Rig Veda 9.5.9: Mandala 9, Sukta 5, Mantra 9
Sukta 9.5
Devata: Soma Pavamāna (identified with Indu/Indra/Hari/Prajāpati; Tvaṣṭṛ invoked)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वष्टारमग्रजां गोपां पुरोयावानमा हुवे । इन्दुरिन्द्रो वृषा हरिः पवमानः प्रजापतिः ॥
Transliteration
tváṣṭāram agra-jā́ṃ gopā́ṃ puraḥ-yā́vānam ā́ huve | índur índro vṛ́ṣā háriḥ pávamānaḥ prajā́patiḥ ||
Translation
હું ત્વષ્ટૃને—અગ્રજ, ગોપા, ગોવાળ અને પુરોયાવાન (આગે ચાલનાર નેતા)—આહ્વાન કરું છું; કારણ કે તેજસ્વી ઇન્દુ, પવમાન, ઇન્દ્ર છે—વૃષભ, હરિ (તામ્ર-વર્ણ બળ)—અને પ્રજાપતિ, સૃષ્ટિના અધિપતિ, અમામાં.
Word by Word
त्वष्टारम्Tvaṣṭṛ (the divine artisan)
त्वष्टारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootत्वष्टृ- (प्रातिपदिक; देवता-नाम)
अग्रजाम्the first-born (female)
अग्रजाम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootअग्रज- (अग्र + ज; प्रातिपदिक)
गोपाम्the cowherd/guardian
गोपाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगोप- (गो + पा; प्रातिपदिक)
पुरोयावानम्going in front; leading
पुरोयावानम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootपुरोयावन्- (पुरस् + यावन्; प्रातिपदिक)
आtowards; hither
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
हुवेI invoke/call
हुवे:
कर्तृ (अहं)
TypeVerb
Root√हू (जुहोत्यादि; ‘to call/invoke’)
इन्दुःthe Soma-drop
इन्दुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्दु- (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ (समानााधिकरणम् इन्दुः)
TypeNoun
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक; देवता-नाम)
वृषाthe bull; the mighty one
वृषा:
कर्तृ (समानााधिकरणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन्-/वृषा- (प्रातिपदिक)
हरिःthe tawny one; (golden)
हरिः:
कर्तृ (समानााधिकरणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootहरि- (प्रातिपदिक)
पवमानःpurifying; flowing (as Soma)
पवमानः:
कर्तृ (समानााधिकरणम्)
TypeParticiple (present middle)
Root√पू (पवते; ‘to purify/flow’), वर्तमान-कृदन्त: पवमान-
प्रजापतिःLord of creatures (Prajāpati)
प्रजापतिः:
कर्तृ (समानााधिकरणम्)
TypeNoun
Rootप्रजापति- (प्रजा + पति; प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
