Khanda 3

Verse 3.1

ब्रह्म ह देवेभ्यो विजिग्ये तस्य ह ब्रह्मणो विजये देवा अमहीयन्त । त ऐक्षन्तास्माकमेवायं विजयः अस्माकमेवायं महिमा इति ॥१॥

બ્રહ્મણે દેવો માટે નિશ્ચયે વિજય મેળવ્યો. બ્રહ્મના તે વિજયમાં દેવો અતિ આનંદિત થયા. તેમણે વિચાર્યું: ‘આ વિજય તો માત્ર અમારો જ છે; આ મહિમા પણ માત્ર અમારો જ છે.’

Verse 3.2

तद्धैषां विजज्ञौ तेभ्यो ह प्रादुर्बभूव । तन्न व्यजानत किमिदं यक्षमिति ॥२॥

તે (બ્રહ્મ)એ તેમની આ ભાવના જાણી. અને તે જ તેમના સમક્ષ પ્રગટ થયું. પરંતુ તેઓ તેને ઓળખી ન શક્યા: ‘આ કયું યક્ષ છે?’

Verse 3.3

तेऽग्निमब्रुवन्—जातवेद एतद्विजानीहि किमिदं यक्षमिति। तथेति॥३॥

તેઓએ અગ્નિને કહ્યું— “હે જાતવેદસ, આનું નિશ્ચય કર; આ યક્ષ શું છે?” તેણે ઉત્તર આપ્યો— “તથાસ્તુ.”

Verse 3.4

तदभ्यद्रवत्। तमभ्यवदत्—कोऽसीति। अग्निर्वा अहमस्मीति अब्रवीत्। जातवेदाः वा अहमस्मीति॥४॥

તે તેની તરફ દોડી ગયો. તેણે તેને કહ્યું— “તું કોણ છે?” અગ્નિ બોલ્યો— “હું તો અગ્નિ છું; હું જ જાતવેદસ છું.”

Verse 3.5

तस्मिंस्त्वयि किं वीर्यमिति। अपि सर्वमिदं दहेयं यदिदं पृथिव्यामिति॥५॥

તેને પૂછ્યું— “તારા અંદર કયું વીર્ય છે?” તેણે કહ્યું— “પૃથ્વી પર જે કંઈ છે, તે બધું હું દહન કરી શકું.”

Verse 3.6

तस्मै तृणं निदधाव् एतद् दह इति । तद् उपप्रेयाय सर्वजवेन तन् न शशाक दग्धुम् । स तद् एव निववृते, नैतद् अशकद् विज्ञातुं यद् एतद् यक्षम् इति ॥६॥

ત્યારે યક્ષે અગ્નિને એક તૃણનો તણખો મૂકીને કહ્યું—“આને દહન કર.” અગ્નિ સર્વ વેગે તેની તરફ દોડ્યો, પરંતુ તેને દહન કરી શક્યો નહિ. તે જ પ્રયત્નમાંથી પાછો ફર્યો; “આ યક્ષ કોણ છે?” એવું તે જાણી શક્યો નહિ.

Verse 3.7

अथ वायुम् अब्रुवन्—वायो एतद् विजानीहि किम् एतद् यक्षम् इति । तथा इति ॥७॥

પછી તેમણે વાયુને કહ્યું—“હે વાયુ, આ જાણી લે: આ યક્ષ શું છે?” તેણે ઉત્તર આપ્યો—“તથા, એમ જ થશે.”

Verse 3.8

तद् अभ्यद्रवत् । तम् अभ्यवदत्—कः असि इति । वायुर् वा अहम् अस्मि इत्य् अब्रवीत् । मातरिश्वा वा अहम् अस्मि इति ॥८॥

તે તેની તરફ દોડ્યો. યક્ષે તેને કહ્યું—“તું કોણ છે?” તેણે કહ્યું—“હું વાયુ જ છું; હું માતરિશ્વા જ છું.”

Verse 3.9

तस्मिन् त्वयि किं वीर्यम् इति। अपि इदं सर्वम् आददीयम्, यदिदं पृथिव्याम् इति॥९॥

ત્યારે તેમણે કહ્યું: ‘તારા અંદર કયું બળ છે?’—‘પૃથ્વી પર જે કંઈ છે તે સર્વને ખરેખર ઉઠાવી લે.’

Verse 3.10

तस्मै तृणं निदधौ—एतदादत्स्व इति। तत् उपप्रेयाय सर्वजवेन; तन्न शशाक आदातुम्। स तदेव निववृते—नैतदशकं विज्ञातुं यदेतद् यक्षम् इति॥१०॥

તેને તેણે તૃણનો એક તણખો મૂક્યો—‘આને ઉઠાવ’ એમ કહી. તે સર્વ વેગે દોડી ગયો; છતાં તેને ઉઠાવી શક્યો નહિ. તે એમ જ પાછો ફર્યો—‘આ યક્ષ શું છે’ એમ તે જાણી શક્યો નહિ.

Verse 3.11

अथ इन्द्रम् अब्रुवन्—मघवन्, एतद्विजानीहि किमेतद् यक्षम् इति। तथा इति। तदभ्यद्रवत्। तस्मात् तिरोदधे॥११॥

પછી તેમણે ઇન્દ્રને કહ્યું: ‘હે મઘવન, આ યક્ષ શું છે તે જાણી આવ.’ તેણે કહ્યું: ‘તથા.’ તે તેની તરફ દોડ્યો; તે તેના પરથી અદૃશ્ય થઈ ગયું.

Verse 3.12

स तस्मिन्नेवाकाशे स्त्रियमाजगाम बहुशोभमानामुमां हैमवतीम्। तां ह उवाच—किमेतद्यक्षमिति॥१२॥

તે જ આકાશમાં ઇન્દ્રે અતિશય તેજસ્વી, બહુ શોભાયમાન ઉમા હૈમવતી નામની સ્ત્રીને જોયી. તેણે તેણીને પૂછ્યું—“આ યક્ષ કોણ છે?”