Rig Veda 1.21.5: Mandala 1, Sukta 21, Mantra 5

Sukta 1.21

Devata: Indrāgnī

Chandas: Gāyatrī (likely for early RV dual-invocation hymns; not verified from input)

Samhita Patha (Devanagari)

ता महान्ता सदस्पती इन्द्राग्नी रक्ष उब्जतम् । अप्रजाः सन्त्वत्रिणः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.21.5

Transliteration

tā́ mahā́ntā sádaspátī indrāgnī rákṣa ubjatam | á-prajāḥ santu atríṇaḥ ||

Translation

हे महान्तो, सदस् के स्वामी, इन्द्र और अग्नि—विकृति के बलों को कुचल दो। यज्ञभक्षी अत्रिण जन यहाँ निस्संतान हों।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ता: those (two) / them
• ता: कर्म (विशेष्य-सम्बन्धेन) / कर्मपद-निर्देशः
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → ता (स्त्री.)

• महान्ता: the two great (ones)
• महान्ता: कर्तृ (इन्द्राग्नी-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: महत् (विशेषण-प्रातिपदिक) → महान्त-

• सदस्पती: lords of the assembly (sadas)
• सदस्पती: कर्तृ (इन्द्राग्नी-विशेषणम्)
• Type: Noun (compound title)
• Root: सदस् (नपुं.) + पति (पुं.) → सदस्पति-

• इन्द्राग्नी: Indra and Agni
• इन्द्राग्नी: कर्तृ
• Type: Noun (dual deity name)
• Root: इन्द्र + अग्नि (द्वन्द्व-समास) → इन्द्राग्नि-

• रक्षः: demon, harmful spirit (rakṣas)
• रक्षः: कर्म
• Type: Noun
• Root: रक्षस् (नपुं.)

• उब्जतम्: crush (you two), overpower
• उब्जतम्: क्रिया (कर्तृ: इन्द्राग्नी; कर्म: रक्षः)
• Type: Verb
• Root: उब्ज् (धातु; ‘to press down, crush, overpower’)

• अप्रजाः: childless, without offspring
• अप्रजाः: कर्तृ-विशेषणम् (सन्तु इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: अ- (निषेध) + प्रजा (स्त्री.) → अप्रजा-

• सन्तु: let them be
• सन्तु: क्रिया (विधेयम्)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु) → सन्तु

• अत्रिणः: the hostile ones / devourers (enemies)
• अत्रिणः: कर्तृ (सन्तु इत्यस्य)
• Type: Noun/Adjective
• Root: अत्रिन् (प्रातिपदिक; ‘devourer/hostile one’, also ‘Atri’s’ in other contexts) → अत्रिण-