Opening the text

Sukta 8.50
Kaṇva (Kāṇva family; common for RV 8.50)
Indra (Śakra)
Jagatī (probable; needs verification)
આ સૂક્ત કાણ્વ પરંપરાનું ઇન્દ્ર (શક્ર) પ્રત્યેનું સ્તુતિ-આહ્વાન છે: ઇન્દ્ર પ્રસિદ્ધ, ઉદાર દાતા અને વિજયી છે, જે યજમાનની સમૃદ્ધિ વિસ્તારે છે અને સ્પર્ધા તથા યજ્ઞવિધિમાં સફળતા સુનિશ્ચિત કરે છે. તેમાં ઇન્દ્રના પરાક્રમને સોમપિષણ અને ઉદાર દાન સાથે વારંવાર જોડવામાં આવ્યું છે; “જાણે હજારગણી ધારા વહે તેમ” ઇચ્છિત ધન વધારવા વિનંતી થાય છે, અને પૂર્વ ઋષિઓ માટે જેમ તેણે કર્યું તેમ ગાયક માટે તેજસ્વી ‘ગાયો’ (પ્રકાશ/વરદાન) ખોલી આપવા પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.
Mantra 1
प्र सु श्रुतं सुराधसमर्चा शक्रमभिष्टये । यः सुन्वते स्तुवते काम्यं वसु सहस्रेणेव मंहते ॥
વિજય અને અભિષ્ટ સિદ્ધિ માટે, સુશ્રુત અને સુરાધસ એવા શક્રનું સ્તુતિગાન ઊંચે ઉઠાવો. જે સોમ પીસનાર અને સ્તુતિ કરનારને ઇચ્છિત વસુ આપે છે—જાણે હજારગણી વરસાતથી તે ઉદારતાપૂર્વક વહેંચે છે.
Mantra 2
शतानीका हेतयो अस्य दुष्टरा इन्द्रस्य समिषो महीः । गिरिर्न भुज्मा मघवत्सु पिन्वते यदीं सुता अमन्दिषुः ॥
શતધારી છે તેની હેતિઓ—અતિકઠિન પાર કરવી; ઇન્દ્રની પ્રેરક શક્તિઓ મહાન છે. પર્વતના વિશાળ પિંડ સમો, તે મઘવતોમાં ફૂલેછે, જ્યારે સુતા સોમરસબિંદુઓ તેને આનંદથી પ્રજ્વલિત કરે છે.
Mantra 3
यदीं सुतास इन्दवोऽभि प्रियममन्दिषुः । आपो न धायि सवनं म आ वसो दुघा इवोप दाशुषे ॥
જ્યારે પીડેલા સોમરસના બિંદુઓ—ઇન્દવો—પ્રિય તરફ તેને આનંદિત કરે છે, ત્યારે મારું સવન (અર્પણ) જળની જેમ સ્થિર થાય છે. હે વસુ (સમૃદ્ધ દાતા), દાન કરનાર પાસે નજીક આવો—જેમ દૂધાળ ગાય પોષક ધારા વહાવવા નજીક આવે છે.
Mantra 4
अनेहसं वो हवमानमूतये मध्वः क्षरन्ति धीतयः । आ त्वा वसो हवमानास इन्दव उप स्तोत्रेषु दधिरे ॥
હે વસુ (સમૃદ્ધ એક), સહાય માટે અમે તને બોલાવીએ ત્યારે અમારી દીપ્ત ધીતિઓ મધુ જેવી મીઠાશ વહાવે છે. તને આહ્વાન કરતા આ ઇન્દવો તને અહીં સ્થાપે છે—અમારા સ્તોત્રોમાં, નજીક—જેથી તારો બળ ચેતનામાં કાર્ય કરે.
Mantra 5
आ नः सोमे स्वध्वर इयानो अत्यो न तोशते । यं ते स्वदावन्त्स्वदन्ति गूर्तयः पौरे छन्दयसे हवम् ॥
હે સોમ, સ્વધ્વર (સુવ્યવસ્થિત યજ્ઞ)માં ગતિમાન થઈ અમારી પાસે આવો—અટકાવી ન શકાય એવા દોડતા અશ્વની જેમ. સુઉચ્ચારિત ગૂર્તયો તારી મીઠાશનો આસ્વાદ લે છે; અને પૂર્ણતામાં (પૌરે) તું અમારા હવ (આહ્વાન)ને સ્વીકારી લે છે.
Mantra 6
प्र वीरमुग्रं विविचिं धनस्पृतं विभूतिं राधसो महः । उद्रीव वज्रिन्नवतो वसुत्वना सदा पीपेथ दाशुषे ॥
પ્ર વીરમાં ઉગ્રને—વિવિચિ (વિવેકી), ધનસ્પૃત (ધનનો શોધક), મહાન રાધસ (દાન-સમૃદ્ધિ)ની વિભૂતિને—આગળ પ્રગટ કર. હે વજ્રિન્, ઉદ્રીવ (ઉછાળતી લહેર) સમા, વાસ્તવિક વસુત્વ (સત્ય-ધનશક્તિ)થી તું દાશુષે (દાનકર્તા/યજમાન)ને સદા વધારતો રહે છે.
Mantra 7
यद्ध नूनं परावति यद्वा पृथिव्यां दिवि । युजान इन्द्र हरिभिर्महेमत ऋष्व ऋष्वेभिरा गहि ॥
યદ્ હ નૂનં પરાવતિ, યદ્ વા પૃથિવ્યાં, દિ વિ—જ્યાં ક્યાં તું હવે હોય; હે ઇન્દ્ર, હરિભિઃ (હરિત અશ્વો/શક્તિઓ)ને યુજાન (જોડી) અમારી મહેમત (મહાન ભાવ/સ્તુતિ) તરફ આવ. હે ઋષ્વ (ઉચ્ચ), ઋષ્વેભિઃ (ઉચ્ચ શક્તિઓ) સાથે આ ગહી—અહીં આવ.
Mantra 8
रथिरासो हरयो ये ते अस्रिध ओजो वातस्य पिप्रति । येभिर्नि दस्युं मनुषो निघोषयो येभिः स्वः परीयसे ॥
રથિરાસો હરયો—જે તારા છે—અસ્રિધ (અખંડ), વાતસ્ય ઓજઃ (પવનનું બળ)થી પોતાને પિપ્રતિ (પૂરે/પોષે) છે. જેમના દ્વારા તું મનુષ્યમાં રહેલા દસ્યુને નિઘોષયઃ (શાંત/દબાવી દે) છે; જેમના દ્વારા તું સ્વઃ (સ્વર્ગીય પ્રકાશ-લોક)માં પરીયસે (ચારે તરફ વિહરે) છે.
Mantra 9
एतावतस्ते वसो विद्याम शूर नव्यसः । यथा प्राव एतशं कृत्व्ये धने यथा वशं दशव्रजे ॥
હે વસુ (ધનવાન), હે શૂર (વીર), તારા વિષે એટલું અમે નવેસરથી જાણીએ: જેમ તું ખજાનાની કઠિન જીતમાં એતશને આગળ લાવ્યો; અને જેમ તું દશવ્રજ—દસગણી વાડ/બંધનમાં—થી વશને બહાર કાઢ્યો.
Mantra 10
यथा कण्वे मघवन्मेधे अध्वरे दीर्घनीथे दमूनसि । यथा गोशर्ये असिषासो अद्रिवो मयि गोत्रं हरिश्रियम् ॥
હે મઘવન (ઉદાર દાતા), કણ્વ માટે તું અધ્વર યજ્ઞમાં, દીર્ઘનીથ (દીર્ઘ માર્ગદર્શક જ્ઞાન)માં, દમૂનસિ (ગૃહપતિ/આશ્રયદાતા) બની રહ્યો; તેમ જ હે અદ્રિવો (વજ્રધારી), ગોશર્ય માટે તું જીતવા પ્રયત્નશીલ રહ્યો. મારામાં પણ હરિશ્રિય—હરિત/તામ્ર તેજવાળી—ગોત્ર (બંધિત કિરણ-વૃંદ)ને જીત.
It asks Indra for victory and the fulfillment of aims, especially through abundant gifts—wealth, strength, and protection—granted to the Soma-presser and the praiser.
In the Vedic ritual imagination, Soma and stuti “call” Indra and strengthen his presence; the hymn says he responds to this devotion by increasing the sacrificer’s prosperity and success.
Literally it evokes a ‘herd/enclosure’ that is radiant with tawny splendor; symbolically it points to the release of hidden boons—like cows as wealth or rays as light—opened by Indra for the worshiper.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.