Rig Veda 6.49.7: Mandala 6, Sukta 49, Mantra 7

Sukta 6.49

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional attribution for Mandala 6; hymn-level attribution assumed for 6.49)

Devata: Sarasvatī (with associated feminine powers, gnābhiḥ)

Chandas: Tr̥ṣṭubh (probable for RV 6.49; verse-level meter not explicitly provided in input)

Samhita Patha (Devanagari)

पावीरवी कन्या चित्रायुः सरस्वती वीरपत्नी धियं धात् । ग्नाभिरच्छिद्रं शरणं सजोषा दुराधर्षं गृणते शर्म यंसत् ॥

Recitation with translationRig Veda 6.49.7

Transliteration

pāvī́ravī kanyā́ citrā́yuḥ sárasvatī vī́rapatnī dhíyaṃ dhāt | gnā́bhir ácchidraṃ śaraṇáṃ sajóṣā durā́dharṣaṃ gṛṇaté śárma yaṃsat ||

Translation

પવિત્ર પ્રવાહવાળી, ચિત્રાયુ (વિવિધવર્ણ જીવન) ધરાવતી યુવા કન્યા સરસ્વતી—વીરશક્તિઓની પત્ની—અમામાં પ્રેરિત ધી (બુદ્ધિ) સ્થાપે. દેવીઓ સાથે સજોષા (એકસાથે), ગાયકને અછિદ્ર શરણ—દુરાધર્ષ, અઘાત્ય—અને શર્મ (શાંતિમય આશ્રય) અર્પે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पावी॑रवी: Pāvīravī (a purifying goddess/epithet)
• पावी॑रवी: कर्तृ
• Type: Noun (proper/epithet)
• Root: पावी॑रवी (प्रातिपदिक) < पावीर (पवित्र/शुद्धिकारक) + स्त्री-प्रत्यय -वी

• क॒न्या॑: the maiden
• क॒न्या॑: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)

• चि॒त्रायु॒ः: of wondrous life/bright vitality
• चि॒त्रायु॒ः: कर्तृ
• Type: Adjective (epithet)
• Root: चित्रायु (प्रातिपदिक: चित्र + आयु)

• सर॑स्वती: Sarasvatī
• सर॑स्वती: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: सरस्वती (प्रातिपदिक)

• वी॒रप॑त्नी: wife/mother of heroes
• वी॒रप॑त्नी: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: वीरपत्नी (प्रातिपदिक: वीर + पत्नी)

• धियं॑: thought, inspiration
• धियं॑: कर्म
• Type: Noun
• Root: धि (प्रातिपदिक)

• धात्: has placed/has bestowed
• धात्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• ग्नाभिः: with (her) divine women/ladies (attendant goddesses)
• ग्नाभिः: करण
• Type: Noun
• Root: ग्ना (प्रातिपदिक)

• अच्छिद्रं: unbroken, flaw-less
• अच्छिद्रं: कर्म
• Type: Adjective
• Root: अ-छिद्र (प्रातिपदिक: नञ् + छिद्र)

• शरणं: refuge, shelter
• शरणं: कर्म
• Type: Noun
• Root: शरण (प्रातिपदिक)

• सजोषाः: in concord, harmoniously
• सजोषाः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: सजोषस् (प्रातिपदिक: स- + जोषस् ‘साथ/अनुकूलता’)

• दुराधर्षं: hard to assail, invincible
• दुराधर्षं: कर्म
• Type: Adjective
• Root: दुराधर्ष (प्रातिपदिक: दुर्- + आधर्ष ‘to assail’)

• गृणते: to the singer/praiser
• गृणते: सम्प्रदान
• Type: Verb (to the praiser)
• Root: गृ (धातु: ‘स्तु’/‘गिर्’)

• शर्म॑: comfort, protection
• शर्म॑: कर्म
• Type: Noun
• Root: शर्मन् (प्रातिपदिक)

• यंसत्: may she grant / she granted
• यंसत्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: यम् (धातु)