Sukta 26
Sukta 8.26
Aśvinau (Nā́satyā)
આ સૂક્ત મુખ્યત્વે અશ્વિનૌ (નાસત્યૌ)નું આવાહન કરે છે. યજમાનની સ્તુતિ તરફ તેમનો ઝડપી રથ આવે અને વિજયશક્તિ, રક્ષણ તથા તેજસ્વી કલ્યાણ પ્રાપ્ત થાય એવી પ્રાર્થના કરે છે. ઉપાસનાને શોભાદાયક, ‘વસ્ત્ર’ સમી ક્રિયા તરીકે ચિતરે છે—અર્પણો અને સેવાથી દિવ્ય જોડાને જાણે ‘આવરી’ લેવામાં આવે છે, અને તેમાંથી શુભ (પ્રકાશમાન મંગળતા) ફળે છે. અંતિમ મંત્રમાં ક્ષણભર માટે વાયુ તરફ વળી, માનસિક ઉલ્લાસ, ઊર્જાસંપન્નતા (વાજ) અને પ્રેરિત વિચારોનું કર્મમાં યોગ્ય પ્રેરણ/પ્રવર્તન થાય એવી યાચના કરે છે.
Mantras
Mantra 1
युवोरु षू रथं हुवे सधस्तुत्याय सूरिषु । अतूर्तदक्षा वृषणा वृषण्वसू ॥
હે અશ્વિનૌ, હું તાત્કાલિક તમારો રથ આહ્વાન કરું છું—સૂરિષુ, પ્રકાશિત નેતાઓમાં ગવાતી સામાન્ય સ્તુતિ માટે; અતૂર્તદક્ષા—અપરાજિત કાર્યસાધક શક્તિવાળા—હે વೃಷણા, બળવાનોય; હે વೃಷણ્વસૂ, પ્રચુર બળના સ્વામી.
Mantra 2
युवं वरो सुषाम्णे महे तने नासत्या । अवोभिर्याथो वृषणा वृषण्वसू ॥
હે નાસત્યાઓ, તમે બંને સુસામ્ય (સુસંગતિ) માટે પસંદ કરાયેલા વરદાન સમાન છો, અમારા અસ્તિત્વના મહાન વિસ્તરણ માટે; હે વૃષણાઓ, વૃષણ્વસૂ (વીર્ય-સંપત્તિ ધરાવનારાઓ), તમારી સહાયોથી તમે અહીં આવો છો.
Mantra 3
ता वामद्य हवामहे हव्येभिर्वाजिनीवसू । पूर्वीरिष इषयन्तावति क्षपः ॥
હે વાજિનીવસૂ, આજે અમે હવ્યોથી તમને બંનેને આહ્વાન કરીએ છીએ; તમે પોષણ અને વૃદ્ધિના અનેક પ્રાચીન પ્રેરણાઓને ગતિ આપનાર, રાત્રિઓને વટાવી આગળ વધનાર છો.
Mantra 4
आ वां वाहिष्ठो अश्विना रथो यातु श्रुतो नरा । उप स्तोमान्तुरस्य दर्शथः श्रिये ॥
હે અશ્વિનો, હે નરા (વીરો), શ્રુત (શ્રવણ-પ્રસિદ્ધ) એવા, તમારો સર્વોત્તમ વાહક રથ અહીં આવે; ઉત્સુક પ્રયત્નશીલના સ્તોત્રો પાસે નજીક આવો, અમારા શ્રેયસ્ અને સૌંદર્યમય વૃદ્ધિ માટે પ્રગટ થાઓ.
Mantra 5
जुहुराणा चिदश्विना मन्येथां वृषण्वसू । युवं हि रुद्रा पर्षथो अति द्विषः ॥
હે અશ્વિનો, અમે તો ડગમગતા હોઈએ તોય તમે અમારો વિચાર કરો છો, હે વૃષણ્વસૂ (વીર્યસભર સમૃદ્ધિના ધારકો). કારણ કે તમે બે, હે રુદ્રસમાન બળવાન, અમને દ્વેષીઓથી પાર—શત્રુના આક્રમક પ્રવાહોથી પણ પરે—ઉતારી દો છો.
Mantra 6
दस्रा हि विश्वमानुषङ्मक्षूभिः परिदीयथः । धियंजिन्वा मधुवर्णा शुभस्पती ॥
હે દસ્રા (અદ્ભુત કાર્યકર્તાઓ), તમે ક્ષણમાં સર્વ માનવજગતની આસપાસ પરિભ્રમણ કરો છો. હે મધુવર્ણા, શుభસ્પતી (શોભા અને સુવ્યવસ્થાના સ્વામી), તમે ધીને (વિચારશક્તિને) પ્રેરિત અને પ્રબળ કરો છો.
Mantra 7
उप नो यातमश्विना राया विश्वपुषा सह । मघवाना सुवीरावनपच्युता ॥
હે અશ્વિનો, સર્વને પોષે એવી રાય (ધન-સમૃદ્ધિ) સાથે અમારી પાસે નજીક આવો. હે મઘવાના (ઉદાર દાતાઓ), સુવીરાવન (વીરબળથી સમૃદ્ધ), અચ્યુત—તમારી સહાયથી કદી ન ખસતા—બનો.
Mantra 8
आ मे अस्य प्रतीव्यमिन्द्रनासत्या गतम् । देवा देवेभिरद्य सचनस्तमा ॥
આ પ્રતિઉત્તર આપતા આ સંમુખ-મિલન માટે, હે ઇન્દ્ર અને નાસત્યાઓ, મારી પાસે આવો. હે દેવો, આજે દેવો સાથે મળીને અમારી સાથે સર્વાધિક સઘન સહચરતા ધારણ કરો.
Mantra 9
वयं हि वां हवामह उक्षण्यन्तो व्यश्ववत् । सुमतिभिरुप विप्राविहा गतम् ॥
કારણ કે અમે તો ખરેખર તમ બંનેને આહ્વાન કરીએ છીએ—આત્મબળની પુરૂષાર્થમય વૃદ્ધિમાં અને શક્તિઓની પૂર્ણતામાં વધતા. હે બે વિપ્રો (પ્રકાશિતો), સુમતિઓ—શુભ પ્રેરણાઓ સાથે અમારી પાસે અહીં નજીક આવી આવો.
Mantra 10
अश्विना स्वृषे स्तुहि कुवित्ते श्रवतो हवम् । नेदीयसः कूळयातः पणीँरुत ॥
હે ઋષિ, અશ્વિનોની સ્તુતિ સ્વચ્છંદ વહેતી વાણીથી કર; કદાચ તેઓ આ હવને સાંભળશે. તેઓ વધુ નજીક ખેંચાઈ આવે, અને પણી—અર્પણ અને પ્રકાશને અટકાવનારા સંગ્રાહકોને પણ હાંકી કાઢે.
Mantra 11
वैयश्वस्य श्रुतं नरोतो मे अस्य वेदथः । सजोषसा वरुणो मित्रो अर्यमा ॥
હે બે બળવાન દેવો, વૈયશ્વનું શ્રુત તમને સાંભળ્યું છે; અને મારા વિષે આ પણ તમે જાણો છો. એક જ સંકલ્પમાં વરુણ, મિત્ર અને અર્યમા—ઋતને ધારણ કરનાર શક્તિઓ—એકરૂપ છે.
Mantra 12
युवादत्तस्य धिष्ण्या युवानीतस्य सूरिभिः । अहरहर्वृषण मह्यं शिक्षतम् ॥
હે ધિષ્ણ્યના અધિપતિઓ, યુવાનીમાં આપનાર અને યુવાનીમાં જ સૂરીઓ (પ્રકાશમાન શક્તિઓ) સાથે નેતૃત્વ કરનાર—હે વૃષણો, દરરોજ મને શિક્ષણ આપો અને બળ આપો.
Mantra 13
यो वां यज्ञेभिरावृतोऽधिवस्त्रा वधूरिव । सपर्यन्ता शुभे चक्राते अश्विना ॥
જે કોઈ યજ્ઞોથી તમને બંનેને આવરી લે છે, જેમ વધૂ વસ્ત્રોથી ઢંકાય—સેવામાં તત્પર રહી તે શુભ તેજસ્વી સૌંદર્ય રચે છે, હે અશ્વિનો.
Mantra 14
यो वामुरुव्यचस्तमं चिकेतति नृपाय्यम् । वर्तिरश्विना परि यातमस्मयू ॥
જે મનુષ્યો માટે તમારું સર્વત્ર વ્યાપતું, અતિ-વિસ્તૃત રક્ષણ ઓળખે છે—હે અશ્વિનો—તમે તેની આસપાસ પરિભ્રમણ કરો, રક્ષક માર્ગ (વર્તિ) બની તેને આવરી લો; કારણ કે તે તમારો જ છે, અભિલાષામાં સ્થિર.
Mantra 15
अस्मभ्यं सु वृषण्वसू यातं वर्तिर्नृपाय्यम् । विषुद्रुहेव यज्ञमूहथुर्गिरा ॥
અમારા માટે, હે બળમાં સમૃદ્ધ બે વೃಷણ્વસુ, આવો—મનુષ્યો માટે રક્ષક પરિઘ (વર્તિ) બની. અને વાણી (ગિરા) દ્વારા તમે યજ્ઞને ગતિમાં મૂકો છો, જાણે વિઘ્નકારી શત્રુ-ભંગકને હાંકી કાઢનાર.
Mantra 16
वाहिष्ठो वां हवानां स्तोमो दूतो हुवन्नरा । युवाभ्यां भूत्वश्विना ॥
હે નરા, તમને હાકલતો આ સ્તોત્ર—આહ્વાનનો શ્રેષ્ઠ વાહક—દૂત બની જાય છે. હે અશ્વિનો, તે તમારાં બન્ને સાથે એકરૂપ બને.
Mantra 17
यददो दिवो अर्णव इषो वा मदथो गृहे । श्रुतमिन्मे अमर्त्या ॥
યદ્ અદો દિવો અર્ણવે, અથવા અહીં અમારા પ્રયત્નના ગૃહમાં, તમે પોષણની શક્તિઓમાં આનંદ માણો—તથાપિ, હે અમર્ત્યો, નિશ્ચયે મારી પુકાર સાંભળાઈ છે.
Mantra 18
उत स्या श्वेतयावरी वाहिष्ठा वां नदीनाम् । सिन्धुर्हिरण्यवर्तनिः ॥
અને તે શ્વેત-ગતિશીલ ધારા—નદીઓમાં તમારે બંને માટે શ્રેષ્ઠ વાહક—સુવર્ણ માર્ગવાળી સિંધુ, તમારો ઝડપી આગમન-માર્ગ બને છે.
Mantra 19
स्मदेतया सुकीर्त्याश्विना श्वेतया धिया । वहेथे शुभ्रयावाना ॥
અમારી તરફથી, આ તેજસ્વી અને સુકીર્તિ વિચાર-શક્તિ દ્વારા, હે અશ્વિનો, તમે જે પ્રકાશમાં યાત્રા કરો છો, અમારી તરફ વહેતા આવો; બુદ્ધિના શ્વેત-સ્પષ્ટતાથી વહન પામી આવો.
Mantra 20
युक्ष्वा हि त्वं रथासहा युवस्व पोष्या वसो । आन्नो वायो मधु पिबास्माकं सवना गहि ॥
હે વાસો (વાયુ), તું રથની શક્તિનો સહાયક-સ્વામી છે; તેથી તું (રથમાં) અશ્વોને જોડ; પોતાના બળમાં યુવાન બની, હે પોષણના સ્વામી. હવે, હે વાયુ, મધુર મધુ પાન કર અને અમારા સવન-યજ્ઞોમાં આવી પહોંચ.
Mantra 21
तव वायवृतस्पते त्वष्टुर्जामातरद्भुत । अवांस्या वृणीमहे ॥
હે વાયુ, ઋતના સ્વામી, ત્વષ્ટૃના અદ્ભુત જમાઈ—તારી સહાયતાઓને અમે પસંદ કરીએ છીએ, સ્વીકારી લઈએ છીએ.
Mantra 22
त्वष्टुर्जामातरं वयमीशानं राय ईमहे । सुतावन्तो वायुं द्युम्ना जनासः ॥
સોમ દબાવનાર અમે, ત્વષ્ટૃના જમાઈ એવા વાયુને—રાય (સમૃદ્ધિ)ના ઈશાન, બહુવિધ ઐશ્વર્યના સ્વામી—શોધીએ છીએ; હે મનુષ્યો, અમે દ્યુમ્ન (પ્રકાશમય શક્તિ) અને વિજયી તેજ માટે અભિલાષા રાખીએ છીએ.
Mantra 23
वायो याहि शिवा दिवो वहस्वा सु स्वश्व्यम् । वहस्व महः पृथुपक्षसा रथे ॥
હે વાયુ, સ્વર્ગમાંથી શિવ (મંગલ) રૂપે અહીં આવ; સારા અશ્વોવાળી તારી સુપરિપૂર્ણ ઝડપી ગતિને અહીં વહન કર. વિશાળ પાંખવાળી શક્તિના રથ પર મહાન, વિસ્તૃત મહિમાને પણ અહીં વહન કર.
Mantra 24
त्वां हि सुप्सरस्तमं नृषदनेषु हूमहे । ग्रावाणं नाश्वपृष्ठं मंहना ॥
કારણ કે તું—સુપ્રવાહી તેજમાં સર્વોત્કૃષ્ટ—માનવના આસનોમાં અમે તને આહ્વાન કરીએ છીએ. અશ્વપૃષ્ઠ રથ પર દબાણ-પથ્થર (ગ્રાવા) સમાન, તું પ્રચંડ વેગથી આવે છે.
Mantra 25
स त्वं नो देव मनसा वायो मन्दानो अग्रियः । कृधि वाजाँ अपो धियः ॥
એથી, હે દેવ વાયુ, મનમાં આનંદિત અને અગ્રગામી તું, અમારા માટે બળના વાજ (વાજાં) ની સમૃદ્ધિઓ કર; પ્રેરિત ધિયો (ધિયઃ) ને તેમના કર્મોમાં—યોગ્ય ક્રિયાઓમાં—સ્થાપિત કર.
Frequently Asked Questions
They are the divine Twin gods known for swift help, healing, protection, and bringing auspicious well-being. The hymn calls their chariot to the sacrifice and praises their unbeaten power to accomplish boons.
It poetically says that repeated sacrifices and service ‘wrap’ or adorn the deities, making the relationship intimate and complete. The result is śubha—radiant, auspicious flourishing for the worshipper.
The final verse briefly invokes Vāyu to energize the mind and life-force, asking for vāja (plenitude of force) and for inspired thoughts to be set into right works. It functions as a closing reinforcement of inner vitality and effective action.
Ask anything about Sukta 26 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.