Rig Veda 8.5.8: Mandala 8, Sukta 5, Mantra 8

Sukta 8.5

Rishi: Kāṇva/pragātha tradition (RV 8.5); exact r̥ṣi not isolated here.

Devata: Aśvinau

Chandas: Requires syllable-count validation; pragātha environment.

Samhita Patha (Devanagari)

येभिस्तिस्रः परावतो दिवो विश्वानि रोचना । त्रीँरक्तून्परिदीयथः ॥

Transliteration

yébhis tisráḥ parāváto divó víśvāni rocanā́ | trī́ṃr aktū́n paridī́yathaḥ ||

Translation

જેનાથી તમે ત્રણ પરાવત (દૂર પ્રદેશો) અને દ્યૌના સર્વ રોચન (પ્રકાશમય ક્ષેત્રો) પાર કરો છો—એ જ શક્તિઓથી તમે ત્રણ ઋતુ/અક્તુ (ક્રિયાશીલ કાળ)ની પરિભ્રમણા કરો છો, સમયના તાલને વશમાં રાખતા.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• येभिः: by/with whom
• येभिः: करण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य

• तिस्रः: three (fem.)
• तिस्रः: कर्म (गन्तव्य-रूपेण) / विशेष्य (रोचनाः)
• Type: Numeral/Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → तिसृ

• परावतः: the far regions / distant realms
• परावतः: कर्म (परिदीयथः—‘around/through’ as object of motion) / अधिकरण (मार्ग-भाव)
• Type: Noun (directional) / Adjective used substantively
• Root: परावत् (प्रातिपदिक)

• दिवः: of heaven / of the sky
• दिवः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौः)

• विश्वानि: all
• विश्वानि: कर्म (परिदीयथः—‘all [things/places]’) / विशेषण
• Type: Adjective used substantively
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• रोचनाः: shining realms / luminous spaces
• रोचनाः: कर्म (परिदीयथः—‘the shining realms/lights’) / अधिकरण (गमन-क्षेत्र)
• Type: Noun
• Root: रोचन (प्रातिपदिक)

• त्रीन्: three
• त्रीन्: कर्म
• Type: Numeral/Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)

• ऋक्तून्: seasons / appointed times
• ऋक्तून्: कर्म
• Type: Noun
• Root: ऋक्तु (प्रातिपदिक; RV: ‘ऋतु/ऋक्तु’ seasonal divisions/appointed times)

• परि: around
• परि: क्रियाविशेषण (परिदीयथः—‘around, all around’)
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• दीयथः: you two go/pace around
• दीयथः: क्रिया (कर्तृ: implied ‘you two’)
• Type: Verb
• Root: √दी (दीङ्) ‘to go/flow; to move’ (with उपसर्ग परि → परिदी)