Adhyaya 82

Verse 1

श्रीशुक उवाच अथैकदा द्वारवत्यां वसतो रामकृष्णयो: । सूर्योपराग: सुमहानासीत् कल्पक्षये यथा ॥ १ ॥

シュカデーヴァは語った。ある時、バララーマとシュリー・クリシュナがドヴァーラカーに住んでおられた折、まるでブラフマーの一日が終わるかのような、非常に大きな日食が起こった。

Verse 2

तं ज्ञात्वा मनुजा राजन् पुरस्तादेव सर्वत: । समन्तपञ्चकं क्षेत्रं ययु: श्रेयोविधित्सया ॥ २ ॥

王よ、人々はこの日食のことを前もって知っていたため、功徳を積むためにサマンタ・パンチャカとして知られる聖地へと赴きました。

Verse 3

नि:क्षत्रियां महीं कुर्वन् राम: शस्‍त्रभृतां वर: । नृपाणां रुधिरौघेण यत्र चक्रे महाह्रदान् ॥ ३ ॥ ईजे च भगवान् रामो यत्रास्पृष्टोऽपि कर्मणा । लोकं सङ्ग्राहयन्नीशो यथान्योऽघापनुत्तये ॥ ४ ॥ महत्यां तीर्थयात्रायां तत्रागन् भारती: प्रजा: । वृष्णयश्च तथाक्रूरवसुदेवाहुकादय: ॥ ५ ॥ ययुर्भारत तत् क्षेत्रं स्वमघं क्षपयिष्णव: । गदप्रद्युम्नसाम्बाद्या: सुचन्द्रशुकसारणै: । आस्तेऽनिरुद्धो रक्षायां कृतवर्मा च यूथप: ॥ ६ ॥

戦士の中で最も優れたパラシュラーマ卿は、地上から王たちを一掃した後、その場所で王たちの血から巨大な湖を作りました。

Verse 4

नि:क्षत्रियां महीं कुर्वन् राम: शस्‍त्रभृतां वर: । नृपाणां रुधिरौघेण यत्र चक्रे महाह्रदान् ॥ ३ ॥ ईजे च भगवान् रामो यत्रास्पृष्टोऽपि कर्मणा । लोकं सङ्ग्राहयन्नीशो यथान्योऽघापनुत्तये ॥ ४ ॥ महत्यां तीर्थयात्रायां तत्रागन् भारती: प्रजा: । वृष्णयश्च तथाक्रूरवसुदेवाहुकादय: ॥ ५ ॥ ययुर्भारत तत् क्षेत्रं स्वमघं क्षपयिष्णव: । गदप्रद्युम्नसाम्बाद्या: सुचन्द्रशुकसारणै: । आस्तेऽनिरुद्धो रक्षायां कृतवर्मा च यूथप: ॥ ६ ॥

パラシュラーマ卿はカルマの反動によって汚されることは決してありませんが、一般の人々を教え導くためにそこで儀式を行いました。このようにして、罪から逃れようとする普通の人のように振る舞われました。

Verse 5

नि:क्षत्रियां महीं कुर्वन् राम: शस्‍त्रभृतां वर: । नृपाणां रुधिरौघेण यत्र चक्रे महाह्रदान् ॥ ३ ॥ ईजे च भगवान् रामो यत्रास्पृष्टोऽपि कर्मणा । लोकं सङ्ग्राहयन्नीशो यथान्योऽघापनुत्तये ॥ ४ ॥ महत्यां तीर्थयात्रायां तत्रागन् भारती: प्रजा: । वृष्णयश्च तथाक्रूरवसुदेवाहुकादय: ॥ ५ ॥ ययुर्भारत तत् क्षेत्रं स्वमघं क्षपयिष्णव: । गदप्रद्युम्नसाम्बाद्या: सुचन्द्रशुकसारणै: । आस्तेऽनिरुद्धो रक्षायां कृतवर्मा च यूथप: ॥ ६ ॥

バーラタ・ヴァルシャ（インド全土）のあらゆる場所から、多くの人々が巡礼のためにサマンタ・パンチャカにやって来ました。アクルーラ、ヴァスデーヴァ、アフカなどのヴリシュニ族の人々もそこへ行きました。

Verse 6

नि:क्षत्रियां महीं कुर्वन् राम: शस्‍त्रभृतां वर: । नृपाणां रुधिरौघेण यत्र चक्रे महाह्रदान् ॥ ३ ॥ ईजे च भगवान् रामो यत्रास्पृष्टोऽपि कर्मणा । लोकं सङ्ग्राहयन्नीशो यथान्योऽघापनुत्तये ॥ ४ ॥ महत्यां तीर्थयात्रायां तत्रागन् भारती: प्रजा: । वृष्णयश्च तथाक्रूरवसुदेवाहुकादय: ॥ ५ ॥ ययुर्भारत तत् क्षेत्रं स्वमघं क्षपयिष्णव: । गदप्रद्युम्नसाम्बाद्या: सुचन्द्रशुकसारणै: । आस्तेऽनिरुद्धो रक्षायां कृतवर्मा च यूथप: ॥ ६ ॥

バラタの子孫よ、ガダ、プラデュムナ、サーンバたちは罪からの解放を願ってそこへ行きました。アニルッダは、スチャンドラ、シュカ、サーラナ、そして軍司令官クリタヴァルマーと共に、都を守るためにドゥワーラカーに残りました。

Verse 7

ते रथैर्देवधिष्ण्याभैर्हयैश्च तरलप्लवै: । गजैर्नदद्भ‍िरभ्राभैर्नृभिर्विद्याधरद्युभि: ॥ ७ ॥ व्यरोचन्त महातेजा: पथि काञ्चनमालिन: । दिव्यस्रग्वस्‍त्रसन्नाहा: कलत्रै: खेचरा इव ॥ ८ ॥

大いなる威光を具えたヤーダヴァたちは、道を壮麗に進んだ。天界のヴィマーナに比すべき戦車、律動ある歩みの馬、雲のごとく巨大に吼える象、さらにヴィディヤーダラのように輝く歩兵が随行した。黄金の首飾りと花鬘を飾り、神妙な衣と甲冑をまとい、妻たちとともに進むさまは、まるで虚空を翔る天神のようであった。

Verse 8

ते रथैर्देवधिष्ण्याभैर्हयैश्च तरलप्लवै: । गजैर्नदद्भ‍िरभ्राभैर्नृभिर्विद्याधरद्युभि: ॥ ७ ॥ व्यरोचन्त महातेजा: पथि काञ्चनमालिन: । दिव्यस्रग्वस्‍त्रसन्नाहा: कलत्रै: खेचरा इव ॥ ८ ॥

大いなる威光を具えたヤーダヴァたちは、道を壮麗に進んだ。天界のヴィマーナに比すべき戦車、律動ある歩みの馬、雲のごとく巨大に吼える象、さらにヴィディヤーダラのように輝く歩兵が随行した。黄金の首飾りと花鬘を飾り、神妙な衣と甲冑をまとい、妻たちとともに進むさまは、まるで虚空を翔る天神のようであった。

Verse 9

तत्र स्‍नात्वा महाभागा उपोष्य सुसमाहिता: । ब्राह्मणेभ्यो ददुर्धेनूर्वास:स्रग्रुक्‍ममालिनी: ॥ ९ ॥

サマンタ・パンチャカにて、徳高きヤーダヴァたちは沐浴し、心を整えて斎戒を守った。のちに彼らは、衣と花鬘と黄金の首飾りで飾られた牝牛を、ブラーフマナたちに施した。

Verse 10

रामह्रदेषु विधिवत् पुनराप्लुत्य वृष्णय: । ददु: स्वन्नं द्विजाग्र्‍येभ्य: कृष्णे नो भक्तिरस्त्विति ॥ १० ॥

聖典の規定に従い、ヴリシュニの子孫はパラシュラーマ尊の湖で再び沐浴した。ついで最上のブラーフマナたちに滋味豊かな食を施しつつ、「われらにシュリー・クリシュナへのバクティが授けられますように」と祈った。

Verse 11

स्वयं च तदनुज्ञाता वृष्णय: कृष्णदेवता: । भुक्त्वोपविविशु: कामं स्‍निग्धच्छायाङ्‍‍घ्रिपाङ्‍‍घ्रिषु ॥ ११ ॥

ついで、ただ一人の礼拝の主であるシュリー・クリシュナの許しを得て、ヴリシュニ族は食事をとった。その後、涼やかな濃い木陰を与える樹々の下に、思いのままに腰を下ろした。

Verse 12

तत्रागतांस्ते दद‍ृशु: सुहृत्सम्बन्धिनो नृपान् । मत्स्योशीनरकौशल्यविदर्भकुरुसृञ्जयान् । काम्बोजकैकयान् मद्रान् कुन्तीनानर्तकेरलान् ॥ १२ ॥ अन्यांश्चैवात्मपक्षीयान् परांश्च शतशो नृप । नन्दादीन्सुहृदो गोपान्गोपीश्चोत्कण्ठिताश्चिरम् ॥ १३ ॥

そこに到来した諸王のうち、ヤーダヴァたちは旧友であり親族でもある者たち—マツヤ、ウシーナラ、カウシャリヤ、ヴィダルバ、クル、スリンジャヤ、カーンボージャ、カイカヤ、マドラ、クンティ、さらにアーナルタとケーララの王たち—を見た。おおパリークシトよ、彼らはまた、味方も敵も含めて数百の他の王たちを見、加えて長きにわたり離別の思いに焦がれていたナンダ・マハーラージャと、愛しいゴーパやゴーピーたちにも会った。

Verse 13

तत्रागतांस्ते दद‍ृशु: सुहृत्सम्बन्धिनो नृपान् । मत्स्योशीनरकौशल्यविदर्भकुरुसृञ्जयान् । काम्बोजकैकयान् मद्रान् कुन्तीनानर्तकेरलान् ॥ १२ ॥ अन्यांश्चैवात्मपक्षीयान् परांश्च शतशो नृप । नन्दादीन्सुहृदो गोपान्गोपीश्चोत्कण्ठिताश्चिरम् ॥ १३ ॥

彼らはまた、味方も敵も含めて数百の他の王たちを見た。おおパリークシトよ、さらに愛する友ナンダ・マハーラージャと、久しく離別の思いに焦がれていたゴーパとゴーピーたちにも会った。

Verse 14

अन्योन्यसन्दर्शनहर्षरंहसा प्रोत्फुल्ल‍हृद्वक्त्रसरोरुहश्रिय: । आश्लिष्य गाढं नयनै: स्रवज्जला हृष्यत्त्वचो रुद्धगिरो ययुर्मुदम् ॥ १४ ॥

互いに再会した歓喜の奔流により、心と顔の蓮は新たな美しさで咲き開いた。男たちは熱く抱き合い、目から涙があふれ、身に鳥肌が立ち、声は詰まった—皆が深い至福に満たされた。

Verse 15

स्‍त्रियश्च संवीक्ष्य मिथोऽतिसौहृद- स्मितामलापाङ्गद‍ृशोऽभिरेभिरे । स्तनै: स्तनान् कुङ्कुमपङ्करूषितान् निहत्य दोर्भि: प्रणयाश्रुलोचना: ॥ १५ ॥

女たちは互いに見つめ合い、親愛のこもった清らかな微笑みと澄んだ横目を交わした。やがて抱き合うと、クンクマとサフランの香膏に染まった胸が触れ合い、情愛の涙がその瞳に満ちた。

Verse 16

ततोऽभिवाद्य ते वृद्धान् यविष्ठैरभिवादिता: । स्वागतं कुशलं पृष्ट्वा चक्रु: कृष्णकथा मिथ: ॥ १६ ॥

それから彼らは年長者に礼拝し、年少の親族からは敬意を受けた。旅の無事と安否を互いに問い合ったのち、彼らは互いにシュリー・クリシュナの物語を語り合い始めた。

Verse 17

पृथा भ्रातॄन् स्वसृर्वीक्ष्य तत्पुत्रान् पितरावपि । भ्रातॄपत्नीर्मुकुन्दं च जहौ सङ्कथया शुच: ॥ १७ ॥

プṛター（クンティー）は兄弟姉妹とその子ら、さらに両親、兄弟の妻たち、そして主ムクンダに会い、語り合ううちに悲しみを忘れた。

Verse 18

कुन्त्युवाच आर्य भ्रातरहं मन्ये आत्मानमकृताशिषम् । यद् वा आपत्सु मद्वार्तां नानुस्मरथ सत्तमा: ॥ १८ ॥

クンティーは言った。「尊き兄弟たちよ、私は自分を不運と思います。あなたがたは最も徳高いのに、私が災難に遭った時、私のことを思い出してくださらなかったのです。」

Verse 19

सुहृदो ज्ञातय: पुत्रा भ्रातर: पितरावपि । नानुस्मरन्ति स्वजनं यस्य दैवमदक्षिणम् ॥ १९ ॥

摂理がもはや味方しない者は、友や親族—子や兄弟、両親でさえ—愛する者を忘れてしまう。

Verse 20

श्रीवसुदेव उवाच अम्ब मास्मानसूयेथा दैवक्रीडनकान् नरान् । ईशस्य हि वशे लोक: कुरुते कार्यतेऽथ वा ॥ २० ॥

シュリー・ヴァスデーヴァは言った。「妹よ、私たちを責めてはならぬ。私たちは運命の戯れに弄ばれる凡夫にすぎない。まことに世は至上主の御支配のもとにあり、人が自ら行おうと他に強いられようと、すべては主の統御の内にある。」

Verse 21

कंसप्रतापिता: सर्वे वयं याता दिशं दिशम् । एतर्ह्येव पुन: स्थानं दैवेनासादिता: स्वस: ॥ २१ ॥

カṁサの迫害により、私たちは皆、方々へと逃れた。だが今、妹よ、摂理の恵みによって、ついに再び我らの住まいへ戻ることができた。

Verse 22

श्रीशुक उवाच वसुदेवोग्रसेनाद्यैर्यदुभिस्तेऽर्चिता नृपा: । आसन्नच्युतसन्दर्शपरमानन्दनिर्वृता: ॥ २२ ॥

シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは言った。ヴァスデーヴァ、ウグラセーナらヤドゥ族は諸王を敬いもてなした。アチュタ主を拝した彼らは至上の歓喜に満たされ、安らぎを得た。

Verse 23

भीष्मो द्रोणोऽम्बिकापुत्रो गान्धारी ससुता तथा । सदारा: पाण्डवा: कुन्ती सञ्जयो विदुर: कृप: ॥ २३ ॥ कुन्तीभोजो विराटश्च भीष्मको नग्नजिन्महान् । पुरुजिद्‌द्रुपद: शल्यो धृष्टकेतु: सकाशिराट् ॥ २४ ॥ दमघोषो विशालाक्षो मैथिलो मद्रकेकयौ । युधामन्यु: सुशर्मा च ससुता बाह्लिकादय: ॥ २५ ॥ राजानो ये च राजेन्द्र युधिष्ठिरमनुव्रता: । श्रीनिकेतं वपु: शौरे: सस्‍त्रीकं वीक्ष्य विस्मिता: ॥ २६ ॥

そこには、ビーシュマ、ドローナ、ドリタラーシュトラ、ガーンダーリーとその子ら、妻たちを伴うパーンダヴァ、クンティー、サンジャヤ、ヴィドゥラ、クリパाचार्यがいた。さらにクンティーボージャ、ヴィラाट、ビーシュマカ、偉大なるナグナジト、プルジト、ドルパダ、シャリヤ、ドリシュタケートゥ、そしてカーシー王もいた。

Verse 24

भीष्मो द्रोणोऽम्बिकापुत्रो गान्धारी ससुता तथा । सदारा: पाण्डवा: कुन्ती सञ्जयो विदुर: कृप: ॥ २३ ॥ कुन्तीभोजो विराटश्च भीष्मको नग्नजिन्महान् । पुरुजिद्‌द्रुपद: शल्यो धृष्टकेतु: सकाशिराट् ॥ २४ ॥ दमघोषो विशालाक्षो मैथिलो मद्रकेकयौ । युधामन्यु: सुशर्मा च ससुता बाह्लिकादय: ॥ २५ ॥ राजानो ये च राजेन्द्र युधिष्ठिरमनुव्रता: । श्रीनिकेतं वपु: शौरे: सस्‍त्रीकं वीक्ष्य विस्मिता: ॥ २६ ॥

さらに、ダマゴーシャ、ヴィシャーラाक्ष、マイティラ王、マドラ、ケーカヤの諸王、またユダーマンニュ、スシュルマー、そして同盟者と子らを伴うバーリカらもそこにいた。

Verse 25

भीष्मो द्रोणोऽम्बिकापुत्रो गान्धारी ससुता तथा । सदारा: पाण्डवा: कुन्ती सञ्जयो विदुर: कृप: ॥ २३ ॥ कुन्तीभोजो विराटश्च भीष्मको नग्नजिन्महान् । पुरुजिद्‌द्रुपद: शल्यो धृष्टकेतु: सकाशिराट् ॥ २४ ॥ दमघोषो विशालाक्षो मैथिलो मद्रकेकयौ । युधामन्यु: सुशर्मा च ससुता बाह्लिकादय: ॥ २५ ॥ राजानो ये च राजेन्द्र युधिष्ठिरमनुव्रता: । श्रीनिकेतं वपु: शौरे: सस्‍त्रीकं वीक्ष्य विस्मिता: ॥ २६ ॥

王の中の最勝者よ、ユディシュティラ大王に従う他の多くの王たちもいた。彼らは皆、あらゆる栄光と美の住処である主シュリー・クリシュナ（シャウリ）が妃たちと共に目の前に立つ超越の御姿を見て、ただ驚嘆した。

Verse 26

भीष्मो द्रोणोऽम्बिकापुत्रो गान्धारी ससुता तथा । सदारा: पाण्डवा: कुन्ती सञ्जयो विदुर: कृप: ॥ २३ ॥ कुन्तीभोजो विराटश्च भीष्मको नग्नजिन्महान् । पुरुजिद्‌द्रुपद: शल्यो धृष्टकेतु: सकाशिराट् ॥ २४ ॥ दमघोषो विशालाक्षो मैथिलो मद्रकेकयौ । युधामन्यु: सुशर्मा च ससुता बाह्लिकादय: ॥ २५ ॥ राजानो ये च राजेन्द्र युधिष्ठिरमनुव्रता: । श्रीनिकेतं वपु: शौरे: सस्‍त्रीकं वीक्ष्य विस्मिता: ॥ २६ ॥

王よ、ユディシュティラ大王に従う諸王は皆、吉祥の住処たるシャウリ主シュリー・クリシュナの輝く御身が、妃たちと共に立っておられるのを見て驚嘆した。

Verse 27

अथ ते रामकृष्णाभ्यां सम्यक् प्राप्तसमर्हणा: । प्रशशंसुर्मुदा युक्ता वृष्णीन् कृष्णपरिग्रहान् ॥ २७ ॥

バララーマと主シュリー・クリシュナが十分に礼遇された後、諸王は歓喜と熱意に満ち、シュリー・クリシュナの親しい随伴者であるヴリシュニ族を称賛し始めた。

Verse 28

अहो भोजपते यूयं जन्मभाजो नृणामिह । यत् पश्यथासकृत् कृष्णं दुर्दर्शमपि योगिनाम् ॥ २८ ॥

おおボージャ族の王よ、人々の中であなたがたはまことに尊い生を得た。大いなるヨーギーにも見難いシュリー・クリシュナを、あなたがたはたびたび拝しているからである。

Verse 29

यद्विश्रुति: श्रुतिनुतेदमलं पुनाति पादावनेजनपयश्च वचश्च शास्‍त्रम् । भू: कालभर्जितभगापि यदङ्‍‍घ्रिपद्म- स्पर्शोत्थशक्तिरभिवर्षति नोऽखिलार्थान् ॥ २९ ॥ तद्दर्शनस्पर्शनानुपथप्रजल्प- शय्यासनाशनसयौनसपिण्डबन्ध: । येषां गृहे निरयवर्त्मनि वर्ततां व: स्वर्गापवर्गविरम: स्वयमास विष्णु: ॥ ३० ॥

ヴェーダに讃えられる主の名声、御足を洗った聖水、そして啓示聖典として現れる御言葉—これらは宇宙をことごとく清める。時により地の福分が損なわれても、主の蓮華の御足の触れによって力を取り戻し、あらゆる願いの成就を私たちに降り注がせる。

Verse 30

यद्विश्रुति: श्रुतिनुतेदमलं पुनाति पादावनेजनपयश्च वचश्च शास्‍त्रम् । भू: कालभर्जितभगापि यदङ्‍‍घ्रिपद्म- स्पर्शोत्थशक्तिरभिवर्षति नोऽखिलार्थान् ॥ २९ ॥ तद्दर्शनस्पर्शनानुपथप्रजल्प- शय्यासनाशनसयौनसपिण्डबन्ध: । येषां गृहे निरयवर्त्मनि वर्ततां व: स्वर्गापवर्गविरम: स्वयमास विष्णु: ॥ ३० ॥

しかも、家住の生活という地獄の道を歩むあなたがたのもとへ、天界や解脱の目的さえ忘れさせる同じヴィシュヌが、自ら婚姻と血縁の結びつきとして入って来られた。その関わりの中で、あなたがたは主を直に見て触れ、並んで歩き、語り合い、共に横たわって休み、座し、食を共にするのである。

Verse 31

श्रीशुक उवाच नन्दस्तत्र यदून् प्राप्तान् ज्ञात्वा कृष्णपुरोगमान् । तत्रागमद् वृतो गोपैरन:स्थार्थैर्दिद‍ृक्षया ॥ ३१ ॥

シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは語った。ナンダ・マハーラージャは、クリシュナを先頭にヤドゥ族が到着したと知るや、彼らに会いたい一心でただちにそこへ赴いた。牛飼いたちも同行し、荷車にはさまざまな持ち物が積まれていた。

Verse 32

तं द‍ृष्ट्वा वृष्णयो हृष्टास्तन्व: प्राणमिवोत्थिता: । परिषस्वजिरे गाढं चिरदर्शनकातरा: ॥ ३२ ॥

ナンダを見て、ヴリシュニ族は歓喜に満ち、まるで死体に命が戻ったかのように立ち上がった。久しく会えぬ苦しみに焦がれて、彼らは彼を固く抱きしめた。

Verse 33

वसुदेव: परिष्वज्य सम्प्रीत: प्रेमविह्वल: । स्मरन् कंसकृतान् क्लेशान् पुत्रन्यासं च गोकुले ॥ ३३ ॥

ヴァスデーヴァはナンダ・マハーラージャを抱きしめ、限りない喜びに満たされ、法悦の愛に打ち震えた。彼はカンサがもたらした苦難と、御子らを守るためゴークラに託したことを思い起こした。

Verse 34

कृष्णरामौ परिष्वज्य पितरावभिवाद्य च । न किञ्चनोचतु: प्रेम्णा साश्रुकण्ठौ कुरूद्वह ॥ ३४ ॥

クル族の勇者よ、クリシュナとバララーマは養父母を抱きしめ、礼拝して頭を垂れた。しかし愛の涙で喉が詰まり、二柱は何も語れなかった。

Verse 35

तावात्मासनमारोप्य बाहुभ्यां परिरभ्य च । यशोदा च महाभागा सुतौ विजहतु: शुच: ॥ ३५ ॥

二人の息子を膝に抱き上げ、腕にしっかりと抱きしめると、ナンダと福徳深い母ヤショーダーは悲しみを忘れた。

Verse 36

रोहिणी देवकी चाथ परिष्वज्य व्रजेश्वरीम् । स्मरन्त्यौ तत्कृतां मैत्रीं बाष्पकण्ठ्यौ समूचतु: ॥ ३६ ॥

それからローヒニーとデーヴァキーはヴラジャの女王（ヤショーダー）を抱きしめた。彼女が示してくれた誠実な友情を思い出し、涙で喉を詰まらせながら、二人は次のように語りかけた。

Verse 37

का विस्मरेत वां मैत्रीमनिवृत्तां व्रजेश्वरि । अवाप्याप्यैन्द्रमैश्वर्यं यस्या नेह प्रतिक्रिया ॥ ३७ ॥

ローヒニーとデーヴァキーは言った。「ヴラジャの女王よ、あなたとナンダが私たちに示してくださった絶え間ない友情を、どの女が忘れられましょう。たとえインドラの富を得ても、この世でその恩に報いる術はありません。」

Verse 38

एतावद‍ृष्टपितरौ युवयो: स्म पित्रो: सम्प्रीणनाभ्युदयपोषणपालनानि । प्राप्योषतुर्भवति पक्ष्म ह यद्वदक्ष्णो- र्न्यस्तावकुत्रचभयौ न सतां पर: स्व: ॥ ३८ ॥

この二人の御子が真の両親に会う前から、あなたがたは親として愛情を注ぎ、しつけ、繁栄を願い、養い、守ってくださいました。徳高き方よ、あなたがたの庇護により、まぶたが眼を守るように、彼らは決して恐れを知りませんでした。まことに聖なる人は他人と身内を分け隔てしません。

Verse 39

श्रीशुक उवाच गोप्यश्च कृष्णमुपलभ्य चिरादभीष्टं यत्प्रेक्षणे द‍ृशिषु पक्ष्मकृतं शपन्ति । द‍ृग्भिर्हृदीकृतमलं परिरभ्य सर्वा- स्तद्भ‍ावमापुरपि नित्ययुजां दुरापम् ॥ ३९ ॥

シュカデーヴァは語った。若きゴーピーたちは愛するクリシュナを見つめるたび、ひととき視界を遮るまぶたを造った創造主を呪っていた。いま長い別離ののち再びクリシュナを見て、彼女たちは眼で主を心に迎え入れ、その心の中で抱きしめて満ち足りた。こうして彼女たちは、常にヨーガを修する者にも得難い、主への恍惚の没入に完全に沈んだ。

Verse 40

भगवांस्तास्तथाभूता विविक्त उपसङ्गत: । आश्लिष्यानामयं पृष्ट्वा प्रहसन्निदमब्रवीत् ॥ ४० ॥

至上主は、恍惚の定に立つゴーピーたちのもとへ人目のない場所で近づかれた。お一人お一人を抱きしめ、安否を問うてから、微笑みつつ次のように語られた。

Verse 41

अपि स्मरथ न: सख्य: स्वानामर्थचिकीर्षया । गतांश्चिरायिताञ्छत्रुपक्षक्षपणचेतस: ॥ ४१ ॥

クリシュナは言われた。「愛しい友よ、まだわたしを覚えているかい。身内のために、わたしは長く離れていたのだ。敵の一党を滅ぼすことに心を定めていた。」

Verse 42

अप्यवध्यायथास्मान् स्विदकृतज्ञाविशङ्कया । नूनं भूतानि भगवान् युनक्ति वियुनक्ति च ॥ ४२ ॥

あなたがたは、わたしが恩知らずだと思って軽んじているのですか。実のところ、至上主こそが衆生を結び合わせ、そしてまた引き離されるのです。

Verse 43

वायुर्यथा घनानीकं तृणं तूलं रजांसि च । संयोज्याक्षिपते भूयस्तथा भूतानि भूतकृत् ॥ ४३ ॥

風が雲の群れや草の葉、綿の綿毛、塵の粒を寄せ集めては再び散らすように、創造主もまた、造られた衆生をそのように扱われる。

Verse 44

मयि भक्तिर्हि भूतानाममृतत्वाय कल्पते । दिष्‍ट्या यदासीन्मत्स्‍नेहो भवतीनां मदापन: ॥ ४४ ॥

わたしへのバクティ（献身）は、いかなる生きものにも不死の境地をもたらす。だがあなたがたは幸いにも、わたしへの特別な愛情を育み、その愛によってわたしを得たのだ。

Verse 45

अहं हि सर्वभूतानामादिरन्तोऽन्तरं बहि: । भौतिकानां यथा खं वार्भूर्वायुर्ज्योतिरङ्गना: ॥ ४५ ॥

麗しき女性たちよ、わたしはすべての被造の存在の始まりであり終わりであり、彼らの内にも外にも在る。ちょうど虚空・水・地・風・火が、あらゆる物質の始終であり、内外に遍満するように。

Verse 46

एवं ह्येतानि भूतानि भूतेष्वात्मात्मना तत: । उभयं मय्यथ परे पश्यताभातमक्षरे ॥ ४६ ॥

このように、あらゆる被造物は創造の根本要素の中に宿り、霊魂は自らの真の同一性を保ったまま創造全体に遍満する。物質の創造と自己という両者を、不滅の至上真理であるわたしの内に顕現しているものとして観よ。

Verse 47

श्रीशुक उवाच अध्यात्मशिक्षया गोप्य एवं कृष्णेन शिक्षिता: । तदनुस्मरणध्वस्तजीवकोशास्तमध्यगन् ॥ ४७ ॥

シュカデーヴァは語った。クリシュナから霊的教えを受けたゴーピーたちは、絶え間ない想念によって偽我の影を払い、さらに深い没入のうちに主を完全に悟った。

Verse 48

आहुश्च ते नलिननाभ पदारविन्दं योगेश्वरैर्हृदि विचिन्त्यमगाधबोधै: । संसारकूपपतितोत्तरणावलम्बं गेहं जुषामपि मनस्युदियात् सदा न: ॥ ४८ ॥

ゴーピーたちは言った。「蓮華の臍をもつ主よ、あなたの蓮華の御足こそ、輪廻という深い井戸に落ちた者を救い上げる唯一の拠り所。大いなるヨーギーと深智の賢者が心中に観想するその御足が、家事に携わる私たちの胸にも常に目覚めますように。」