Sukta 24

Mantra 1

सखाय आ शिषामहि ब्रह्मेन्द्राय वज्रिणे । स्तुष ऊ षु वो नृतमाय धृष्णवे ॥

હે સખાઓ, આવો—વજ્રધારી ઇન્દ્ર માટે બ્રહ્મ (પ્રેરિત વાણી)ને પ્રેરિત કરીએ. હા, નિશ્ચયે, હું તમારાં માટે તેને સ્તુતિથી સ્થાપિત કરું છું—નૃતમ, પુરુષત્વમાં સર્વોત્તમ, ધૃષ્ણુ, વિજયી સાહસશક્તિ એવા ઇન્દ્રને.

Mantra 2

शवसा ह्यसि श्रुतो वृत्रहत्येन वृत्रहा । मघैर्मघोनो अति शूर दाशसि ॥

કારણ કે બળથી જ તું પ્રસિદ્ધ છે; વૃત્રહત્યાથી તું વૃત્રહા—આવરણ કરનારનો સંહારક. હે શૂર, તારી દાનવૃત્તિઓથી તું સર્વ દાતાઓને વટાવી જાય છે; તું અપરિમિત સમૃદ્ધિઓનું વિતરણ કરે છે.

Mantra 3

स नः स्तवान आ भर रयिं चित्रश्रवस्तमम् । निरेके चिद्यो हरिवो वसुर्ददिः ॥

તે—અમારા દ્વારા સ્તુત—અમારા માટે રયિ, ચિત્રશ્રવસ્તમ (કીર્તિમાં અતિ તેજસ્વી) સમૃદ્ધિ અહીં લાવ. હે હરિવો (તામ્રવર્ણ અશ્વોવાળા), નિરેક (અછત)માં પણ તું સચ્ચા વસુનો દાતા છે.

Mantra 4

आ निरेकमुत प्रियमिन्द्र दर्षि जनानाम् । धृषता धृष्णो स्तवमान आ भर ॥

હે ઇન્દ્ર, અમારે માટે નિરેક (અછત)માંથી મુક્તિ પણ અને જનસમુદાયોને પ્રિય જે છે તે પણ અહીં લાવ. હે ધૃષ્ણુ (ધૈર્યવાન), ધૃષતા (સાહસી બળથી)—અમે સ્તુતિ કરીએ છીએ—તેને અમારા જીવનમાં અહીં ધર.

Mantra 5

न ते सव्यं न दक्षिणं हस्तं वरन्त आमुरः । न परिबाधो हरिवो गविष्टिषु ॥

હે હરિવો, કોઈ આળસુ જડતા તારા ડાબા કે જમણા હાથને રોકી શકતી નથી; અને ગવિષ્ટિ (પ્રકાશ-કિરણોની શોધ)માં કોઈ પરિબાધ (ઘેરાવતો દબાવ) તને ઘેરી શકતો નથી.

Mantra 6

आ त्वा गोभिरिव व्रजं गीर्भिॠणोम्यद्रिवः । आ स्मा कामं जरितुरा मनः पृण ॥

હે અદ્રિવઃ (પથ્થર-પ્રેસના સ્વામી), જેમ ગાયો સાથે વ્રજમાં બંધાય તેમ હું તને સ્તુતિગીતોથી ઘેરી લઉં છું. હવે ગાયકની કામના પૂર્ણ કર; ઇચ્છિત પૂર્ણતાથી મનને પરિપૂર્ણ કર.

Mantra 7

विश्वानि विश्वमनसो धिया नो वृत्रहन्तम । उग्र प्रणेतरधि षू वसो गहि ॥

હે અતિ-વૃત્રહન્તમ, સર્વને ધારણ કરતી અમારી ધીથી અમે સર્વ વસ્તુઓને પકડવા ઇચ્છીએ છીએ. હે ઉગ્ર નેતા, અહિં આવ; અમારા વસુ (ધન) પર બેસ—અને તેને અમામાં સ્થિર કર.

Mantra 8

वयं ते अस्य वृत्रहन्विद्याम शूर नव्यसः । वसोः स्पार्हस्य पुरुहूत राधसः ॥

હે વૃત્રહન, હે શૂર, અમે તારી આ સદા-નવી (નવ્યસ) ઇચ્છનીય વસુ-સંપત્તિને જાણીએ અને ધારણ કરીએ. હે પુરુહૂત, તારી કૃપાનું રાધસ્—તે પૂર્ણતા—અમને પ્રાપ્ત થાઓ.

Mantra 9

इन्द्र यथा ह्यस्ति तेऽपरीतं नृतो शवः । अमृक्ता रातिः पुरुहूत दाशुषे ॥

હે ઇન્દ્ર, કારણ કે તારો નરવીર બળ ખરેખર અપરિમિત છે, તેથી—હે પુરુહૂત (ઘણો આહ્વાન પામનાર)—યજ્ઞમાં અર્પણ કરનાર દાશુષે પ્રત્યે તારી રાતિ (દેવદત્ત ભેટ) અવિરોધિત, અપ્રતિહત રહે છે.

Mantra 10

आ वृषस्व महामह महे नृतम राधसे । दृळ्हश्चिद्दृह्य मघवन्मघत्तये ॥

હે મહામહ (મહાન મહિમાવાન), મહાન અને અતિ-નરવીર રાધસ (ઉદાર બક્ષિસ) માટે તું વહે—વૃષભ સમ—પોતાને વરસાવ. હે મઘવન, સમૃદ્ધિ-વર્ધન માટે જે કઠોર રીતે સ્થિર છે તેને પણ દૃઢ કર, આધારરૂપ બનાવ.

Mantra 12

नह्यङ्ग नृतो त्वदन्यं विन्दामि राधसे । राये द्युम्नाय शवसे च गिर्वणः ॥

હે નૃતો (માનવ-ગતિના અધિપતિ), નિશ્ચયે—હે ગિર્વણ (સ્તુતિ સ્વીકારનાર)—રાધસ (કાર્યકારી સમૃદ્ધિ) માટે હું તારા સિવાય બીજું કોઈ શોધતો નથી: રાયે (અંતર-ધન) માટે, દ્યુમ્નાય (પ્રભામય વિજય) માટે, અને શવસે (આત્મબળ) માટે પણ.

Mantra 13

एन्दुमिन्द्राय सिञ्चत पिबाति सोम्यं मधु । प्र राधसा चोदयाते महित्वना ॥

ઇન્દ્ર માટે ઇન્દુ (સોમ) ઢાળો; તે સોમ્ય મધુ પીએ છે. તે અસરકારક રાધસ (સમૃદ્ધિ) વડે, મહત્ત્વથી પ્રેરાઈ આગળ ધપે છે—વિજયકારી ગતિમાં શક્તિઓને જગાવે છે.

Mantra 14

उपो हरीणां पतिं दक्षं पृञ्चन्तमब्रवम् । नूनं श्रुधि स्तुवतो अश्व्यस्य ॥

બે હરિ (તામ્ર અશ્વો) ના પતિ, દક્ષ (કુશળ) ને, અભિષિક્ત થતો જોઈ, મેં કહ્યું: ‘હવે તો સ્તુતિ કરનાર—અશ્વ્ય (અંતર અશ્વની ત્વરા) ઇચ્છનાર—ની સ્તુતિ સાંભળ.’

Mantra 15

नह्यङ्ग पुरा चन जज्ञे वीरतरस्त्वत् । नकी राया नैवथा न भन्दना ॥

નહિ, અરે, પુરાતન કાળથી પણ તારા કરતાં વધુ વીર કોઈ જન્મ્યો નથી. રાયા (સમૃદ્ધિ) માં તને સમાન કોઈ નથી—કોઈ રીતે પણ નહીં, ન ભન્દના (ભંગકારી બળ) વડે પણ નહીં.

Mantra 16

एदु मध्वो मदिन्तरं सिञ्च वाध्वर्यो अन्धसः । एवा हि वीरः स्तवते सदावृधः ॥

હા—હે અધ્વર્યુ, દબાયેલા રસના મધુર, વધુ મદિરાસમાન અંધસને ઢોળી દે. કારણ કે આમ જ સદાવૃદ્ધ, સદા વધતો એ વીર સ્તુતિ પામે છે.

Mantra 17

इन्द्र स्थातर्हरीणां नकिष्टे पूर्व्यस्तुतिम् । उदानंश शवसा न भन्दना ॥

હે ઇન્દ્ર, હરિઓ (જોડિયા અશ્વો) ના સ્થાપક, તારી પ્રાચીન સ્તુતિને કોઈએ પ્રાપ્ત કરી નથી—ન તો માત્ર બળથી, ન તો ભંગ-વિઘ્નથી; તારો મહિમા સર્વ પ્રતિસ્પર્ધી દાવાથી પરે ઊભો છે.

Mantra 18

तं वो वाजानां पतिमहूमहि श्रवस्यवः । अप्रायुभिर्यज्ञेभिर्वावृधेन्यम् ॥

તેને—વાજો (બળ-સમૃદ્ધિ) ના પતિને—અમે આહ્વાન કરીએ છીએ, શ્રવસ્ય (કીર્તિ) ના સાધકો. અપ્રાયુ (અક્ષય) યજ્ઞોથી અમે એ સદા વધવા યોગ્ય (વાવૃધેન્ય) શક્તિને વધારીએ.

Mantra 20

अगोरुधाय गविषे द्युक्षाय दस्म्यं वचः । घृतात्स्वादीयो मधुनश्च वोचत ॥

અગોરુધ (અવરોધરહિત) એવા તેને—પ્રકાશકિરણોના શોધકને અને તેજસ્વી વૃદ્ધિના ધારકને—અદ્ભુતકર્મી વચન બોલો. ઘૃત કરતાં અને મધ કરતાં પણ વધુ મધુર, આંતરિક ઉન્નતિને પોષનારું વચન ઉચ્ચારો.

Mantra 21

यस्यामितानि वीर्या न राधः पर्येतवे । ज्योतिर्न विश्वमभ्यस्ति दक्षिणा ॥

જેનાં વીર્ય (વીરશક્તિ) અપરિમિત છે, અને જેમનું રાધઃ (પ્રભાવશાળી સમૃદ્ધિ) કોઈ પરિઘમાં બાંધી શકતું નથી; સર્વને વ્યાપતું જ્યોતિ જેમ, તેમ તેની દક્ષિણા સર્વ સત્તા પર અને આસપાસ સ્થિત છે—સમગ્રને આવરી લેતી ઋત-દક્ષ ભેટ.

Mantra 22

स्तुहीन्द्रं व्यश्ववदनूर्मिं वाजिनं यमम् । अर्यो गयं मंहमानं वि दाशुषे ॥

ઇન્દ્રને સ્તુતિ કરો—અશ્વબળથી સમૃદ્ધ, અવરોધથી અચળ, વાજિન (બળ-વિજયના વાહક) અને યમ (અવ્યવસ્થાનો નિયંત્રણકર્તા). આર્ય એવા તે ગય (જીવનશક્તિ) ને વિસ્તારે છે અને યજ્ઞ-દાન કરનાર દાશુષે માટે તેને વિશાળ રીતે વહેંચે છે.

Mantra 23

एवा नूनमुप स्तुहि वैयश्व दशमं नवम् । सुविद्वांसं चर्कृत्यं चरणीनाम् ॥

એવાં તો અત્યારે પણ, હે વૈયશ્વ, નજીક આવો અને સ્તુતિથી પુષ્ટિ કરો—સદા નવાં છતાં દસમું પૂર્ણત્વ; જે સુવિદ્વાન છે, કર્તવ્ય કર્મનો કર્તા છે, અને અમારા અંતરમાં ગતિમાન શક્તિઓનો માર્ગદર્શક છે।

Mantra 24

वेत्था हि निॠतीनां वज्रहस्त परिवृजम् । अहरहः शुन्ध्युः परिपदामिव ॥

કારણ કે, હે વજ્રહસ્ત, તું નિઋતિઓની પરિભ્રમણ કરતી નિવૃત્તિ/નિવારણને જાણે છે; દિવસ પ્રતિદિવસ તું માર્ગોને શુદ્ધ કરે છે—જેમ કોઈ આગળ વધતી આત્મા માટે જોખમી પથોને સાફ કરે તેમ।

Mantra 25

तदिन्द्राव आ भर येना दंसिष्ठ कृत्वने । द्विता कुत्साय शिश्नथो नि चोदय ॥

તદ્, હે ઇન્દ્ર, અમારે માટે લાવી દે—જેના દ્વારા તું સિદ્ધિકર્મ માટે સર્વાધિક દંસિષ્ઠ (પરાક્રમી) છે; એ જ સહાયથી તું ફરી કૂત્સને બળ આપે છે અને વિરોધી દબાણને નીચે ધકેલી દે છે।

Mantra 26

तमु त्वा नूनमीमहे नव्यं दंसिष्ठ सन्यसे । स त्वं नो विश्वा अभिमातीः सक्षणिः ॥

હે દંસિષ્ઠ (અતિ-સમર્થ) દેવ, વિજય-પ્રાપ્તિ માટે અમે તને અત્યારે પણ—સદા નવ્ય—શોધીએ છીએ. તું જ અમારે માટે સર્વ અભિમાતી (આક્રમક વૈર-શક્તિઓ)ને સહન કરી જીતનાર છે.

Mantra 27

य ऋक्षादंहसो मुचद्यो वार्यात्सप्त सिन्धुषु । वधर्दासस्य तुविनृम्ण नीनमः ॥

હે તુવિનૃમ્ણ (વિશાળ પુરુષ-શક્તિવાળા), તું જે ઋક્ષાદંહસ (કષ્ટ-ક્લેશના પંજાથી) મુક્ત કરે છે; જે સાત સિંધુઓમાં આર્ય-બળનું રક્ષણ કરે છે; અને દાસનો સંહારક છે—તે તને અમે નમીએ છીએ, અમારી યત્ન-શક્તિ તને અર્પીએ છીએ.

Mantra 28

यथा वरो सुषाम्णे सनिभ्य आवहो रयिम् । व्यश्वेभ्यः सुभगे वाजिनीवति ॥

જેમ યોગ્ય પસંદગી કરનાર, તેમ હે સુષામ્ણે, તું સનિભ્યઃ (વિજય-લાભાર્થીઓ) માટે રયિ (સમૃદ્ધિ/અસ્તિત્વની પૂર્ણતા) વહેંચી લાવ. હે સુભગે, હે વાજિનીવતિ (ઊર્જાવતી), વ્યશ્વેભ્યઃ (વિસ્તૃત-અશ્વવાળી શક્તિઓ) માટે તે દાન કર.

Mantra 29

आ नार्यस्य दक्षिणा व्यश्वाँ एतु सोमिनः । स्थूरं च राधः शतवत्सहस्रवत् ॥

સોમ દબાવનારાઓ (સોમિનઃ) પાસે આર્ય (નાર્ય)ની દક્ષિણા—દાનરૂપ અર્પણ—વિસ્તૃત શક્તિઓથી સમૃદ્ધ બનીને આવે; અને સ્થિર, દૃઢ રાધસ્—સમૃદ્ધિ—સો ગણું, હજાર ગણું, પૂર્ણતામાં પ્રાપ્તિ પામે.

Mantra 30

यत्त्वा पृच्छादीजानः कुहया कुहयाकृते । एषो अपश्रितो वलो गोमतीमव तिष्ठति ॥

જ્યારે યજમાન તને પૂછે છે—હે ગુપ્ત કાર્યવિધિઓના અધિપતિ—ગુપ્ત માર્ગે, ગુપ્ત રચનાથી; ત્યારે આ વલ (વલો), અપશ્રિત—પાછો ખેંચાયેલો અને આશ્રિત—નીચે ઊભો રહી, ગોમતી—પ્રકાશમય ગાયો (જ્ઞાન-ધેનુઓ)—ને અટકાવી રાખે છે.