Rig Veda 6.22.9: Mandala 6, Sukta 22, Mantra 9

Sukta 6.22

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (Bharadvāja lineage)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable for 6.22; standard for many Indra hymns in this maṇḍala)

Samhita Patha (Devanagari)

भुवो जनस्य दिव्यस्य राजा पार्थिवस्य जगतस्त्वेषसंदृक् । धिष्व वज्रं दक्षिण इन्द्र हस्ते विश्वा अजुर्य दयसे वि मायाः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.22.9

Transliteration

bhuvó jánasya divyásya rājā pārthívasya jágatastveṣa-sandṛk | dhiṣvá vájraṃ dákṣiṇa indra háste víśvā ajurya dayase ví māyā́ḥ ||

Translation

હે ઇન્દ્ર, દિવ્ય જનનો અને પૃથ્વી પરના ચલિત જગતનો તેજસ્વી-દર્શી રાજા! તું તારા જમણા હાથે વજ્ર-શક્તિને ધારણ કર. અજર (અવિનાશી) હે, તારી સર્વ માયાઓ—કાર્યસાધક રચનાશક્તિઓ—અમારા માટે પ્રકાશનું વિશાળ કાર્ય બની રહે એમ વહેંચી ને વરસાવ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• भुवः: of the world/sky (of the realm ‘bhuvas’)
• भुवः: सम्बन्ध (Genitive relation) / विशेषण-सम्बन्ध
• Type: Noun/Indeclinable
• Root: भुवस्- (प्रातिपदिक; < √भू) अथवा अव्यय ‘भुवः’

• जनस्य: of the people/folk
• जनस्य: सम्बन्ध (Genitive) — ‘जन’ का
• Type: Noun
• Root: जन- (प्रातिपदिक) (< √जन्)

• दिव्यस्य: heavenly, divine
• दिव्यस्य: विशेषण (Genitive agreement)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य- (प्रातिपदिक) (< दिव् ‘द्युत्/स्वर्ग’)

• राजा: king
• राजा: कर्तृ (subject) — इन्द्रः
• Type: Noun
• Root: राजन्- (प्रातिपदिक) (< √राज्)

• पार्थिवस्य: of the earthly, terrestrial
• पार्थिवस्य: सम्बन्ध (Genitive) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पार्थिव- (प्रातिपदिक) (< पृथिवी)

• जगतः: of the moving world/creation
• जगतः: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: जगत्- (प्रातिपदिक; ‘चलने’ < √गम्/√जग्)

• त्वेष-संदृक्: fierce-looking / of blazing aspect
• त्वेष-संदृक्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: त्वेष- (प्रातिपदिक) + संदृश्/संदृक् (कृदन्त; < √दृश्)

• धिष्व: place, set (thou)
• धिष्व: क्रिया (आज्ञा); कर्म अपेक्षित
• Type: Verb
• Root: √धा (धारण/स्थापन) — वैदिक रूप ‘धिष्व’

• वज्रम्: the thunderbolt
• वज्रम्: कर्म (object of धिष्व)
• Type: Noun
• Root: वज्र- (प्रातिपदिक)

• दक्षिणे: in the right (hand)
• दक्षिणे: अधिकरण (location) — ‘हस्ते’ के साथ
• Type: Adjective
• Root: दक्षिण- (प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र- (प्रातिपदिक)

• हस्ते: in (thy) hand
• हस्ते: अधिकरण (location) — where to place
• Type: Noun
• Root: हस्त- (प्रातिपदिक)

• विश्वाः: all
• विश्वाः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: विश्व- (प्रातिपदिक)

• अजुर्य: unaging, undecaying
• अजुर्य: सम्बोधन-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अजुर्य- (प्रातिपदिक; ‘अ-’ + जुर्य < √जॄ/√जुर् ‘क्षय/जीर्ण’)

• दयसे: thou givest / thou bestowest
• दयसे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √दा/√दय् (वैदिक ‘दय’ = दान/वितरण/अनुग्रह) अथवा √द्यु/√दय् (प्रसाद) — रूपतः ‘दयसे’

• वि: apart, forth, widely
• वि: क्रिया-विशेषण (विभाग/विस्तार)
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• मायाः: powers, arts, wondrous devices
• मायाः: कर्म (object of दयसे)
• Type: Noun
• Root: माया- (प्रातिपदिक)