Rig Veda 6.2.8: Mandala 6, Sukta 2, Mantra 8

Sukta 6.2

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Agni

Chandas: Trishtubh (probable; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

क्रत्वा हि द्रोणे अज्यसेऽग्ने वाजी न कृत्व्यः । परिज्मेव स्वधा गयोऽत्यो न ह्वार्यः शिशुः ॥

Transliteration

kratvā́ hi dróṇe ajyase’gne vājī́ na kṛtvyàḥ | paríjmāiva svadhā́ gáyo’tyó na hvā́ryaḥ śíśuḥ ||

Translation

હે અગ્નિ! ચેતન ક્રતુ વડે તું દ્રોણમાં અભિષિક્ત થાય છે—બળસમૃદ્ધ વિજેતા સમો. સ્વધાથી સ્વયં-ધૃત, પરિભ્રમણશીલ અશ્વ સમો સર્વત્ર ગતિમાન—તું ગય (જીવન-ઊર્જા) છે; ઝડપી ઘોડા સમો, અને હ્વાર્ય (અસાધ્ય) શિશુ-જ્વાળા સમો.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• क्रत्वा: by/with resolve (ritual power, intention)
• क्रत्वा: करण
• Type: Noun
• Root: क्रतु-

• हि: indeed, for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि

• द्रोणे: in the trough/vat (wooden vessel)
• द्रोणे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: द्रोण-

• अज्यसे: you are anointed/smeared (with ghee)
• अज्यसे: —
• Type: Verb
• Root: अञ्ज् (अज्) / अञ्ज् → अज्य-

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि-

• वाजी: the prize-winner, vigorous one
• वाजी: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: वाजिन्-

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• कृत्व्यः: active/energetic, fit for action
• कृत्व्यः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत्व्य-

• परिज्मा: a wheel/felly (rim), revolving (thing)
• परिज्मा: कर्तृ (उपमान)
• Type: Noun
• Root: परिज्मन्-

• इव: like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• स्वधा: own power/natural impulse; (also) ritual ‘svadhā’
• स्वधा: करण/भाव
• Type: Noun
• Root: स्वधा-

• गयः: house/abode; life, vital seat (contextual)
• गयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गय-

• अत्यः: a steed, horse
• अत्यः: कर्तृ (उपमान)
• Type: Noun
• Root: अत्य-

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• ह्वार्यः: crooked/wayward; hard to restrain (epithet)
• ह्वार्यः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ह्वार्य-

• शिशुः: child, young one
• शिशुः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: शिशु-