Mārkaṇḍeya-varṇanam (The Description of Mārkaṇḍeya)

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन्कथं स भगवान्मृकण्डोः पुत्रतां गतः । किं चकार च तद् ब्रूहि हरिर्भार्गववंशजः ॥ १ ॥

ナーラダは言った。「おおブラーフマナよ、かの至福なる主（バガヴァーン）は、いかにしてムリカṇḍुの子として生まれ給うたのか。さらに、ブリグ族の裔なるハリは何をなされたのか。どうか語ってください。」

Verse 2

श्रूयते च पुराणेषु मार्कण्डेयो महामुनिः । अपश्यद्वैष्णवीं मायां चिरञ्जीव्यस्य संप्लवे ॥ २ ॥

またプラーナにはこう伝えられる。大牟尼マールカṇḍेयは、長命者に臨んだ宇宙の大洪水（プララヤ）のさなか、ヴィシュヌの神聖なる幻力、ヴァイシュナヴィー・マーायाを目の当たりにした、と。

Verse 3

सनक उवाच । शृणु नारद वक्ष्यामि कथामेतां सनातनीम् । विष्णुभक्तिसमायुक्तां मार्कण्डेयमुनिं प्रति ॥ ३ ॥

サナカは言った。「聞きなさい、ナーラダよ。私は、ヴィシュヌへのバクティに満ちたこの永遠の物語を、マールカṇḍेय牟尼に関わるものとして、あなたに語ろう。」

Verse 4

तपसोऽन्ते मृकण्डुस्तु भार्यामुद्वाह्य सत्तमः । गार्हस्थ्यमकरोद्धृष्टः शान्तो दान्तः कृतार्थकः ॥ ४ ॥

苦行を終えると、最勝の聖仙ムリカṇḍुは妻を娶り、家住（グリハスタ）の道に入った――揺るがず確信に満ち、寂静にして自制し、目的を成就した。

Verse 5

तस्य भार्या शुचिर्दक्षा नित्यं पतिपरायणा । मनसा वचसा चापि देहेन च पतिव्रता ॥ ५ ॥

その妻は清らかで才に富み、常に夫に帰依していた。心と言葉と身をもって、夫に貞節を尽くすパティヴラターの誓いを守った。

Verse 6

काले दधार सा गर्भं हरितेजॐशसंभवम् । सुषुवे दशमासान्ते पुत्रं तेजस्विनं परम् ॥ ६ ॥

やがて彼女は、ハリの光輝の一分より生じた胎を宿した。十か月ののち、至上に輝く男児を産み落とした。

Verse 7

स ऋषिः परमप्रीतो दृष्ट्वा पुत्रं सुलक्षणम् । जातकं कारयामास मङ्गलं विधिपूर्वकम् ॥ ७ ॥

その聖仙は、吉祥の相を具えた我が子を見てこの上なく歓喜し、定められた作法に従って、誕生の儀（ジャータカルマ）と諸々の吉祥儀礼を執り行わせた。

Verse 8

स बालो ववृधे तत्र शुक्लपक्ष इवोडुपः । ततस्तु पञ्चमे वर्षे उपनीय मुदान्वितः ॥ ८ ॥

その子はそこで、白分の月が満ちてゆくように成長した。やがて五歳のとき、喜びのうちにウパナヤナ（聖紐授与）の儀を受けた。

Verse 9

शिक्षां चकार विप्रेन्द्र वैदिकीं धर्मसंहिताम् । नमस्कार्या द्विजाः पुत्र सदा दृष्ट्वा विधानतः ॥ ९ ॥

おお、婆羅門の中の最勝者よ。彼はヴェーダのシクシャー（Śikṣā）を編み、ダルマを秩序立てて集成した。わが子よ、二度生まれの者（ドヴィジャ）を見たなら、定められた作法に従い、常に恭しくナマスカーラして礼拝すべきである。

Verse 10

त्रिकालं सूर्यमभ्यर्च्य सलिलाञ्जलिदानतः । वैदिकं कर्म कर्तव्यं वेदाध्ययनपूर्वकम् ॥ १० ॥

一日の三つの節目に太陽神を礼拝し、合掌に水を受けて（アンジャリ）供養を捧げたのち、ヴェーダの学習を先として、ヴェーダの儀礼（カルマ）を行うべきである。

Verse 11

ब्रह्मचर्येण तपसा पूजनीयो हरिः सदा । निषिद्धं वर्जनीयं स्याद् दुष्टसंभाषणादिकम् ॥ ११ ॥

梵行（ブラフマチャリヤ）と苦行（タパス）によって、ハリを常に礼拝すべきである。また禁じられたことは退けよ—まず邪悪で害ある言葉などから。

Verse 12

साधुभिः सह वस्तव्यं विष्णुभक्तिपरैः सदा । न द्वेषः कस्यचित्कार्यः सर्वेषां हितमाचरेत् ॥ १२ ॥

常にヴィシュヌへのバクティに専心するサードゥと共に住むべきである。誰に対しても憎しみをなしてはならない。むしろ、すべての生きとし生けるものの益となる行いを実践せよ。

Verse 13

इज्याध्ययनदानानि सदा कार्याणि ते सुत । एवं पित्रा समादिष्टो मार्कण्डेयो मुनीश्वरः ॥ १३ ॥

「わが子よ、礼拝（イジャー）とヴェーダの学習と布施（ダーナ）を常に行いなさい。」父にこのように諭されて、偉大なる聖仙マールカンデーヤ（ムニの中の主）はその教えに従った。

Verse 14

चचार धर्मं सततं सदा संचिन्तयन्हरिम् । मार्कण्डेयो महाभागो दयावान्धर्मवत्सलः ॥ १४ ॥

大いに幸いなる聖仙マールカンデーヤは、常にダルマの道を歩み、絶えずハリを観想していた。慈悲深く、正法をこよなく愛する者であった。

Verse 15

आत्मवान्सत्यसन्धश्च मार्तण्डसदृशप्रभः । वशी शान्तो महाज्ञानी सर्वतत्त्वार्थकोविदः ॥ १५ ॥

彼は自制に満ち、誓願に真実であり、太陽のごとく輝いた。規律正しく自己を調御し、静謐なる大智者として、あらゆるタットヴァ（実在の原理）の義に通達していた。

Verse 16

तपश्चचार परममच्युतप्रीतिकारणम् । आराधितो जगन्नाथो मार्कण्डेयेन धीमता ॥ १६ ॥

賢きマールカンデーヤは、アチュタの恩寵を得るために最上の苦行を修した。かくして宇宙の主ジャガンナータは、彼によって敬虔に礼拝された。

Verse 17

पुराणसंहितां कर्त्तुं दत्तवान्वरमच्युतः । मार्कण्डेयो मुनिस्तस्मान्नारायण इति स्मृतः ॥ १७ ॥

不落の主アチュタは、プラーナの集成を編むという恩寵を授けた。ゆえにその牟尼マールカンデーヤは「ナーラーヤナ」として記憶される。

Verse 18

चिरजीवी महाभक्तो देवदेवस्य चक्रिणः । जगत्येकार्णवीभूते स्वप्रभावं जनार्द्दनः ॥ १८ ॥

長命の大 भक्तにして、 देवदेव たる円盤（チャクラ）を持つ主に帰依する者は、全世界が一つの大海となったとき、ジャナールダナ（ヴィシュヌ）の本有の神威を目の当たりにした。

Verse 19

तस्य दर्शयितुं विप्रास्तं न संहृतवान्हरिः । मृकण्डुतनयो धीमान्विष्णुभक्तिसमन्वितः ॥ १९ ॥

おお婆羅門たちよ、ハリは彼を世から引き去らず、模範として顕すためにそのままにされた。彼はムリカṇḍुの賢き子マールカṇḍेयであり、ヴィシュヌへのバクティに満ちていた。

Verse 20

तस्मिञ्जले महाघोरे स्थितवाञ्छीर्णपत्रवत् । मार्कण्डेयः स्थितस्तावद्यावच्छेते हरिः स्वयम् ॥ २० ॥

その最も恐るべき大水のただ中で、マールカṇḍेयは—水に漂う枯葉のように—ハリご自身がヨーガの眠りに横たわっておられる間じゅう、留まり続けた。

Verse 21

तस्य प्रमाणं वक्ष्यामि कालस्य वदतः शृणु । दशभिः पञ्चभिश्चैव निमैषैः परिकीर्तिता ॥ २१ ॥

我が語るところを聞け。時の量を説き明かそう。それは十五のニメーシャ（瞬目）より成ると宣言されている。

Verse 22

काष्ठा तत्त्रिंशतो ज्ञेया कला पद्मजनन्दन । तत्त्रिंशतो क्षणो ज्ञेयस्तैः षड्भिर्घटिका स्मृता ॥ २२ ॥

おお蓮生者パドマジャ（梵天）の愛し子よ、知れ。カाषṭhā三十が一カラー、カラー三十が一クシャナ、そしてそのクシャナ六つをもって、伝統により一ガティカーと数える。

Verse 23

तद्द्वयेन मुहूर्त्तं स्याद्दिनं तत्त्रिंशताभवेत् । त्रिंशद्दिनैर्भवेन्मासः पक्षद्वितयसंयुतः ॥ २३ ॥

その単位の二倍でムフールタとなり、ムフールタ三十で一日となる。日三十で一か月となり、それは二つのパクシャ（半月）より成る。

Verse 24

ऋतुर्मासद्वयेन स्यात्तत्त्रयेणायनं स्मृतम् । तद्द्वयेन भवेदब्दः स देवानां दिनं भवेत् ॥ २४ ॥

二か月で一つの季節（ṛtu）となり、その季節が三つ集まるとアヤナ（ayana、半年）と呼ばれる。二つのアヤナで一年（abda）となり、その一年は諸天（デーヴァ）にとって一日の長さである。

Verse 25

उत्तरं दिवसं प्राहू रात्रिर्वै दक्षिणायनम् । मानुषेणैव मासेन पितॄणां दिनमुच्यते ॥ २५ ॥

北行（uttarāyaṇa）は昼であり、南行（dakṣiṇāyana）はまことに夜であると説かれる。また人間の一か月をもって、ピトリ（Pitṛs、祖霊）の「一日」と数える。

Verse 26

तस्मात्सूर्येन्दुसंयोगे ज्ञातव्यं कल्पमुत्तमम् । दिव्यैर्वर्षसहस्रैर्द्वादशभिर्दैवतं युगम् ॥ २६ ॥

ゆえに、太陽と月の合会とその算定を悟ることによって、最上のカルパ（kalpa）の尺度を知るべきである。神々のユガ（daivata‑yuga）は一万二千の天年より成る。

Verse 27

दैवे युगसहस्रे द्वे ब्राह्मः कल्पौ तु तौ नृणाम् । एकसप्ततिसंख्यातैर्दिव्यैर्मन्वन्तरं युगैः ॥ २७ ॥

二千の神々のユガは、人間の数え方においてブラフマーのカルパ（Brāhma‑kalpa）となる。またマンヴァンタラ（manvantara）は、そのような神々のユガ七十一によって量られる。

Verse 28

चतुर्द्दशभिरेतैश्च ब्रह्मणो दिवसं मुने । यावत्प्रमाणं दिवसं तावद्रा त्रिः प्रकीर्तिता ॥ २८ ॥

おお聖仙よ、この十四のマンヴァンタラによってブラフマーの昼の長さが定められる。そして夜もまた、その昼と同じ尺度であると説き明かされる。

Verse 29

नाशमायाति विप्रेन्द्र तस्मिन्काले जगत्त्रयम् । मानुषेण सहस्रेण यत्प्रमाणं भवेच्छृणु ॥ २९ ॥

おお、婆羅門の中の最勝者よ、その時、三界は滅びに至る。いま、人間の千年を単位として量られるその時の尺度を聞け。

Verse 30

चतुर्युगसहस्राणि ब्रह्मणो दिवसं मुने । तद्वन्मासो वत्सरश्च ज्ञेयस्तस्यापि वेधसः ॥ ३० ॥

おお聖仙よ、梵天（ブラフマー）の一日は、四ユガの一周期を千回積み重ねたものから成る。同様に、創造主ヴェーダスの月と年もまた、そのような日々によって成ると知るべきである。

Verse 31

परार्द्धद्वयकालस्तु तन्मतेन भवेद्द्विजाः । विष्णोरहस्तु विज्ञेयं तावद्रा त्रिः प्रकीर्तिता ॥ ३१ ॥

おお二度生まれし者たちよ、その教説によれば、二つのパラールダ（parārdha）に及ぶ時の長さを理解すべきである。そして「ヴィシュヌの日」もまた同じ尺度であると知れ。その夜もまた三重であり、三つに区分されると説かれる。

Verse 32

मृकण्डुतनयस्तावत्स्थितः संजीर्णपर्णवत् । तस्मिन्घोरे जलमये विष्णुशक्त्युपबृंहितः । आत्मानं परमं ध्यायन्स्थितवान्हरिसन्निधौ ॥ ३२ ॥

そのとき、ムリカンドゥの子は、枯れ葉のように身じろぎもせず留まった。恐るべき水に満ちた広がりの中で、ヴィシュヌのシャクティに支えられ、ハリの御前にあって、至上のアートマンを観想しつつ住した。

Verse 33

अथ काले समायाते योगनिद्रा विमोचितः । सृष्टवान्ब्रह्मरूपेण जगदेतच्चराचरम् ॥ ३३ ॥

やがて定めの時が到来すると、彼はヨーガの眠りから解き放たれた。そして梵天（ブラフマー）の姿をとり、この宇宙の一切—動くものと動かぬもの—を創造した。

Verse 34

संहृतं तु जलं वीक्ष्य सृष्टं विश्वं मृकण्डुजः । विस्मितः परमप्रीतो ववन्दे चरणौ हरेः ॥ ३४ ॥

水が退き、宇宙が創成されたのを見て、ムリカṇḍुの子は驚嘆し、至上の歓喜に満たされて、ハリの御足にひれ伏して礼拝した。

Verse 35

शिरस्यञ्जलिमाधाय मार्कण्डेयो महामुनिः । तुष्टाव वाग्भिरिष्टाभिः सदानन्दैकविग्रहम् ॥ ३५ ॥

大聖マールカṇḍेयは合掌を頂に戴き、常楽そのものを御身とする御方を、愛する祈りの言葉で讃嘆した。

Verse 36

मार्कण्डेय उवाच । सहस्रशिरसं देवं नारायणमनामयम् । वासुदेवमनाधारं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ३६ ॥

マールカṇḍेयは言った。「千の御頭を具え、病悩なき神なるナーラーヤナ、ヴァースデーヴァ、外なる支えを要せぬジャナールダナに、我は帰依して礼拝する。」

Verse 37

अमेयमजरं नित्यं सदानन्दैकविग्रहम् । अप्रतर्क्यमनिर्द्देश्यं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ३७ ॥

我はジャナールダナに礼拝する。量り知れず、不生にして不老、常住なり。御身は分かたれぬ常楽そのもの。理詰めの及ばぬ境地にあり、言葉で定め得ぬ御方。

Verse 38

अक्षरं परमं नित्यं विश्वाक्षं विश्वसम्भवम् । सर्वतत्त्वमयं शान्तं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ३८ ॥

我はジャナールダナに礼拝する。不滅にして至上、常住なり。宇宙を遍く見そなわす主、宇宙の生起する根源。あらゆるタットヴァを具え、寂静にして、平安そのものなる御方。

Verse 39

पुराणं पुरुषं सिद्धं सर्वज्ञानैकभाजनम् । परात्परतरं रूपं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ३९ ॥

永遠にして成就せる至上のプルシャ、プラーナそのもの、あらゆる知の唯一の器、超越をも超える最勝の御姿をもつジャナールダナに、我は帰依して礼拝する。

Verse 40

परं ज्योतिः परं धाम पवित्रं परमं पदम् । सर्वैकरूपं परमं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ४० ॥

汝は至上の光、至上の住処、最も清めるもの—まさに最高の境地。万相の内に一相として在す至上者ジャナールダナに、我は礼拝して帰依する。

Verse 41

तं सदानन्दचिन्मात्रं पराणां परमं पदम् । सर्वं सनातनं श्रेष्ठं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ४१ ॥

常住の歓喜と純粋意識そのものにして、万有を超えた至上の住処、遍満し永遠なる実在、最上にして最勝なるジャナールダナに、我は礼拝して帰依する。

Verse 42

सगुणं निर्गुणं शान्तं मायाऽतीतं सुमायिनम् । अरूपं बहुरूपं तं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ४२ ॥

徳相を具しつつ徳相を超え、寂静にして、マーヤーを超えながらマーヤーの主、無相にして多相として顕れるジャナールダナに、我は礼拝して帰依する。

Verse 43

यत्र तद्भगवान्विश्वं सृजत्यवति हन्ति च । तमादिदेवमीशानं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ४३ ॥

宇宙を創り、護り、また滅して収めるバガヴァーンがその内に在す、原初の神にして至上の主宰ジャナールダナに、我は礼拝して帰依する。

Verse 44

परेश परमानन्द शरणागतवत्सल । त्राहि मां करुणासिन्धो मनोतीत नमोऽस्तु ते ॥ ४४ ॥

おお至上主、至上の歓喜、帰依する者を慈しむ御方よ—どうか我を救いたまえ。おお慈悲の大海、心を超えし御方よ—汝に礼拝し奉る。

Verse 45

एवं स्तुवन्तं विप्रेन्द्रं मार्कण्डेयं जगद्गुरुम् । उवाच परया प्रीत्या शंखचक्रगदाधरः ॥ ४५ ॥

かくして、婆羅門の中の最勝者にして世の師マールカンデーヤが讃嘆していると、法螺貝・円盤・棍棒を携える主は、至上の歓喜をもって彼に語りかけた。

Verse 46

श्रीभगवानुवाच । लोके भागवता ये च भगवद्भक्तमानसाः । तेषां तुष्टो न सन्देहो रक्षाम्येतांश्च सर्वदा ॥ ४६ ॥

世尊は仰せになった。「この世において、バガヴァタ（主の信徒）であり、心が主へのバクティに定まり、さらに主の भक्तたちに心を寄せる者たち—我は彼らを喜ぶ、疑いはない。我は常に彼らを守護する。」

Verse 47

अहमेव द्विजश्रेष्ठ नित्यं प्रच्छन्नविग्रहः । भगवद्भक्तरूपेण लोकान्रक्षामि सर्वदा ॥ ४७ ॥

婆羅門の最勝者よ、我のみが常に秘された姿として在る。主の भक्तの姿をとり、我はいつも諸世界を守護する。

Verse 48

मार्कण्डेय उवाच । किं लक्षणा भागवता जायन्ते केन कर्म्मणा । एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं कौतूहलपरो यतः ॥ ४८ ॥

マールカンデーヤは言った。「バガヴァタ（主の信徒）には、いかなる識別の相があるのでしょうか。いかなる業（カルマ）によって彼らはそうなるのですか。私はそれを聞きたいのです、好奇の念に満ちているゆえに。」

Verse 49

श्रीभगवानुवाच । लक्षणं भागवतानां शृणुष्व मुनिसत्तम । वक्तुं तेषां प्रभावं हि शक्यते नाब्दकोटिभिः ॥ ४९ ॥

至福なる主は仰せになった。「おお、最勝の聖仙よ、バ―ガヴァタ（主の帰依者）たちの相を聞きなさい。まことに、その偉大さは、幾千万の言葉をもってしても尽くして語り得ない。」

Verse 50

ये हिताः सर्वजन्तूनां गतासूया अमत्सराः । वशिनो निस्पृहाः शान्तास्ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५० ॥

一切の生きとし生けるものの利益を願い、嫉みも害意もなく、自らを制し、欲を離れ、静けさに住する者—その人こそ真に最上のバ―ガヴァタ、主の最高の帰依者である。

Verse 51

कर्म्मणा मनसा वाचा परपीडां न कुर्वते । अपरिग्रहशीलाश्च ते वै भागवताः स्मृताः ॥ ५१ ॥

行いによっても、心によっても、言葉によっても他者を苦しめず、また無所有・不執着を旨とする者—その者は真のバ―ガヴァタとして記憶される。

Verse 52

सत्कथाश्रवणे येषां वर्त्तते सात्विकी मतिः । तद्भक्तविष्णुभक्ताश्च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५२ ॥

清らかな（サットヴァ的な）理解が聖なる物語を聴聞することに安住し、また主の帰依者にも、ヴィシュヌにも等しく信愛を捧げる者—その者こそバ―ガヴァタの中の最勝者である。

Verse 53

मातापित्रोश्च शुश्रूषां कुर्वन्ति ये नरोत्तमाः । गङ्गाविश्वेश्वरधिया ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५३ ॥

人の中の最勝者で、母と父に愛をもって仕え、その奉仕をガンガーと宇宙の主に向けるのと同じ聖なる敬意で受けとめる者—その者こそ最上のバ―ガヴァタである。

Verse 54

ये तु देवार्चनरता ये तु तत्साधकाः स्मृताः । पूजां दृष्ट्वानुमोदन्ते ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५४ ॥

バガヴァーンへの礼拝に歓喜し、それを実践する者として知られ、礼拝を見ては喜び、随喜して称賛し承認する者たち—まさに彼らこそ、バ―ガヴァタ（帰依者）の中の最上である。

Verse 55

व्रतिनां च यतीनां च परिचर्यापराश्च ये । वियुक्तपरनिन्दाश्च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५५ ॥

誓戒を守る者とヤティ（出離の修行者）に奉仕し、他者をそしることから離れている者たち—まさに彼らこそ、バガヴァーンの帰依者の中の最上である。

Verse 56

सर्वेषां हितवाक्यानि ये वदन्ति नरोत्तमाः । ये गुणग्राहिणो लोके ते वै भागवताः स्मृताः ॥ ५६ ॥

万人の益となる言葉を語り、この世にあって徳を見取って称える（他者の善を汲み取る）人中の最勝者—その者たちは、真のバ―ガヴァタとして記憶される。

Verse 57

आत्मवत्सर्वभूतानि ये पश्यन्ति नरोत्तमाः । तुल्याः शत्रुषु मित्रेषु ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५७ ॥

一切の生きとし生けるものを自分自身のごとく観じ、敵にも友にも等しくある人中の最勝者—まさに彼らこそ、バ―ガヴァタの中の最上である。

Verse 58

धर्म्मशास्त्रप्रवक्तारः सत्यवाक्यरताश्च ये । सतां शुश्रूषवो ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५८ ॥

ダルマ・シャーストラを説き明かし、真実の言葉を語ることを喜び、徳ある人々に勤めて仕える者たち—まさに彼らこそ、バ―ガヴァタの中の最上である。

Verse 59

व्याकुर्वते पुराणानि तानि शृण्वन्ति ये तथा । तद्वक्तरि च भक्ता ये ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५९ ॥

プラーナ（Purāṇa）を説き明かす者、それを同じく敬虔に聴聞する者、そしてその教えの説者にバクティを捧げる者—かかる人々こそ、まことにバガヴァーンの至上の帰依者、バガヴァタ・ウッタマである。

Verse 60

ये गोब्राह्मणशुश्रूषां कुर्वते सततं नराः । तीर्थयात्रापरा ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६० ॥

常に牛とブラーフマナに奉仕する者、また聖地（ティールタ）への巡礼に専心する者—その人々こそ、まことにバガヴァタ・ウッタマ、主の最上の帰依者である。

Verse 61

अन्येषामुदयं दृष्ट्वा येऽभिनंदन्ति मानवाः । हरिनामपरा ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६१ ॥

他者の隆盛を見て嫉まず、むしろ歓喜して称える者、そしてハリの御名にひたすら帰依する者—その人々こそ、まことにバガヴァタ・ウッタマである。

Verse 62

आरामारोपणरतास्तडागपरिरक्षकाः । कासारकूपकर्तारस्ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६२ ॥

園を植え整えることを喜び、池や貯水を守り、湖や井戸を築く者—その人々こそ、まことにバガヴァタ・ウッタマである。

Verse 63

ये वै तडागकर्तारो देवसद्मानि कुर्वते । गायत्रीनिरता ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६३ ॥

人々の益のために池を築く者、神々の御殿（寺院）を建立する者、そしてガーヤトリー（Gāyatrī）の誦持に専心する者—その人々こそ、まことにバガヴァタ・ウッタマである。

Verse 64

येऽभिनन्दन्ति नामानि हरेः श्रुत्वाऽतिहर्षिताः । रोमाञ्चितशरीराश्च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६४ ॥

ハリ（Hari）の御名を聞いて大いなる歓喜に満たされ、称えて讃嘆し、身に鳥肌が立つほど震える者—その人こそまことに最上のバ―ガヴァタ（至高の帰依者）である。

Verse 65

तुलसीकाननं दृष्ट्वा ये नमस्कुर्वते नराः । तत्काष्ठाङ्कितकर्णा ये ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६५ ॥

トゥラシー（Tulasī）の林を見て恭しく礼拝し、またその聖なる木によって耳に印や飾りを帯びる者—その人こそまことに最上のバ―ガヴァタ、バガヴァーンの第一の帰依者である。

Verse 66

तुलसीगन्धमाघ्राय सन्तोषं कुर्वते तु ये । तन्मूलमृतिकां ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६६ ॥

トゥラシー（Tulasī）の芳香を嗅ぐだけで満ち足り、さらにその根元の聖なる土をも敬う者—その人こそまことに最上のバ―ガヴァタである。

Verse 67

आश्रमाचारनिरतास्तथैवातिथिपूजकाः । ये च वेदार्थवक्तारस्ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६७ ॥

アーシュラマ（āśrama）の正しい行いに励み、客人を敬って供養し、さらにヴェーダ（Veda）の義を説き明かすことのできる者—その人こそ主の帰依者の中で最上のバ―ガヴァタである。

Verse 68

शिवप्रियाः शिवासक्ताः शिवपादार्च्चने रताः । त्रिपुण्ड्रधारिणो ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६८ ॥

シヴァ（Śiva）に愛され、シヴァに心を寄せ、シヴァの御足を礼拝することに没入し、さらに三本の聖灰の印であるトリプンダラ（tripuṇḍra）を身に帯びる者—その人こそまことに最上のバ―ガヴァタである。

Verse 69

व्याहरन्ति च नामानि हरेः शम्भोर्महात्मनः । रुद्रा क्षालंकृता ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६९ ॥

常にハリの御名と、大いなる心をもつシャンブ（シヴァ）の御名を唱える者、またその功徳により荘厳されたルドラたちは、まことにバガヴァーンの帰依者の中の最上、バ―ガヴァタ・ウッタマである。

Verse 70

ये यजन्ति महादेवं क्रतुभिर्बहुदक्षिणैः । हरिं वा परया भक्त्या ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ७० ॥

多くの布施を伴う祭式（クラトゥ）によってマハーデーヴァを礼拝する者、あるいは至上のバクティによってハリを礼拝する者—その人々こそ真にバ―ガヴァタ・ウッタマ、主の帰依者の最上である。

Verse 71

विदितानि च शास्त्राणि परार्थं प्रवदन्ति ये । सर्वत्र गुणभाजो ये ते वै भागवताः स्मृताः ॥ ७१ ॥

シャーストラを悟り、他者の利益のためにそれを説く者、またあらゆる場において徳に与る者—その人々はバ―ガヴァタ（主の帰依者）として記憶される。

Verse 72

शिवे च परमेशे च विष्णौ च परमात्मनि । समबुद्ध्या प्रवर्त्तन्ते ते वै भागवताः स्मृताः ॥ ७२ ॥

シヴァ（至上主）にも、ヴィシュヌ（至上我パラマートマン）にも、等しい心と同じ敬虔をもって振る舞う者—その人々はバ―ガヴァタ（真の帰依者）として記憶される。

Verse 73

शिवाग्निकार्यनिरताः पञ्चाक्षरजपे रताः । शिवध्यानरता ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ७३ ॥

シヴァへの聖火供養に励み、五音（パンチャークシャラ）真言のジャパを喜び、シヴァの瞑想に没入する者—その人々はまことにバ―ガヴァタ・ウッタマ、最上の帰依者である。

Verse 74

पानीयदाननिरता येऽन्नदानरतास्तथा । एकादशीव्रतरता ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ७४ ॥

飲み水の施しに励み、また食の施しを喜び、さらにエーカーダシーの誓戒に堅く住する者—そのような人々こそ、まことにバガヴァーンの帰依者の中で最上である。

Verse 75

गोदाननिरता ये च कन्यादानरताश्च ये । मदर्थं कर्म्मकर्त्तारस्ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ७५ ॥

牛の布施に励む者、またカニヤーダーナ（娘を嫁がせる施し）に励む者、そしてそれらの行いを我がために為す者—その者たちはまことにバガヴァーンの帰依者の中で最上である。

Verse 76

एते भागवता विप्र केचिदत्र प्रकीर्तिताः । मयाऽपि गदितुं शक्या नाब्दकोटिशतैरपि ॥ ७६ ॥

おおブラーフマナよ、ここで讃えられたのは主のバ―ガヴァタ（帰依者）のうち、ほんの一部にすぎない。たとえ我であっても、すべてを語り尽くすことはできぬ—幾百億年を費やしても。

Verse 77

तस्मात्त्वमपि विप्रेन्द्र सुशीलो भव सर्वदा । सर्वभूताश्रयो दान्तो मैत्रो धर्म्मपरायणः ॥ ७७ ॥

ゆえに、ブラーフマナの中の最勝者よ、汝もまた常に善き品性を保て。あらゆる生きとし生けるものの拠り所となり、自制し、親愛に満ち、ダルマに堅く帰依せよ。

Verse 78

पुनर्युगान्तपर्य्यन्तं धर्म्मं सर्वं समाचरन् । मन्मूर्तिध्याननिरतः परं निर्वाणमाप्स्यसि ॥ ७८ ॥

劫の終わりに至るまで、あらゆるダルマを繰り返し実践し、我が御姿の観想に専心するならば、汝は最上のニルヴァーナ（究竟の解脱）に到達するであろう。

Verse 79

एवं मृकण्डुपुत्रस्य स्वभक्तस्य कृपानिधिः । दत्त्वा वरं स देवेशस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ ७९ ॥

かくして主は—慈悲の大海として—ムリカṇḍुの子、みずからの敬虔なるバクタに恩寵の賜物を授け、そして諸神の主はその場にて姿を隠された。

Verse 80

मार्कण्डेयो महाभागो हरिभक्तिरतः सदा । चचार परमं धर्ममीजे च विधिवन्मखैः ॥ ८० ॥

大いなる福徳を備えた聖仙マールカṇḍेयは、常にハリへのバクティに励み、最上のダルマを修し、また聖典の規定どおり正しい作法で祭祀（ヤジュニャ）を執り行った。

Verse 81

शालग्रामे महाक्षेत्रे तताप परमं तपः । ध्यानक्षपितकर्मा तु परं निर्वाणमाप्तवान् ॥ ८१ ॥

大いなる聖域シャーラグラーマにおいて、彼は最上の苦行（タパス）を修し、禅定によって業を滅し尽くして、無上のニルヴァーナに到達した。

Verse 82

तस्माज्जन्तुषु सर्वेषु हितकृद्धरिपूजकः । ईप्सितं मनसा यद्यत्तत्तदाप्नोत्यसंशयम् ॥ ८२ ॥

ゆえに、ハリを礼拝し、あらゆる生きとし生けるものに益をなす者は、心に願うところを疑いなく成就する。

Verse 83

सनक उवाच । एतत्सर्वं निगदितं त्वया पृष्टं द्विजोत्तम । भगवद्भक्तिमाहात्म्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ ८३ ॥

サナカは言った。「おお、二度生まれし者のうち最勝の者よ。汝が問うたすべて—すなわち主へのバクティの偉大さ—を私は語り終えた。さらに何を聞きたいのか。」

Verse 84

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे मार्कण्डेयवर्णनं नाम पञ्चमोऽध्यायः ॥ ५ ॥

かくして、尊き『ブリハン・ナーラディーヤ・プラーナ』前半（プールヴァ・バーガ）第一パーダにおける「マールカンデーヤの叙述」と名づけられた第五章は終わる。