、畏敬の念を持ってその猿を見つめた。

Verse 38

निहत्य तं वज्रिसुतोपमप्रभं कुमारमक्षं क्षतजोपमेक्षणम्।तमेव वीरोऽभिजगाम तोरणं कृतक्षणः काल इव प्रजाक्षये।।5.47.38।।

インドラの息子のように輝き、血のように赤い目をしたアクシャ王子を殺した後、英雄は再び門へと向かい、世界の終わりの死神（カーラ）のように決然としてそこに立った。