
Evening Soma pressing (Tritiya-savana).
Mantra 1
देव॑ सवित॒: प्रसु॑व य॒ज्ञं प्रसु॑व य॒ज्ञप॑तिं॒ भगा॑य । दि॒व्यो ग॑न्ध॒र्वः के॑तु॒पूः केतं॑ नः पुनातु वा॒चस्पति॒र्वाजं॑ नः स्वदतु॒ स्वाहा॑
હે દેવ સવિતા, યજ્ઞને પ્રેર; ભગના ભાગ માટે યજ્ઞપતિને પ્રેર. દિવ્ય ગંધર્વ—કેતુનો પાવક—અમારા માટે કેતુને પવિત્ર કરે; વાચસ્પતિ અમારા માટે વાજ (પુરસ્કાર)ને મધુર કરે—સ્વાહા!
Mantra 2
ध्रु॑व॒सदं॑ त्वा नृ॒षदं॑ मन॒:सद॑मुपया॒मगृ॑हीतो॒ऽसीन्द्रा॑य त्वा॒ जुष्टं॑ गृह्णाम्ये॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा॒ जुष्ट॑तमम् । अ॑प्सु॒षदं॑ त्वा घृत॒सदं॑ व्योम॒सद॑मुपया॒मगृ॑हीतो॒ऽसीन्द्रा॑य त्वा॒ जुष्टं॑ गृह्णाम्ये॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा॒ जुष्ट॑तमम् । पृथि॒वी॒सदं॑ त्वाऽन्तरिक्ष॒सदं॑ दिवि॒सदं॑ देव॒सदं॑ नाक॒सद॑मुपया॒मगृ॑हीतो॒ऽसीन्द्रा॑य त्वा॒ जुष्टं॑ गृह्णाम्ये॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा॒ जुष्ट॑तमम्
હે ધ્રુવસદ (સ્થિર આસનવાળા), નૃષદ (માનવોને આસનવાળા), મનઃસદ (મનને આસનવાળા), ઉપયામથી ગ્રહિત—તું છે. ઇન્દ્ર માટે, પ્રિય એવા તને હું ગ્રહણ કરું છું; આ તારો યોનિ (નિવાસ/આધાર) છે—ઇન્દ્ર માટે, તને અતિપ્રિયતમ. હે અપ્સુષદ (જળમાં આસનવાળા), ઘૃતસદ (ઘીમાં આસનવાળા), વ્યોમસદ (આકાશમાં આસનવાળા), ઉપયામથી ગ્રહિત—તું છે. ઇન્દ્ર માટે, પ્રિય એવા તને હું ગ્રહણ કરું છું; આ તારો યોનિ છે—ઇન્દ્ર માટે, તને અતિપ્રિયતમ. હે પૃથિવીસદ (પૃથ્વીમાં આસનવાળા), અંતરિક્ષસદ (અંતરિક્ષમાં આસનવાળા), દિવિસદ (દિવમાં આસનવાળા), દેવસદ (દેવોમાં આસનવાળા), નાકસદ (સ્વર્ગમાં આસનવાળા), ઉપયામથી ગ્રહિત—તું છે. ઇન્દ્ર માટે, પ્રિય એવા તને હું ગ્રહણ કરું છું; આ તારો યોનિ છે—ઇન્દ્ર માટે, તને અતિપ્રિયતમ.
Mantra 3
अ॒पाᳪ रस॒मुद्व॑यस॒ᳪ सूर्ये॒ सन्त॑ᳪ स॒माहि॑तम् । अ॒पाᳪ रस॑स्य॒ यो रस॒स्तं वो॑ गृह्णाम्युत्त॒ममु॑पया॒मगृ॑हीतो॒ सीन्द्रा॑य त्वा॒ जुष्टं॑ गृह्णाम्ये॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा॒ जुष्ट॑तमम्
જળનો રસ—ઉદ્વયસ (ઉપર ખેંચાયેલ/ઉદિત)—સૂર્યમાં નિવાસ કરતો, સંહિત (એકત્રિત/સંકેન્દ્રિત) છે. જળના રસમાં જે રસ છે—તે ઉત્તમને હું તમારે માટે ગ્રહણ કરું છું. ઉપયામથી ગ્રહિત—ઇન્દ્ર માટે પ્રિય એવા તને હું ગ્રહણ કરું છું; આ તારો યોનિ છે—ઇન્દ્ર માટે, તને અતિપ્રિયતમ.
Mantra 4
ग्रहा॑ ऊर्जाहुतयो॒ व्यन्तो॒ विप्रा॑य म॒तिम् । तेषां॒ विशि॑प्रियाणां वो॒ऽहमिष॒मूर्ज॒ᳪ सम॑ग्रभमुपया॒मगृ॑हीतो॒ऽसीन्द्रा॑य त्वा॒ जुष्टं॑ गृह्णाम्ये॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा॒ जुष्ट॑तमम् । स॒म्पृचौ॑ स्थ॒: सं मा॑ भ॒द्रेण॑ पृङ्क्तं वि॒पृचौ॑ स्थो॒ वि मा॑ पा॒प्मना॑ पृङ्क्तम्
ઊર્જાના આહુતિરૂપ ગ્રહો સર્વત્ર વ્યાપતા વિપ્ર (ઋષિ) માટે પ્રેરણારૂપ મતિ ઉપજાવે છે. કુળોને પ્રિય એવા તેમનાં માટે હું તમારા હિતે ઇષા અને ઊર્જા એકત્ર ગ્રહણ કરું છું. ઉપયામથી ગ્રહિત—તું છે; ઇન્દ્ર માટે, પ્રિય રૂપે, હું તને ગ્રહણ કરું છું. આ તારો યોનિ (આધાર) છે—ઇન્દ્ર માટે, અતિપ્રિય. તમે બે મિશ્રક છો: શુભથી મને મિશ્રિત કરો; તમે બે વિમિશ્રક છો: પાપ્મન (પાપ/અશુભતા)થી મને અલગ કરો.
Mantra 5
इन्द्र॑स्य॒ वज्रो॑ऽसि वाज॒सास्त्वया॒यं वाज॑ᳪ से॑त् । वाज॑स्य॒ नु प्र॑स॒वे मा॒तरं॑ म॒हीमदि॑तिं॒ नाम॒ वच॑सा करामहे । यस्या॑मि॒दं विश्वं॒ भुव॑नमावि॒वेश॒ तस्यां॑ नो दे॒वः स॑वि॒ता धर्म॑ साविषत्
તું ઇન્દ્રનો વજ્ર છે; તારા દ્વારા આ વાજ (અશ્વ) વિજય-પુરસ્કાર પ્રાપ્ત કરે. હવે પુરસ્કારની પ્રેરણા/પ્રસવ માટે, વાણી દ્વારા અમે મહામાતા અદિતિને નામ લઈને આવાહન કરીએ છીએ—જેનામાં આ સમગ્ર ભૂવન પ્રવેશ્યું છે. તેમાં દેવ સવિતા અમારા માટે ધર્મ (પવિત્ર વિધાન)ને પ્રેરિત કરે.
Mantra 6
अ॒प्स्वन्तर॒मृत॑म॒प्सु भे॑ष॒जम॒पामु॒त प्रश॑स्ति॒ष्वश्वा॒ भव॑त वा॒जिन॑: । देवी॑रापो॒ यो व॑ ऊ॒र्मिः प्रतू॑र्तिः क॒कुन्मा॑न् वाज॒सास्तेना॒यं वाज॑ᳪ सेत्
જળોમાં અંતર અમૃત છે, જળોમાં ઔષધ (ભેષજ) છે; અને જળોની સ્તુતિઓમાં, હે અશ્વો, તમે વિજયી બનો. હે દેવી આપઃ, તમારો જે ઊર્મિ (તરંગ)—તમારો પ્રતૂર્તિ (આગળ ધકેલતો વેગ), તમારો કકુન્માન (શિખરવાળો ઉછાળો)—તેના દ્વારા આ વાજ (અશ્વ) પુરસ્કાર જીતે.
Mantra 7
वातो॑ वा॒ मनो॑ वा गन्ध॒र्वाः स॒प्तवि॑ᳪशतिः । ते अग्रेऽश्व॑मयुञ्जँ॒स्ते अ॑स्मिञ्ज॒वमा द॑धुः
વાત કે મન, અથવા સત્તાવીસ ગંધર્વો—તેઓએ પ્રારંભે અશ્વને જોડ્યો; અને આ અશ્વમાં તેમણે જવ (વેગ) સ્થાપ્યો.
Mantra 8
वात॑रᳪहा भव वाजिन्यु॒ज्यमा॑न॒ इन्द्र॑स्येव॒ दक्षि॑णः श्रि॒यैधि॑ । यु॒ञ्जन्तु॑ त्वा म॒रुतो॑ विश्व॒वेद॑स॒ आ ते॒ त्वष्टा॑ प॒त्सु ज॒वं द॑धातु
હે વાજિન્ (પુરસ્કાર-વિજેતા), જોડાતાં તું પવન-વેગી બન; ઇન્દ્રના જમણા હાથ સમો તું શ્રી (ઐશ્વર્ય) માટે વૃદ્ધિ પામ. સર્વવેદી મરુતો તને જોડે; અને ત્વષ્ટા તારા પગોમાં જવ (વેગ) સ્થાપે.
Mantra 9
ज॒वो यस्ते॑ वाजि॒न्निहि॑तो॒ गुहा॒ यः श्ये॒ने परी॑त्तो॒ अच॑रच्च॒ वाते॑ । तेन॑ नो वाजि॒न् वल॑वा॒न् बले॑न वाज॒जिच्च॒ भव॒ सम॑ने च पारयि॒ष्णुः । वाजि॑नो वाजजितो॒ वाज॑ᳪ सरि॒ष्यन्तो॒ बृह॒स्पते॑र्भा॒गमव॑जिघ्रत
હે વાજિન્ (પુરસ્કાર-વિજેતા), તારો જે જવ (વેગ) ગુહામાં નિહિત છે, જે શ્યેન (બાજ) સમો પરિભ્રમિત થઈ પવનમાં પણ ચલ્યો છે—તે જવથી, હે વાજિન્, તું બળવાન બળથી સમૃદ્ધ થા; વાજ-વિજેતા થા અને સમરમાં પાર ઉતારનાર થા. હે વાજિનો, વાજને જીતનારા, દોડો; હે બૃહસ્પતિ, તમારો ભાગ પ્રાપ્ત કરો.
Mantra 10
दे॒वस्या॒हᳪ स॑वि॒तुः स॒वे स॒त्यस॑वसो॒ बृह॒स्पते॑रुत्त॒मं नाक॑ᳪ रुहेयम् । दे॒वस्या॒हᳪ स॑वि॒तुः स॒वे स॒त्यस॑वस॒ इन्द्र॑स्योत्त॒मं नाक॑ᳪ रुहेयम् । दे॒वस्या॒हᳪ स॑वि॒तुः स॒वे स॒त्यप्र॑सवसो॒ बृह॒स्पते॑रुत्त॒मं नाक॑मरुहम् । दे॒वस्या॒हᳪ स॑वि॒तुः स॒वे स॒त्यप्र॑सवस॒ इन्द्र॑स्योत्त॒मं नाक॑मरुहम्
દેવ સવિતૃના સવે—સત્યસવસ (સત્ય પ્રેરણાવાળા)—હું બૃહસ્પતિના ઉત્તમ નાક (પરમ સ્વર્ગ) પર ચઢું. દેવ સવિતૃના સવે—સત્યસવસ—હું ઇન્દ્રના ઉત્તમ નાક પર ચઢું. દેવ સવિતૃના સવે—સત્યપ્રસવસ (સત્ય પ્રસારણાવાળા)—હું બૃહસ્પતિના ઉત્તમ નાક પર ચઢ્યો છું. દેવ સવિતૃના સવે—સત્યપ્રસવસ—હું ઇન્દ્રના ઉત્તમ નાક પર ચઢ્યો છું.
Mantra 11
बृह॑स्पते॒ वाजं॑ जय॒ बृह॒स्पत॑ये॒ वाचं॑ वदत॒ बृह॒स्पतिं॒ वाजं॑ जापयत । इन्द्र॒ वाजं॑ ज॒येन्द्रा॑य॒ वाचं॑ वद॒तेन्द्रं॒ वाजं॑ जापयत
હે બૃહસ્પતે, તું વાજ (વિજય-ઇનામ) જીત; બૃહસ્પતિને વાણી બોલો; વાજ માટે બૃહસ્પતિનું જાપ/આહ્વાન કરાવો. હે ઇન્દ્ર, તું વાજ જીત; ઇન્દ્રને વાણી બોલો; વાજ માટે ઇન્દ્રનું જાપ/આહ્વાન કરાવો.
Mantra 12
ए॒षा व॒: सा स॒त्या सं॒वाग॑भू॒द्यया॒ बृह॒स्पतिं॒ वाज॒मजी॑जप॒ताजी॑जपत॒ बृह॒स्पतिं॒ वाजं॒ वन॑स्पतयो॒ विमु॑च्यध्वम् । ए॒षा व॒: सा स॒त्या सं॒वाग॑भू॒द्ययेन्द्रं॒ वाज॒मजी॑जप॒ताजी॑जप॒तेन्द्रं॒ वाजं॒ वन॑स्पतयो॒ विमु॑च्यध्वम्
આ જ તમારી સત્ય, એકસૂર સંવાગ (સંમતિભરી વાણી) બની, જેના દ્વારા તમે વાજ માટે બૃહસ્પતિનું જાપ કરાવ્યું—કરાવ્યું. હે વનસ્પતિઓના અધિપતિઓ, તમે પોતાને મુક્ત કરો! આ જ તમારી સત્ય, એકસૂર સંવાગ બની, જેના દ્વારા તમે વાજ માટે ઇન્દ્રનું જાપ કરાવ્યું—કરાવ્યું. હે વનસ્પતિઓના અધિપતિઓ, તમે પોતાને મુક્ત કરો!
Mantra 13
दे॒वस्या॒हᳪ स॑वि॒तुः स॒वे स॒त्यप्र॑सवसो॒ बृह॒स्पते॑र्वाज॒जितो॒ वाजं॑ जेषम् । वाजि॑नो वाजजि॒तोऽध्व॑न स्कभ्नु॒वन्तो॒ योज॑ना॒ मिमा॑ना॒: काष्ठां॑ गच्छत
દેવ સવિતૃના સવે (પ્રેરણામાં), સત્યપ્રસવ (સત્ય પ્રેરણા) હેઠળ, બૃહસ્પતિના વાજજિત તરીકે હું વાજ જીતું. હે વાજિનો, વાજજિતો, માર્ગને ટેકો આપતા, યોજનાઓ માપતા, તમે કાષ્ઠા (લક્ષ્યસ્થાન) તરફ જાઓ.
Mantra 14
ए॒ष स्य वा॒जी क्षि॑प॒णिं तु॑रण्यति ग्री॒वायां॑ ब॒द्धो अ॑पिक॒क्ष आ॒सनि॑ । क्रतुं॑ दधि॒क्रा अनु॑ स॒ᳪसनि॑ष्यदत्प॒थामङ्का॒ᳪस्यन्वा॒पनी॑पण॒त् स्वाहा॑
આ રહ્યો વિજયી વાજી (અશ્વ) ઝડપી ફેંક સાથે ધસી જાય છે; ગળામાં બંધાયેલો, પટ્ટા/ગર્થમાં બેસે છે. દધિક્રા સંકલ્પ (ક્રતુ) દૃઢ કરે છે; જીતની ઉત્કંઠાથી આગળ ધપે છે; માર્ગો પર, વળાંકો પર, તે આગળ દોડ્યો—સ્વાહા।
Mantra 15
उ॒त स्मा॑स्य॒ द्रुव॑तस्तुरण्य॒तः प॒र्णं न वेरनु॑वाति प्रग॒र्धिन॑: । श्ये॒नस्ये॑व॒ ध्रज॑तो अङ्क॒सं परि॑ दधि॒क्राव्ण॑: स॒होर्जा तरि॑त्रत॒: स्वाहा॑
હા, જે સ્થિર અને ઝડપી દોડે છે, તેને પ્રચંડ પવન એવો પીછો કરે છે જાણે પક્ષીના પાછળ પાંદડું ઉડે. ઉડાનમાં વળતા શ્યેન (બાજ)ના ઝપાટા સમે, દધિક્રાવણ તેને ચારે તરફથી આવરી લે છે—બળથી અને ધારક તેજથી, પાર ઉતારનાર તારક સમે: સ્વાહા!
Mantra 16
शं नो॑ भवन्तु वा॒जिनो॒ हवे॑षु दे॒वता॑ता मि॒तद्र॑वः स्व॒र्काः । ज॒म्भय॒न्तोऽहिं॒ वृक॒ᳪ रक्षा॑सि॒ सने॑म्य॒स्मद्यु॑यव॒न्नमी॑वाः
અમારા હવનોમાં વાજ-વિજયી (વાજિનો) અમને કલ્યાણ આપો—દેવોથી અનુગૃહીત, માપેલી ગતિ ધરાવનાર, સ્વર્ગ-વિજયી. સર્પ, વરુ અને રાક્ષસોને દબાવનાર, નિશ્ચિત સિદ્ધિ સાથે તેઓ અમાથી રોગો દૂર હટાવે.
Mantra 17
ते नो॒ अर्व॑न्तो हवन॒श्रुतो॒ हवं॒ विश्वे॑ शृण्वन्तु वा॒जिनो॑ मि॒तद्र॑वः । स॒ह॒स्र॒सा मे॒धसा॑ता सनि॒ष्यवो॑ म॒हो ये धन॑ᳪ समि॒थेषु॑ जभ्रि॒रे
અમારા આ અશ્વો—હવન-શ્રુત, હવન સાંભળનાર—અને માપેલી ગતિ ધરાવનાર સર્વ વાજ-વિજયી, અમારા આહ્વાનને સાંભળે. સહસ્ર-વિજયી, મેધા-વિજયી, જીતવા ઉત્સુક, જે મહાન સંઘર્ષોમાં ધન (પુરસ્કાર) લઈ ગયા છે.
Mantra 18
वाजे॑-वाजेऽवत वाजिनो नो॒ धने॑षु विप्रा अमृता ऋतज्ञाः । अ॒स्य मध्व॑: पिबत मा॒दय॑ध्वं तृ॒प्ता या॑त प॒थिभि॑र्देव॒यानै॑:
વાજે-વાજે અમને સહાય કરો, હે વાજ-વિજયી વાજિનો; અમારા ધનોમાં—હે વિપ્રો, અમૃત, ઋતના જાણકારો. આ મધુ (માધુર્ય) પિયો; આનંદિત થાઓ; અને તૃપ્ત થઈ દેવયાન માર્ગોથી પ્રસ્થાન કરો.
Mantra 19
आ मा॒ वाज॑स्य प्रस॒वो ज॑गम्या॒देमे द्यावा॑पृथि॒वी वि॒श्वरू॑पे । आ मा॑ गन्तां पि॒तरा॑ मा॒तरा॒ चा मा॒ सोमो॑ अमृत॒त्वेन॑ गम्यात् । वाजि॑नो वाजजितो॒ वाज॑ᳪ ससृ॒वाᳪसो॒ बृह॒स्पते॑र्भा॒गमव॑जिघ्रत निमृजा॒नाः
વાજનો પ્રેરક પ્રવાહ મારા સુધી આવે; વિશ્વરૂપ આ દ્યાવા-પૃથિવી મારા સુધી આવે. પિતરો અને માતરો મારા સુધી આવે; સોમ અમૃતત્વ સાથે મારા સુધી આવે. હે વાજિનો, વાજજિતો, વાજને ધસી આગળ વધનારાઓ—બૃહસ્પતિનો ભાગ સુગંધથી જાણે તેમ ગ્રહણ કરો, શુદ્ધ થતા.
Mantra 20
आ॒पये॒ स्वाहा॑ स्वा॒पये॒ स्वाहा॑ ऽपि॒जाय॒ स्वाहा॑ क्रत॑वे॒ स्वाहा॒ वस॑वे॒ स्वाहा॑ ऽह॒र्पत॑ये॒ स्वाहा॑ ऽह्ने॑ मु॒ग्धाय॒ स्वाहा॑ मु॒ग्धाय॑ वैनᳪशि॒नाय॒ स्वाहा॑ विन॒ᳪशिन॑ आन्त्याय॒नाय॒ स्वाहा ऽन्त्या॑य भौव॒नाय॒ स्वाहा॒ भुव॑नस्य॒ पत॑ये॒ स्वाहाऽधि॑पतये॒ स्वाहा॑
આપ્યાયે—સ્વાહા! સ્વાપ્યાયે—સ્વાહા! અપિજાયે—સ્વાહા! ક્રતવે—સ્વાહા! વસવે—સ્વાહા! અહર્પતયે—સ્વાહા! અહ્ને મુગ્ધાય—સ્વાહા! મુગ્ધાય વૈનંશિનાય—સ્વાહા! વિનંશિન આન્ત્યાયનાય—સ્વાહા! અંત્યાય ભૌવનાય—સ્વાહા! ભુવનસ્ય પતયે—સ્વાહા! અધિપતયે—સ્વાહા!
Mantra 21
आयु॑र्य॒ज्ञेन॑ कल्पतां प्रा॒णो य॒ज्ञेन॑ कल्पतां॒ चक्षु॑र्य॒ज्ञेन॑ कल्पतातां॒ᳪ श्रोत्रं॑ य॒ज्ञेन॑ कल्पतां॒ पृ॒ष्ठं य॒ज्ञेन॑ कल्पतां॒ य॒ज्ञो य॒ज्ञेन॑ कल्पताम् । प्र॒जाप॑तेः प्र॒जा अ॑भूम॒ स्व॒र्देवा अगन्मा॒मृता॑ अभूम
યજ્ઞ દ્વારા આયુષ્ય યોગ્ય બને; યજ્ઞ દ્વારા પ્રાણ યોગ્ય બને; યજ્ઞ દ્વારા ચક્ષુ યોગ્ય બને; યજ્ઞ દ્વારા શ્રોત્ર યોગ્ય બને; યજ્ઞ દ્વારા પૃષ્ઠ યોગ્ય બને; અને યજ્ઞ પોતે પણ યજ્ઞ દ્વારા યોગ્ય બને. અમે પ્રજાપતિની પ્રજા બન્યા; સ્વર્દેવ લોકને ગયા; અમે અમૃત બન્યા.
Mantra 22
अ॒स्मे वो॑ अस्त्विन्द्रि॒यम॒स्मे नृ॒म्णमु॒त क्रतु॑र॒स्मे वर्चा॑ᳪसि सन्तु वः । नमो॑ मा॒त्रे पृ॑थि॒व्यै॒ नमो॑ मा॒त्रे पृ॑थि॒व्या इ॒यं ते॒ राड् य॒न्ताऽसि॒ यम॑नो ध्रु॒वो॒ऽसि ध॒रुण॑: । कृ॒ष्यै त्वा॒ क्षेमा॑य त्वा र॒य्यै त्वा॒ पोषा॑य त्वा
અમામાં તમારું ઇન્દ્રિયબળ રહે; અમામાં નૃમ્ણ (પુરુષાર્થ) અને ક્રતુ (યજ્ઞશક્તિ) પણ રહે; અમામાં તમારાં તેજો રહે. માતા પૃથ્વીને નમસ્કાર! માતા પૃથ્વીને નમસ્કાર! આ (પૃથ્વી) તારો રાજા છે; તું નિયંત્રી છે; તું યમન (નિવારક) છે; તું ધ્રુવ છે; તું ધારુણ (આધાર) છે. ખેતી માટે તને; ક્ષેમ (કલ્યાણ) માટે તને; રયિ (સમૃદ્ધિ) માટે તને; પોષણ માટે તને.
Mantra 23
वाज॑स्ये॒मं प्र॑स॒वः सु॑षु॒वेऽग्रे॒ सोम॒ᳪ राजा॑न॒मोष॑धीष्व॒प्सु । ता अ॒स्मभ्यं॒ मधु॑मतीर्भवन्तु व॒यᳪ रा॒ष्ट्रे जा॑गृयाम पु॒रोहि॑ता॒: स्वाहा॑
વાજ (બળ)ની આ પ્રેરણાએ આરંભમાં ઔષધિઓમાં અને જળોમાં સોમરાજાને પ્રસવિત કર્યો. તે (ઔષધિઓ અને જળો) અમારે માટે મધુમય બને; અમે રાજ્યમાં પુરોહિતરૂપે અગ્રસ્થિત રક્ષકો બની જાગૃત રહીએ—સ્વાહા।
Mantra 24
वाज॑स्ये॒मां प्र॑स॒वः शि॑श्रिये॒ दिव॑मि॒मा च॒ विश्वा॒ भुव॑नानि स॒म्राट् । अदि॑त्सन्तं दापयति प्रजा॒नन्त्स नो॑ र॒यिᳪ सर्व॑वीरं॒ नि य॑च्छतु॒ स्वाहा॑
વાજ (બળ)ની આ પ્રેરણાએ તે દ્યૌ અને આ પૃથ્વીને સ્થિર કરી; સર્વ ભુવનો પર સમ્રાટ બની. પ્રજ્ઞાવાન તે અદાતા પાસેથી પણ દાન કરાવે છે; તે અમારે માટે સર્વવીર (સર્વ શૂરોથી સમૃદ્ધ) ધનને નિશ્ચિત કરી આપે—સ્વાહા।
Mantra 25
वाज॑स्य॒ नु प्र॑स॒व आ ब॑भूवे॒मा च॒ विश्वा॒ भुव॑नानि स॒र्वत॑: । सने॑मि॒ राजा॒ परि॑ याति वि॒द्वान् प्र॒जां पुष्टिं॑ व॒र्धय॑मानो अ॒स्मे स्वाहा॑
હવે વાજ (પુરસ્કાર)નો પ્રેરક પ્રસવ પ્રગટ થયો છે; અને સર્વ દિશાઓમાં આવેલા આ સર્વ ભુવન ગોઠવાયા છે. પ્રાચીન ચક્રવાળો સર્વજ્ઞ રાજા પરિભ્રમણ કરે છે; અમારા માટે પ્રજા અને પુષ્ટિ વધારતો—સ્વાહા!
Mantra 26
सोम॒ᳪ राजा॑न॒मव॑से॒ऽग्निम॒न्वा॑रभामहे | आ॒दि॒त्यान्विष्णु॒ᳪ सूर्यं॑ ब्र॒ह्माणं॑ च॒ बृह॒स्पति॒ᳪ स्वाहा॑
સહાય માટે અમે સોમરાજાને આશ્રય લઈએ છીએ; અને તેના અનુસરે અગ્નિને પણ ગ્રહણ કરીએ છીએ; આદિત્યોને, વિષ્ણુને, સૂર્યને, બ્રહ્માને અને બૃહસ્પતિને પણ—સ્વાહા!
Mantra 27
अ॒र्य॒मणं॒ बृह॒स्पति॒मिन्द्रं॒ दाना॑य चोदय । वाचं॒ विष्णु॒ᳪ सर॑स्वतीᳪ सवि॒तारं॑ च वा॒जिन॒ᳪ स्वाहा॑
અર્યમાને, બૃહસ્પતિને અને ઇન્દ્રને દાન માટે પ્રેર; વાણી (વાચ્), વિષ્ણુ, સરસ્વતી, સવિતૃ અને વાજિન (વિજયી/પુરસ્કારવિજેતા)ને પણ પ્રેર—સ્વાહા!
Mantra 28
अग्ने॒ अच्छा॑ वदे॒ह न॒: प्रति॑ नः सु॒मना॑ भव । प्र नो॑ यच्छ सहस्रजि॒त्त्वᳪ हि ध॑न॒दा असि॒ स्वाहा॑
હે અગ્ને, અમારી પાસે આવીને બોલ; અમારા પ્રત્યે સુમન (કૃપાળુ) થા. અમને લાભની સમૃદ્ધિ અર્પ; કારણ કે તું સહસ્રજિત્ (હજાર વિજય કરનાર) અને ધનદ (ધન આપનાર) છે—સ્વાહા!
Mantra 29
प्र नो॑ यच्छत्वर्य॒मा प्र पू॒षा प्र बृह॒स्पति॑: । प्र वाग्दे॒वी द॑दातु न॒: स्वाहा॑
અર્યમા અમને આગળ પ્રેરો; પૂષા અમને આગળ પ્રેરો; બૃહસ્પતિ અમને આગળ પ્રેરો; વાક્-દેવી અમને (વાણીનું) દાન આપે—સ્વાહા!
Mantra 30
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । सर॑स्वत्यै वा॒चो य॒न्तुर्य॒न्त्रिये॑ दधामि॒ बृह॒स्पते॑ष्ट्वा॒ साम्रा॑ज्येना॒भि षि॑ञ्चाम्यसौ
દેવ સવિતૃના પ્રેરણાથી હું તને ગ્રહણ કરું છું—અશ્વિનોના બાહુઓથી, પૂષણના હસ્તોથી. સરસ્વતી માટે તને વાણીનો નિયંતા અને નિયંત્રિત થનાર તરીકે સ્થાપિત કરું છું. બૃહસ્પતિના સામ્રાજ્ય (સર્વાધિકાર) વડે આ પુરુષને અભિષેક કરું છું.
Mantra 31
अ॒ग्निरेका॑क्षरेण प्रा॒णमुद॑जय॒त्तमुज्जे॑षम॒श्विनौ॒ द्व्य॒क्षरेण द्वि॒पदो॑ मनु॒ष्यानुद॑जयतां॒ तानुज्जे॑षं॒ विष्णु॒स्त्र्य॒क्षरेण॒ त्रीँल्लो॒कानुद॑जय॒त्तानुज्जे॑षं॒ᳪ सोम॒श्चतु॑रक्षरेण॒ चतु॑ष्पदः प॒शूनुद॑जय॒त्तानुज्जे॑षम्
અગ્નિએ એકાક્ષર (એક અક્ષરવાળા સ્વરૂપ) વડે પ્રાણને જીત્યો; તે હું જીતું. અશ્વિનૌએ દ્વ્યક્ષર વડે દ્વિપદ મનુષ્યોને જીત્યા; તેમને હું જીતું. વિષ્ણુએ ત્ર્યક્ષર વડે ત્રણ લોકોને જીત્યા; તેમને હું જીતું. સોમએ ચતુરક્ષર વડે ચતુષ્પદ પશુઓને જીત્યા; તેમને હું જીતું.
Mantra 32
पू॒षा पञ्चा॑क्षरेण॒ पञ्च॒ दिश॒ उद॑जय॒त्ता उज्जे॑षंᳪ सवि॒ता षड॑क्षरेण॒ षडृ॒तूनुद॑जय॒त्तानुज्जे॑षं म॒रुत॑: स॒प्ताक्ष॑रेण स॒प्त ग्रा॒म्यान् प॒शूनुद॑जयँ॒स्तानुज्जे॑षं॒ बृह॒स्पति॑र॒ष्टाक्ष॑रेण गाय॒त्रीमुद॑जय॒त्तामुज्जे॑षम्
પૂષા પાંચ-અક્ષરી (રૂપ) વડે પાંચ દિશાઓને જીત્યો; હું પણ તેમને જીતું. સવિતા છ-અક્ષરી (રૂપ) વડે છ ઋતુઓને જીત્યો; હું પણ તેમને જીતું. મરુતોએ સાત-અક્ષરી (રૂપ) વડે સાત ગ્રામ્ય પશુઓને જીત્યા; હું પણ તેમને જીતું. બૃહસ્પતિએ આઠ-અક્ષરી (રૂપ) વડે ગાયત્રીને જીતેલી; હું પણ તેને જીતું.
Mantra 33
मि॒त्रो नवा॑क्षरेण त्रि॒वृत॒ᳪ स्तोम॒मुद॑जय॒त्तमुज्जे॑षं॒ वरु॑णो॒ दशा॑क्षरेण वि॒राज॒मुद॑जय॒त्तामुज्जे॑ष॒मिन्द्र॒ ए॒काद॑शाक्षरेण त्रि॒ष्टुभ॒मुद॑जय॒त्तामुज्जे॑षं॒ विश्वे॑ दे॒वा द्वाद॑शाक्षरेण॒ जग॑ती॒मुद॑जयँ॒स्तामुज्जे॑षम्
મિત્રે નવ-અક્ષરી (રૂપ) વડે ત્રિવૃત્ સ્તોમને જીત્યો; હું પણ તેને જીતું. વરુણે દશ-અક્ષરી (રૂપ) વડે વિરાટ્ (વિરાજ્)ને જીતેલી; હું પણ તેને જીતું. ઇન્દ્રે એકાદશ-અક્ષરી (રૂપ) વડે ત્રિષ્ટુભને જીતેલી; હું પણ તેને જીતું. વિશ્વે દેવોએ દ્વાદશ-અક્ષરી (રૂપ) વડે જગતીને જીતેલી; હું પણ તેને જીતું.
Mantra 34
वस॑व॒स्त्रयो॑दशाक्षरेण त्रयोद॒शᳪ स्तोम॒मुद॑जयँ॒स्तमुज्जे॑षंᳪ रु॒द्राश्चतु॑र्दशाक्षरेण चतुर्द॒शᳪ स्तोम॒मुद॑जयँ॒स्तमुज्जे॑षमादि॒त्याः पञ्च॑दशाक्षरेण पञ्चद॒शᳪ स्तोम॒मुद॑जयँ॒स्तमुज्जे॑ष॒मदि॑ति॒: षोड॑शाक्षरेण षोड॒शᳪ स्तोम॒मुद॑जय॒त्तमुज्जे॑षं प्र॒जाप॑तिः स॒प्तद॑शाक्षरेण सप्तद॒शᳪ स्तोम॒मुद॑जय॒त्तमुज्जे॑षम्
વસુઓએ ત્રયોદશ-અક્ષરી (રૂપ) વડે ત્રયોદશ સ્તોમને જીત્યો; હું પણ તેને જીતું. રુદ્રોએ ચતુર્દશ-અક્ષરી (રૂપ) વડે ચતુર્દશ સ્તોમને જીત્યો; હું પણ તેને જીતું. આદિત્યોએ પઞ્ચદશ-અક્ષરી (રૂપ) વડે પઞ્ચદશ સ્તોમને જીત્યો; હું પણ તેને જીતું. અદિતીએ ષોડશ-અક્ષરી (રૂપ) વડે ષોડશ સ્તોમને જીત્યો; હું પણ તેને જીતું. પ્રજાપતિએ સપ્તદશ-અક્ષરી (રૂપ) વડે સપ્તદશ સ્તોમને જીત્યો; હું પણ તેને જીતું.
Mantra 35
ए॒ष ते॑ निरृते भा॒गस्तं जु॑षस्व॒ स्वाहा॒ऽग्निने॑त्रेभ्यो दे॒वेभ्य॑ः पुर॒ः सद्भ्य॒ः स्वाहा॑ । य॒मने॑त्रेभ्यो दे॒वेभ्यो॑ दक्षि॒णासद्भ्य॒ः स्वाहा॑ । वि॒श्वदे॑वनेत्रेभ्यो दे॒वेभ्य॑ः पश्चा॒त्सद्भ्य॒ः स्वाहा॑ । मि॒त्रावरु॑णनेत्रेभ्यो वा म॒रुन्ने॑त्रेभ्यो वा दे॒वेभ्य॑ उत्तरा॒सद्भ्य॒ः स्वाहा॑ । सोम॑नेत्रेभ्यो दे॒वेभ्य॑ उपरि॒सद्भ्यो॒ दुव॑स्वद्भ्य॒ः स्वाहा॑
હે નિરૃતિ, આ તારો ભાગ છે; તેને પ્રસન્નતાપૂર્વક સ્વીકાર—સ્વાહા। અગ્નિનેત્ર દેવો, જે પુરઃસદ્ (આગળ બેઠેલા) છે—તેમને સ્વાહા। યમનેત્ર દેવો, જે દક્ષિણાસદ્ (જમણી બાજુ બેઠેલા) છે—તેમને સ્વાહા। વિશ્વદેવનેત્ર દેવો, જે પશ્ચાત્સદ્ (પાછળ બેઠેલા) છે—તેમને સ્વાહા। મિત્રાવરુણનેત્ર અથવા મરુન્નેત્ર દેવો, જે ઉત્તરાસદ્ (ઉત્તર બાજુ બેઠેલા) છે—તેમને સ્વાહા। સોમનેત્ર દેવો, જે ઉપરિસદ્ (ઉપર બેઠેલા) અને દૂવસ્વદ્ (સ્તુતિ/હવિથી પ્રસન્ન થનારા) છે—તેમને સ્વાહા।
Mantra 36
ये दे॒वा अ॒ग्निने॑त्राः पुर॒ः सद॒स्तेभ्य॒ः स्वाहा॒ । ये दे॒वा य॒मने॑त्रा दक्षि॒णासद॒स्तेभ्य॒ः स्वाहा॒ । ये दे॒वा वि॒श्वदे॑वनेत्राः पश्चा॒त्सद॒स्तेभ्य॒ः स्वाहा॒ । ये दे॒वा मि॒त्रावरु॑णनेत्रा वा म॒रुन्ने॑त्रा वोत्तरा॒सद॒स्तेभ्य॒ः स्वाहा॒ । ये दे॒वाः सोम॑नेत्रा उपरि॒सदो॒ दुव॑स्वन्त॒स्तेभ्य॒ः स्वाहा॑
જે દેવો અગ્નિનેત્ર છે અને પુરઃસદ્ (આગળ બેઠેલા) છે—તેમને સ્વાહા। જે દેવો યમનેત્ર છે અને દક્ષિણાસદ્ (જમણી બાજુ બેઠેલા) છે—તેમને સ્વાહા। જે દેવો વિશ્વદેવનેત્ર છે અને પશ્ચાત્સદ્ (પાછળ બેઠેલા) છે—તેમને સ્વાહા। જે દેવો મિત્રાવરુણનેત્ર છે અથવા મરુન્નેત્ર છે અને ઉત્તરાસદ્ (ઉત્તર બાજુ બેઠેલા) છે—તેમને સ્વાહા। જે દેવો સોમનેત્ર છે, ઉપરસદ્ (ઉપર બેઠેલા) છે અને દૂવસ્વંત (સ્તુતિ/હવિથી પ્રસન્ન થનારા) છે—તેમને સ્વાહા।
Mantra 37
अग्ने॒ सह॑स्व॒ पृत॑ना अ॒भिमा॑ती॒रपा॑स्य । दु॒ष्टर॒स्तर॒न्नरा॑ती॒र्वर्चो॑ धा य॒ज्ञवा॑हसि
હે અગ્નિ, સહનશીલ વિજયી થા; યુદ્ધો અને આક્રમક વૈરભાવોને દૂર હંકારી દે। અજય, કૃપણ શત્રુઓને તરતી પાર કરીને, હે યજ્ઞવાહક, તું તેજ (વર્ચસ્) સ્થાપિત કર।
Mantra 38
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । उ॒पा॒ᳪशोर्वी॒र्ये॒ण जुहोमि ह॒तᳪ रक्ष॒ः स्वाहा॒ । रक्ष॑सां त्वा ब॒धायाब॑धिष्म॒ रक्षोऽब॑धिष्मा॒मुम॒सौ ह॒तः
દેવ સવિતૃના પ્રેરણાથી, અશ્વિનોના બાહુઓથી, પૂષણના હસ્તોથી, ઉપાંશુના વીર્યથી હું આહુતિ અર્પું છું: રક્ષઃ હણાયો—સ્વાહા! રક્ષસોના વધ માટે તને અમે વધ કર્યો; રક્ષઃને અમે વધ કર્યો; અમુક ત્યાં હણાયો છે.
Mantra 39
स॒वि॒ता त्वा॑ स॒वाना॑ᳪ सुव॒ताम॒ग्निर्गृ॒हप॑तीना॒ᳪ सोमो॒ वन॒स्पती॑नाम् । बृह॒स्पति॑र्वा॒च इन्द्रो॒ ज्यैष्ठ्या॑य रु॒द्रः प॒शुभ्यो॑ मि॒त्रः स॒त्यो वरु॑णो॒ धर्म॑पतीनाम्
સવિતૃ તને સવનો (પિષણ) માટે પ્રવૃત્ત કરે; અગ્નિ ગૃહપતિઓ માટે (રક્ષક) બને; સોમ વનસ્પતિઓના અધિપતિઓ માટે (બને). બૃહસ્પતિ વાણી માટે (અધિપતિ) બને; ઇન્દ્ર જ્યેષ્ઠ્ય (સર્વોચ્ચતા) માટે (બને); રુદ્ર પશુઓ માટે (રક્ષક) બને; મિત્ર સત્ય (રૂપે) બને; વરુણ ધર્મપતિઓ માટે (અધિપતિ) બને.
Mantra 40
इ॒मं दे॑वा असप॒त्नᳪ सु॑वध्वं मह॒ते क्ष॒त्राय॑ मह॒ते ज्यैष्ठ्या॑य मह॒ते जान॑राज्या॒येन्द्र॑स्येन्द्रि॒याय॑ । इ॒मम॒मुष्य॑ पु॒त्रम॒मुष्यै॑ पु॒त्रम॒स्यै वि॒श ए॒ष वो॑ऽमी॒ राजा॒ सोमो॒ऽस्माकं॑ ब्राह्म॒णाना॒ᳪ राजा॑
હે દેવો, આ પુરુષને પ્રતિસ્પર્ધીઓથી રહિત કરો; તેને મહાન રાજ્યાધિકાર માટે, મહાન પ્રાધાન્ય માટે, મહાન જનરાજ્ય (પ્રજાપાલન) માટે, ઇન્દ્રના ઇન્દ્રિય (પ્રભુત્વ) માટે સમૃદ્ધ બનાવો. અમુકનો આ પુત્ર, અમુકનો આ પુત્ર—આ પ્રજાને માટે: આ તમારો રાજા—સોમ; અને તે અમારાં બ્રાહ્મણોનો પણ રાજા છે.
It begins the Vājapeya by energizing the sacrificer toward the vāja (winning prize), establishing royal efficacy, and securing the rite through truthful unified speech, directional ordering, and protection from hostile forces.
Bṛhaspati supplies brahman—sacral intelligence and authoritative speech—while Indra supplies conquering power; together they make victory legitimate, effective, and ritually secured rather than merely forceful.
They sacralize the ground as a mapped, guarded space: offerings are assigned to quarter-deities (and Nirṛti is appeased), while apotropaic yajus remove pṛtanā/abhimāti and strike down Rakṣas to prevent disruption of the sacrifice.