Rig Veda 9.87.4: Mandala 9, Sukta 87, Mantra 4

Sukta 9.87

Rishi: Unspecified here; hymn-level Anukramaṇī needed.

Devata: Soma Pavamāna with explicit relation to Indra (Soma for Indra).

Chandas: Likely Triṣṭubh (requires verification).

Samhita Patha (Devanagari)

एष स्य ते मधुमाँ इन्द्र सोमो वृषा वृष्णे परि पवित्रे अक्षाः । सहस्रसाः शतसा भूरिदावा शश्वत्तमं बर्हिरा वाज्यस्थात् ॥

Recitation with translationRig Veda 9.87.4

Transliteration

eṣá syá te mádhumān indra sómo vṛ́ṣā vṛ́ṣṇe pári pavítre akṣāḥ | sahasrasā́ḥ śatasā́ bhūridā́vā śaśvattamáṃ bárhir ā́ vājī́ asthāt ||

Translation

હે ઇન્દ્ર, આ તારો મધુમય સોમ છે; વૃષા (વૃષભ) વૃષણ (વૃષભ) માટે—પવિત્ર (છાણણી)ની આસપાસ વહેતો ગયો છે. સહસ્રસાઃ, શતસાઃ—હજારોનો વિજેતા, સૈકડાઓનો વિજેતા; ભૂરિદાવા—પ્રચુર દાન કરનાર; શાશ્વત્તમ, વાજ્ય—સદા-સ્થિર તેજસ્વી શક્તિમાન—પવિત્ર બર્હિ (યજ્ઞાસન) પર સ્થિર થયો છે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एषः: this (one)
• एषः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्यः: he/that (one)
• स्यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: स (सर्वनाम-प्रातिपदिक; वैदिक-रूप)

• ते: to/for you; your
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मधुमान्: honeyed, sweet
• मधुमान्: Kartā
• Type: Adjective
• Root: मधुमत् (प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: (Address)
• Type: Noun (vocative)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सोमः: Soma
• सोमः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• वृषा: the bull; vigorous one
• वृषा: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• वृष्णे: for the bull (i.e., for Indra)
• वृष्णे: Sampradāna
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• परि: around, about
• परि: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• पवित्रे: in/at the filter (sieve)
• पवित्रे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: पवित्र (प्रातिपदिक)

• अक्षाः: has moved/has coursed (around)
• अक्षाः: Kriyā
• Type: Verb (finite)
• Root: अक्ष् (धातु: अक्ष्/अश् ‘to reach, pervade’ → कृत्/प्रातिपदिक ‘अक्ष’); वैदिके ‘अक्ष’ = ‘अक्षन्/अक्ष’ (to move/drive) इत्यपि व्याख्या

• सहस्रसाः: winning/bringing a thousand (gains)
• सहस्रसाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: सहस्र-स (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास; ‘सहस्र’ + ‘स’/‘सा’ ‘winning/bringing’)

• शतसाः: winning/bringing a hundred (gains)
• शतसाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: शत-स (समास; ‘शत’ + ‘स’/‘सा’)

• भूरिदावा: abundantly giving
• भूरिदावा: Kartā
• Type: Adjective
• Root: भूरि-दावन् (प्रातिपदिक; ‘much-giving’)

• शश्वत्तमम्: the most enduring, ever-lasting
• शश्वत्तमम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: शश्वत्-तम (प्रातिपदिक; superlative)

• बर्हिः: sacrificial grass (barhis)
• बर्हिः: Karma
• Type: Noun
• Root: बर्हिस् (प्रातिपदिक)

• आ: towards, unto
• आ: (Preverb)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• वाज्यस्थात्: has stood/has taken position (as prize-winning/bringing vāja)
• वाज्यस्थात्: Kriyā
• Type: Verb (finite) / Kṛdanta-based form
• Root: स्था (धातु) + आ (उपसर्ग) ; ‘वाज्य’ (प्रातिपदिक) + स्था → वाज्य-स्थात् (कृदन्त/समास-रूप)