Rig Veda 9.108.6: Mandala 9, Sukta 108, Mantra 6

Sukta 9.108

Devata: Soma Pavamāna (purifying Soma as inner luminous force)

Samhita Patha (Devanagari)

य उस्रिया अप्या अन्तरश्मनो निर्गा अकृन्तदोजसा । अभि व्रजं तत्निषे गव्यमश्व्यं वर्मीव धृष्णवा रुज ॥

Transliteration

ya uśriyā́ apyā̀ antár aśmáno nír gā́ akṛṇtad ójasā | abhí vrajáṃ tatniṣe gavyám aśvyáṃ varmī́va dhṛṣṇavā́ ruja ||

Translation

જે પોતાના તેજસ્વી બળથી અવરોધક પથ્થરના અંદરથી છુપાયેલા પ્રકાશ-કિરણોને અને આંતરિક ગાયો (ઉસ્રિયા)ને કાપી કાઢી મુક્ત કરે છે; તે ગવ્ય-અશ્વ્ય—પ્રકાશસમૃદ્ધિ અને ઝડપી શક્તિઓથી ભરપૂર—વ્રજને વિસ્તારે છે; અને ધૃષ્ણુ વર્મી (ધાડસી મેષ/ઘનઘાતક) સમ પ્રતિરોધક આવરણને ભેદી નાખે છે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उ॒स्रिया॒ः: the ruddy ones; (often) cows / dawns
• उ॒स्रिया॒ः: Karma
• Type: Noun
• Root: उ॒स्रिया॒ (प्रातिपदिक; ‘dawns/cows’)

• अप्याः: watery; belonging to the waters
• अप्याः: Karma
• Type: Adjective
• Root: अप्य (प्रातिपदिक)

• अन्तः: within, inside
• अन्तः: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तर् (अव्यय/उपसर्गार्थ)

• अश्मनः: of the stone/rock
• अश्मनः: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: अश्मन् (प्रातिपदिक)

• निः: out, forth
• निः: —
• Type: Indeclinable
• Root: निस् (उपसर्ग)

• गाः: cows
• गाः: Karma
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• अकृन्तत्: he cut (out), he hewed
• अकृन्तत्: —
• Type: Verb
• Root: कृत् (छेदने/कर्तने) धातुः

• ओजसा: with strength, by might
• ओजसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: ओजस् (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, against
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• व्रजम्: enclosure; cattle-pen
• व्रजम्: Karma
• Type: Noun
• Root: व्रज (प्रातिपदिक)

• तत्निषे: you have pressed on / you have extended (yourself)
• तत्निषे: —
• Type: Verb
• Root: तन्/तॄ (तत्ने/तत्नीते इति; ‘to stretch/extend, to press on’—Vedic) धातुः

• गव्यम्: pertaining to cattle
• गव्यम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: गव्य (प्रातिपदिक; गो-सम्बन्धि)

• अश्व्यम्: pertaining to horses
• अश्व्यम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अश्व्य (प्रातिपदिक; अश्व-सम्बन्धि)

• वर्मीव: like an armoured one
• वर्मीव: Kartā (उपमान-रूपेण)
• Type: Noun + Indeclinable
• Root: वर्मिन् (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय)

• धृष्णवा: with boldness; daringly
• धृष्णवा: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: धृष्णु (प्रातिपदिक)

• रुज: break! shatter!
• रुज: —
• Type: Verb
• Root: रुज् (भङ्गे/विदारणे) धातुः