The Determination of the Extent of the Sacred Field and Related Matters (Kurukṣetra Māhātmya)

Verse 1

अथ कुरुक्षेत्रमाहात्म्यं प्रारभ्यते । मोहिन्युवाच । वसो कृपालो धर्मज्ञ त्वया बहुविदा मम । तीर्थराजस्य माहात्म्यं प्रयागस्य निरूपितम् ॥ १ ॥

ここよりクルクシェートラのマーハートミヤが語り始められる。モーヒニーは言った。「おおヴァスよ、慈悲深くダルマを知る御方よ。あなたは多くの仕方で、ティールタの王たるプラヤーガの偉大さを私に説き明かしてくださいました。」

Verse 2

यत्सर्वतीर्थमुख्येषु कुरुक्षेत्रं शुभावहम् । पावनं सर्वलोकानां तन्ममाचक्ष्व सांप्रतम् ॥ २ ॥

あらゆる最勝のティールタの中で、クルクシェートラは最も吉祥をもたらし、諸世界を清めると説かれます——どうか今、それを私にお語りください。

Verse 3

वसुरुवाच । श्रृणु मोहिनि वक्ष्यामि कुरुक्षेत्रं सुपुण्यदम् । यत्र गत्वा नरः स्नात्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३ ॥

ヴァスは言った。「聞け、モーヒニーよ。私は至上の功徳をもつ聖地クルクシェートラを語ろう。そこへ赴き沐浴する者は、あらゆる罪より解き放たれる。」

Verse 4

तत्र तीर्थान्यनेकानि सेवितानि मुनीश्वरैः । तान्यहं तेऽभिधास्यामि श्रृण्वतां मुक्तिदानि च ॥ ४ ॥

そこには、最勝の聖仙たちにより参詣され敬われてきた多くのティールタ（聖地）がある。今それらを汝に語ろう——その由来を聞くだけでも解脱を授けるティールタである。

Verse 5

ब्रह्मज्ञानं गयाश्राद्धं गोग्रहे मरणं तथा । वासः पुंसां कुरुक्षेत्रे मुक्तिरुक्ता चतुर्विधा ॥ ५ ॥

ブラフマンの悟り、ガヤーにおける祖霊のためのシュラーダ、牛舎（ゴーグリハ）での死、そしてクルクシェートラに住まうこと——この四つが、人々を解脱へ導く四種の手段であると説かれる。

Verse 6

सरस्वतीदृषद्वत्योर्देवनद्योर्यदंतरम् । तं देवसेवितं देशं ब्रह्मावर्तं प्रचक्षते ॥ ६ ॥

聖なる二河サラスヴァティーとドリシャドヴァティーの間にある地は、ブラフマーヴァルタと呼ばれる——神々に仕えられ、しばしば訪れられる国土である。

Verse 7

दूरस्थोऽपि कुरुक्षेत्रे गच्छामि च वसाम्यहम् । एवं यः सततं ब्रूयात्सोऽपि पापैः प्रमुच्यते ॥ ७ ॥

「たとえ遠くにあっても、私はクルクシェートラへ赴き、そこに住まう。かくのごとく常に言明する者もまた、罪より解き放たれる。」

Verse 8

तत्र वै यो वसेद्धीरः सरस्वत्यास्तटे स्थितः । तस्य ज्ञानं ब्रह्ममयं भविष्यति न संशयः ॥ ८ ॥

堅固にして賢き者が、サラスヴァティー河の岸にて彼の地に住まうなら——その知はブラフマンに満ちて染みわたり、疑いはない。

Verse 9

देवता ऋषयः सिद्धाः सेवंते कुरुजांगलम् । तस्य संसेवनाद्देवि ब्रह्म चात्मनि पश्यति ॥ ९ ॥

神々、リシ（ṛṣi）、そしてシッダ（siddha）たちはクルジャーンガラに仕える。おお女神よ、その聖地に信愛をもって帰依するなら、人は自らのアートマンの内にブラフマンを観る。

Verse 10

मोहिन्युवाच । कुरुक्षेत्रं द्विजश्रेष्ठ सर्वतीर्थाधिकं कथम् । तन्मे विस्तरतो ब्रूहि त्वामहं शरणं गता ॥ १० ॥

モーヒニーは言った。「おお、二度生まれし者（ドヴィジャ）の中の最勝よ、いかにしてクルクシェートラはあらゆるティールタ（聖なる巡礼地）に勝るのですか。詳しくお語りください。私はあなたを拠り所として帰依して参りました。」

Verse 11

वसुरुवाच । श्रृणु भद्रे प्रवक्ष्यामि कुरुक्षेत्रं महाफलम् । यथा जातं नृणां पापदहनं ब्रह्मणः प्रियम् ॥ ११ ॥

ヴァスは言った。「聞きなさい、吉祥なる者よ。私は大いなる果報をもたらす聖地クルクシェートラを説こう——それがいかに生じ、人々の罪をいかに焼き尽くし、なぜブラフマーに愛されるのかを。」

Verse 12

आद्यं ब्रह्मसरः पुण्यं तत्र स्थाने समुद्गतम् । ततो रामह्रदो जातः कुरुक्षेत्रं ततः परम् ॥ १२ ॥

まず、その地に清らかなブラフマ・サラス（Brahma-saras）が湧き起こった。そこからラーマ・フラダ（Rāma-hrada）と名づけられる池が生まれ、さらに後に、至上の聖地クルクシェートラが現れた。

Verse 13

सरः संनिहितं तच्च ब्रह्मणा निर्मितं पुरा । अथैषा ब्रह्मणो वेदी दिशमंतरतः स्थिता ॥ १३ ॥

その聖なる湖はこの近くにあり、太古にブラフマーによって造られた。ここにはまた、方位の間なる中間の方に、ブラフマーのヴェーディー（祭壇）が据えられている。

Verse 14

ब्रह्मणात्र तपस्तप्तं सृष्टिकामेन मोहिनि । स्थितिकामेन हरिणा तपस्तप्तं च चक्रिणा ॥ १४ ॥

おおモーヒニー、惑わす麗しき者よ。ここでブラフマーは創造を願って苦行（タパス）を修し、また円盤（チャクラ）を持つハリも、諸世界の維持を願って苦行を修した。

Verse 15

सरः प्रवेशात्संप्राप्तं स्थाणुत्वं शंभुनापि च । पितुर्वधाच्च तप्तेन पशुरामेण भामिनि ॥ १५ ॥

おお麗しき女よ。シャンブ（シヴァ）でさえ、その聖なる湖に入ることで、柱のごとく不動となる「スターヌトヴァ」の境地を得た。父を殺した後、苦行の熱に灼かれていたパラシュラーマもまたそこに来て、慰めと功徳を得た。

Verse 16

अब्रह्मण्यक्षत्रवधाद्ये च रक्तह्रदाः कृताः । तद्रक्तेन तु संतर्प्य कृतवांस्तत्र वै तपः ॥ १६ ॥

また、クシャトリヤ殺害によって生じた血のように赤い池々があった。彼はその血そのものによってそこを満たし鎮め、そこで苦行（タパス）を修した。

Verse 17

रामतीर्थं ततः ख्यातं संजातं पापनाशनम् । मार्कंडेयेन मुनिना संतप्तं परमं तपः ॥ १७ ॥

その後、その聖なる渡り場は「ラーマ・ティールタ」として名高くなり、罪を滅する霊地として現れた。そこにおいて聖仙マールカンデーヤは、最上にして烈しい苦行（タパス）を修した。

Verse 18

यत्र तत्र समायाता प्लक्षजाता सरस्वती । सा सभाज्य स्तुता तेन मुनिना धार्मिकेण ह ॥ १८ ॥

プラクシャ樹より生まれしサラスヴァティーは、あちらこちらへと巡り来たりぬ。法にかなうその牟尼は、礼を尽くして迎え、尊び讃えた。

Verse 19

सरः संनिहितं प्लाव्यं पश्चिमां प्रस्थितां दिशम् । कुरुणा तु ततः कृष्टं यावत्क्षेत्रं समंततः ॥ १९ ॥

近くの湖を満たしてあふれさせ、西の方角へと流れ出た。ついでクル族は、田地の尽きるところまで四方を耕し、作物を育てた。

Verse 20

पंचयोजनविस्तारं दयासत्यक्षमोद्गमम् । स्यमंतपंचकं तावत्कुरुक्षेत्रमुदाहृतम् ॥ २० ॥

クルクシェートラは、またシヤマンタ・パンチャカと称され、五ヨージャナにわたり広がるという。そこは慈悲・真実・寛恕の徳が湧き出づる聖なる源である。

Verse 21

अत्र स्नाता नरा देवि लभंते पुण्यमक्षयम् । मृता विमानमारुह्य ब्रह्मलोकं व्रजंति च ॥ २१ ॥

おお女神よ、ここで沐浴する人々は尽きることなき功徳を得る。命終われば天のヴィマーナに乗り、またブラフマローカへと赴く。

Verse 22

उपवासश्च दानं च होमो जप्यं सुरार्चनम् । अक्षयत्वं प्रयांत्येव नात्र कार्या विचारणा ॥ २२ ॥

断食（ウパヴァーサ）、布施（ダーナ）、護摩、真言誦持（ジャパ）、諸天への礼拝—これらは必ずや尽きぬ功徳に至る。ここに疑いも思案も要らぬ。

Verse 23

ब्रह्मवेद्यां कुरुक्षेत्रे ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः । ग्रहनक्षत्रताराणां कालेन पतनाद्भयम् ॥ २३ ॥

梵を証し得る聖地ブラフマヴェーディヤーと呼ばれるクルクシェートラで命終える者は、もはや再び輪廻に戻らない。惑星も月宿も星々も、時の流れによりやがて墜ち滅びるゆえに恐れを抱く。

Verse 24

कुरुक्षेत्रे मृतानां तु न भूयः पतनं भवेत् । देवर्षिसिद्धगंधर्वास्तत्सरः सेवनोत्सुकाः ॥ २४ ॥

クルクシェートラで命終える者には、もはや再び下界へ堕ちることはない。デーヴァリシ、シッダ、ガンダルヴァたちは、その聖なる湖を慕い、喜んでしばしば訪れ仕える。

Verse 25

यत्र नित्यं स्थिता देवि रंतुकं नामतस्ततः । तस्य क्षेत्रस्य रक्षार्थं विष्णुना स्थापिताः पुरा ॥ २५ ॥

女神よ、あなたが常にそこに住まわれるゆえ、その地は「ラントゥカ」と名づけられる。そしてその聖域を守護するため、かつてヴィシュヌが守り手を定められた。

Verse 26

यक्षः सुचंद्रः सूर्यश्च वासुकिः शंबुकर्णकः । विद्याधरः सुकेशी च राक्षसाः स्थापिताः शुभे ॥ २६ ॥

その吉祥なる地には、スチャンドラ（Sucandra）というヤクシャ、スーリヤ（Sūrya）と呼ばれる者、ヴァースキ（Vāsuki）、シャンブカルナカ（Śaṃbukarṇaka）、ヴィディヤーダラ、そしてスケーシー（Sukeśī）—これらのラークシャサが正しく配置された。

Verse 27

सभृत्यैस्तेऽष्टसाहस्रैर्द्धनुर्बाणधरैः सदा । रक्षंति च कुरुक्षेत्रं वारयंति च पापिनः ॥ २७ ॥

彼らは従者を伴い、常に弓矢を携える八千の射手として、絶えずクルクシェートラを守護し、罪ある者を近づけぬよう退ける。

Verse 28

रंतुकं तु समासाद्य क्षामयित्वा पुनः पुनः । ततः स्नात्वा सरस्वत्यां यक्षं दृष्ट्वा प्रणम्य च ॥ २८ ॥

ついで彼はラントゥカに近づき、幾度も赦しを乞うた。のちにサラスヴァティー川にて沐浴し、ヤクシャを見ては合掌し、恭しく礼拝した。

Verse 29

पुष्पं धूपं च नैवेद्यं कृत्वैतद्वाक्यमुच्चरेत् । तव प्रसादाद्यक्षेन्द्र वनानि सरितस्तथा ॥ २९ ॥

花と香とナイヴェーディヤ（食の供物）を捧げて、次の言葉を唱えるべきである。「汝のご加護により、ヤクシャの主よ、森々と川々もまた吉祥にして栄えんことを。」

Verse 30

भ्रमतो मम तीर्थानि मा विघ्नं जायतां नमः । इति प्रसाद्ययक्षेशं यात्रां सम्यक् समाचरेत् ॥ ३० ॥

「我が聖なるティールタを巡る旅において、いかなる障りも起こらぬように—礼拝いたします。」このようにヤクシャの主を慰め敬い、しかるのち正しく順序に従って巡礼を行うべきである。

Verse 31

वनानां चापि तीर्थानां सरितामपि मोहिनि । यो नरः कुरुते यात्रां कुरुक्षेत्रस्य पुण्यदाम् ॥ ३१ ॥

おお、心を惑わすモーヒニーよ。功徳を授けるクルクシェートラへの巡礼を行う者は、聖なる森々、聖なるティールタ、さらには聖なる河川の果報をも等しく得る。

Verse 32

न तस्य न्यूनता काचिदिह लोके परत्र च ॥ ३२ ॥

その者には、欠けるところがまったくない—この世においても、来世においても。

Verse 33

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे बृहदुपाख्याने उत्तरभागे वसुमोहिनीसंवादे कुरुक्षेत्रमाहात्म्ये क्षेत्रप्रमाणादिनिरूपणं नाम । चतुष्षष्टितमोऽध्यायः ॥ ६४ ॥

かくして『大ナーラディーヤ・プラーナ』後分（ウッタラ・バーガ）における、ヴァスとモーヒニーの対話に含まれる「クルクシェートラ・マーハートミャ」にて、「聖なるクシェートラの範囲および関連事項の決定」と題する第六十四章は終わる。