Rig Veda 5.73.2: Mandala 5, Sukta 73, Mantra 2

Sukta 5.73

Devata: Aśvins

Samhita Patha (Devanagari)

इह त्या पुरुभूतमा पुरू दंसांसि बिभ्रता । वरस्या याम्यध्रिगू हुवे तुविष्टमा भुजे ॥

Recitation with translationRig Veda 5.73.2

Transliteration

ihá tyā puru-bhū́tamā purū́ daṃsā́ṃsi bíbhratā | varasyā́ yā́my adhrigū́ huvé tuvíṣṭamā bhujé ||

Translation

અહીં હું તમને આહ્વાન કરું છું—હે પુરુભૂતમા, અનેક રૂપે પ્રગટ થનારા; અનેક દંસા (કૌશલ્ય-શક્તિઓ) ધારણ કરનાર. પરમ કલ્યાણની ઇચ્છાથી હું તમારી તરફ ગતિ કરું છું, હે અધ્રિગુ (અચલ/અનહચકાતા) દેવો; હે તુવિષ્ટમા (અતિશય પરાક્રમી), તમારી બળ-આનંદની ભાગીદારી માટે હું તમને બોલાવું છું.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इह: here
• इह: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय-प्रातिपदिक)

• त्या: those two (f.)
• त्या: कर्म (हुवे इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पुरुभूतमा: most manifold / most abundant in forms
• पुरुभूतमा: कर्म (त्या इत्यस्य विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: पुरु-भूतम (विशेषण-प्रातिपदिक; पुरु + भूतम, तमत्-प्रत्यय)

• पुरू: many
• पुरू: कर्म (दंसांसि इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: पुरु (विशेषण-प्रातिपदिक)

• दंसांसि: wondrous deeds / feats
• दंसांसि: कर्म (बिभ्रता इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: दंसस् (नपुंसक-प्रातिपदिक)

• बिभ्रता: bearing / carrying
• बिभ्रता: कर्तृ (क्रियाविशेषणरूपेण—‘धारयन्त्यौ’)
• Type: Participle
• Root: भृ (धातु) → बिभ्रत् (वर्तमान-कृदन्त, शतृ)

• वरस्या: excellent / choice-worthy
• वरस्या: कर्तृ (या इत्यस्य विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: वरस्य (विशेषण-प्रातिपदिक; वरस् ‘choice/boon’ से)

• यामि: I go / I proceed
• यामि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: या (धातु ‘गच्छति’) → यामि (लट्)

• अध्रिगू: unfailing / uninjured (two)
• अध्रिगू: कर्म (हुवे इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: अध्रिगु (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘अध्रि’ + ‘गु’ इत्यादि वैदिक-रूप)

• हुवे: I invoke / I call
• हुवे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ह्वे (धातु ‘आह्वयति’) → हुवे (लिट्/परिप्रयोगः; वैदिक-आत्मनेपद-रूप)

• तुविष्टमा: most powerful
• तुविष्टमा: कर्म (हुवे इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: तुविष्टम (विशेषण-प्रातिपदिक; तुवि + इष्टम, तमत्-प्रत्यय)

• भुजे: I partake / I enjoy / I receive (benefit)
• भुजे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु ‘सेवते/भुङ्क्ते/भजते’) → भुजे (लट्/आत्मनेपद; वैदिक-प्रयोगः)