Sukta 51

Mantra 1

उदु त्यच्चक्षुर्महि मित्रयोराँ एति प्रियं वरुणयोरदब्धम् । ऋतस्य शुचि दर्शतमनीकं रुक्मो न दिव उदिता व्यद्यौत् ॥

ઉપર ઊઠે છે તે મહાન ચક્ષુ—મિત્રને પ્રિય અને વરુણને અદબ્ધ; ઋતનું શુચિ, દર્શનીય મુખમંડળ. સ્વર્ણિમ રુક્મ સમાન તે દ્યૌમાંથી ઉદિત થઈ સર્વત્ર પ્રકાશે છે—અમામાં તે દૃષ્ટિ જગાવે છે જે ધર્મ-ઋતને ઓળખે.

Mantra 2

वेद यस्त्रीणि विदथान्येषां देवानां जन्म सनुतरा च विप्रः । ऋजु मर्तेषु वृजिना च पश्यन्नभि चष्टे सूरो अर्य एवान् ॥

જે વિપ્ર (પ્રેરિત ઋષિ) એમના ત્રણ વિદથો (સભાઓ) જાણે છે, દેવોના જન્મને અને તેમની પ્રાચીન પરંપરાને પણ જાણે છે—એ જ પ્રકાશમય દ્રષ્ટા છે. મનુષ્યોમાં સીધું પણ અને વાંકું (વૃજિન) પણ જોઈને, સૂર્યસમાન આર્ય (ઉદાર) સર્વ પર નજર કરે છે અને અમારી મિશ્ર માનવ સ્થિતિમાં સત્યને પ્રગટ કરે છે.

Mantra 3

स्तुष उ वो मह ऋतस्य गोपानदितिं मित्रं वरुणं सुजातान् । अर्यमणं भगमदब्धधीतीनच्छा वोचे सधन्यः पावकान् ॥

હું તમને ઋત (સત્ય-વ્યવસ્થા) ના મહાન રક્ષકોનું સ્તવન કરું છું—અદિતિ, મિત્ર, વરુણ, સુજાત (સુજન્મા); તેમજ અર્યમણ અને ભગ, જેમની ધી (વિચારશક્તિ) અદબ્ધ છે. સધન્ય (સાચા ધનનો સાધક) બનીને, આ પાવક (શુદ્ધિકારક) દેવતાઓને હું સીધું વચન કહું છું.

Mantra 4

रिशादसः सत्पतीँरदब्धान्महो राज्ञः सुवसनस्य दातॄन् । यूनः सुक्षत्रान्क्षयतो दिवो नॄनादित्यान्याम्यदितिं दुवोयु ॥

હિંસાનો ભક્ષણ કરનાર (રિશાદસ), સત્યપતિ, અદબ્ધ—એવા મહારાજાના (વિસ્તારના) સુવસન (વિશાળ આવરણ) ના દાતાઓ એવા આદિત્યો પાસે હું જાઉં છું. યુવાન, સુક્ષત્ર (સુશાસનવાળા), દ્યૌમાં નિવાસ કરનાર, મનુષ્યોમાં નેતા—એવા તેઓને; તેમની કૃપા અને સેવા-દાનની ઇચ્છાથી હું અદિતિ પાસે ઉપસ્થિત થાઉં છું.

Mantra 5

द्यौष्पितः पृथिवि मातरध्रुगग्ने भ्रातर्वसवो मृळता नः । विश्व आदित्या अदिते सजोषा अस्मभ्यं शर्म बहुलं वि यन्त ॥

દ્યોસ્ પિતા, પૃથ્વી માતા—અધ્રુગ્, અચલ; અગ્નિ ભાઈ—હે વસુઓ, અમારે પર કૃપા કરો. હે સર્વ આદિત્યો, હે અદિતિ, એકમન થઈ, અમારે માટે વિશાળ શર્મ (શાંતિ-આશ્રય) અને બહુવિધ રક્ષા વિસ્તારો.

Mantra 6

मा नो वृकाय वृक्ये समस्मा अघायते रीरधता यजत्राः । यूयं हि ष्ठा रथ्यो नस्तनूनां यूयं दक्षस्य वचसो बभूव ॥

હે યજત્ર દેવશક્તિઓ, અમને વરુક (વાઘ/ભેડિયો)ને, વરુક્ય (વરુકસ્વભાવ)ને, અને જે અઘ (અપશકુન/અપકાર) ઇચ્છે છે તેને સોંપશો નહિ; તેને અમાથી દૂર રાખો. કેમ કે તમે જ અમારા તનુઓના રથ્ય (રથચાલક) છો; તમે જ દક્ષ (દક્ષતા/કાર્યક્ષમ શક્તિ)ના વચન (ઘડનાર શબ્દ) અને પ્રભુત્વ છો.

Mantra 7

मा व एनो अन्यकृतं भुजेम मा तत्कर्म वसवो यच्चयध्वे । विश्वस्य हि क्षयथ विश्वदेवाः स्वयं रिपुस्तन्वं रीरिषीष्ट ॥

અન્યકૃત (બીજાએ કરેલા) એનો (દોષ) અમે ભોગવવા ન પડીએ; હે વસુઓ, જે કર્મ તમે (પરિણામરૂપે) ચયધ્વે—ઢગલાવ્યું છે—તે પણ અમારે પર ન આવે. કેમ કે હે વિશ્વદેવાઓ, તમે સર્વના ક્ષયથ (આધાર-પાલક, અધિપતિ) છો; સ્વયં રિપુ (શત્રુશક્તિ) તનુને ઘાયલ કરે—એ સ્વપ્રેરિત આઘાતથી અમને બચાવો.

Mantra 8

नम इदुग्रं नम आ विवासे नमो दाधार पृथिवीमुत द्याम् । नमो देवेभ्यो नम ईश एषां कृतं चिदेनो नमसा विवासे ॥

નમસ્કાર—હા, તે ઉગ્ર શક્તિને; નમસ્કારથી હું તેની પાસે જઈ નિવાસ કરું છું. નમસ્કાર પૃથ્વી અને દ્યૌ (આકાશ)ને ધારણ કરે છે. દેવોને નમસ્કાર; તેમના ઈશને નમસ્કાર. કરાયેલ દોષ પણ—નમસ્કારથી, આરાધનાના કર્મ દ્વારા—હું સુધારવા ઇચ્છું છું.

Mantra 9

ऋतस्य वो रथ्यः पूतदक्षानृतस्य पस्त्यसदो अदब्धान् । ताँ आ नमोभिरुरुचक्षसो नॄन्विश्वान्व आ नमे महो यजत्राः ॥

તમે ઋતના રથિયાઓ છો—શુદ્ધ દક્ષતા ધરાવનારા; ઋતના ગૃહમાં નિવાસ કરનારા, અદબ્ધ (અવિશ્વાસઘાતી) છો. તે વિશાળદૃષ્ટિ વીર શક્તિઓ—તમામને—હું નમસ્કારો વડે નમું છું, હે મહાન યજનીયો.

Mantra 10

ते हि श्रेष्ठवर्चसस्त उ नस्तिरो विश्वानि दुरिता नयन्ति । सुक्षत्रासो वरुणो मित्रो अग्निॠतधीतयो वक्मराजसत्याः ॥

કારણ કે તેઓ શ્રેષ્ઠ તેજવાળા છે; તેઓ અમને સર્વ દુર્ગતિઓ પાર લઈ જાય છે. સુક્ષત્ર—ઋતસ્વરૂપ રાજ્યશક્તિમાં દૃઢ—વરুণ, મિત્ર, અગ્નિ: ઋતચિંતક, વાક્-રાજા, સત્યમાં સ્થિર.

Mantra 11

ते न इन्द्रः पृथिवी क्षाम वर्धन्पूषा भगो अदितिः पञ्च जनाः । सुशर्माणः स्ववसः सुनीथा भवन्तु नः सुत्रात्रासः सुगोपाः ॥

હે ઇન્દ્ર! પૃથ્વી, વિશાળ ક્ષિતિ, પૂષન, ભગ, અદિતિ અને પાંચ જન—એ બધા અમને વધારતા રહે. તેઓ અમારા માટે સુશર્મા (સારો આશ્રય), સ્વવસ (સ્વયં-સામર્થ્યવાળા સહાયક), સુનીથા (સારા નેતા)—સુત્રાત્રા (દૃઢ રક્ષક) અને સુગોપા (સારા પાલક) બની રહે.

Mantra 12

नू सद्मानं दिव्यं नंशि देवा भारद्वाजः सुमतिं याति होता । आसानेभिर्यजमानो मियेधैर्देवानां जन्म वसूयुर्ववन्द ॥

હવે દેવો પોતાના દિવ્ય સદ્માન (નિવાસ/આસન)ને પ્રાપ્ત કરે છે; ભારદ્વાજ, હોતૃ, સુમતિ (સુબુદ્ધિ) તરફ ગતિ કરે છે. યજમાન, આસનસ્થ અર્પણો અને યોગ્ય માપો (મિયેધ) સાથે, વસુ-ઇચ્છુક બની, દેવોના જન્મ/ઉદ્ભવને વંદે છે.

Mantra 13

अप त्यं वृजिनं रिपुं स्तेनमग्ने दुराध्यम् । दविष्ठमस्य सत्पते कृधी सुगम् ॥

હે અગ્નિ! તે વક્ર દુષ્ટ શત્રુબળને, ચોરને, અને દુઃસાધ્ય ઉપદ્રવને દૂર ફેંકી દે. હે સત્પતે, અતિ-દવિષ્ઠ (અતિ ઉદાર) તું તેના માટે સુગમ માર્ગ રચ.

Mantra 14

ग्रावाणः सोम नो हि कं सखित्वनाय वावशुः । जही न्यत्रिणं पणिं वृको हि षः ॥

હે સોમ, ગ્રાવાણો (પેષણ-પથ્થરો) અમારી સખિત્વ માટે પોકારી ઊઠ્યા છે. અહીંના અત્રિણ, ભક્ષક પાણિને સંહાર—કારણ કે તે તો ખરેખર વરુક (વાઘ/વૃક-બળ) છે.

Mantra 15

यूयं हि ष्ठा सुदानव इन्द्रज्येष्ठा अभिद्यवः । कर्ता नो अध्वन्ना सुगं गोपा अमा ॥

તમે જ સુદાનવ—સારા દાન આપનાર—છો; ઇન્દ્ર અગ્રસ્થ છે, તેજસ્વી તરફ ધસી જતાં બળો છો. અમારી યાત્રામાં સુગમ માર્ગ રચો; અહીં અમારી સાથે ગોપા (રક્ષક) બની રહો.

Mantra 16

अपि पन्थामगन्महि स्वस्तिगामनेहसम् । येन विश्वाः परि द्विषो वृणक्ति विन्दते वसु ॥

અમે કલ્યાણ તરફ લઈ જતો માર્ગ પ્રાપ્ત કર્યો છે—દુઃખવિહિન, નિર્ભય. જેના દ્વારા સર્વ દિશાઓથી દ્વેષીઓને દૂર ઠેલાય છે અને વસુ—સમૃદ્ધિ/પૂર્ણતા—પ્રાપ્ત થાય છે.