
Sukta 5.14
Atri (Ātreya) (attribution for RV 5.14 generally)
Agni
Gāyatrī (probable)
અત્રિનું આ સંક્ષિપ્ત અગ્નિ-સ્તુતિસૂક્ત અગ્નિને સ્તુતિ અને સમિધા દ્વારા જાગૃત થવા આમંત્રિત કરે છે, જેથી તે યજમાનની આહુતિઓને દેવસભામાં વહન કરી પહોંચાડે. અગ્નિનું ગાન નવજાત પ્રકાશરૂપે થાય છે—જે અંધકાર અને શત્રુબળોને જીતે છે, “ગાયો/કિરણો”, જળો અને તેજસ્વી સ્વર્ગને પુનઃ પ્રાપ્ત કરાવે છે—અને ઘૃત, સ્તોત્રો તથા સદ્ભાવ/સત્સંકલ્પથી બળવાન બને છે.
Mantra 1
अग्निं स्तोमेन बोधय समिधानो अमर्त्यम् । हव्या देवेषु नो दधत् ॥
સ્તોત્રથી અગ્નિને જાગૃત કરો—સમિધાથી પ્રજ્વલિત, અમર્ત્ય અગ્નિને. તે દેવોમાં અમારી હવ્યોને સ્થાપે; દિવ્ય સંગતમાં અમારી આકાંક્ષા સ્થિર કરે.
Mantra 2
तमध्वरेष्वीळते देवं मर्ता अमर्त्यम् । यजिष्ठं मानुषे जने ॥
યજ્ઞયાત્રાઓમાં મર્ત્યો તે દેવ—અમર્ત્ય અગ્નિ—ની સ્તુતિ કરે છે; માનવજાતિમાં યજ્ઞકર્મે સર્વોત્કૃષ્ટ, યજિષ્ઠ.
Mantra 3
तं हि शश्वन्त ईळते स्रुचा देवं घृतश्चुता । अग्निं हव्याय वोळ्हवे ॥
એને જ સદા પ્રયત્નશીલ જન ઘૃતચુત સ્રુચાવાળા દેવને સ્તુતિ કરે છે; હવ્ય વહન કરવા અગ્નિને આહ્વાન કરે છે—હવ્યવાહક.
Mantra 4
अग्निर्जातो अरोचत घ्नन्दस्यूञ्ज्योतिषा तमः । अविन्दद्गा अपः स्वः ॥
અગ્નિ જન્મે ત્યારે પ્રકાશિત થાય છે; પોતાના જ્યોતિથી દસ્યુઓને ઘાત કરીને અંધકારને નાશ કરે છે. તે ગાઓ (કિરણો), અપઃ (જળો) અને સ્વઃ (લોકપ્રકાશ)ને શોધી કાઢે છે.
Mantra 5
अग्निमीळेन्यं कविं घृतपृष्ठं सपर्यत । वेतु मे शृणवद्धवम् ॥
અગ્નિ—સ્તુત્ય અને પ્રિય એવા કવિને, ઘૃતથી તેજસ્વી પીઠ ધરાવનારને—સેવા અને પૂજા કરો. તે મારી પાસે આવે; મારી હવન-આહ્વાનને સાંભળે.
Mantra 6
अग्निं घृतेन वावृधुः स्तोमेभिर्विश्वचर्षणिम् । स्वाधीभिर्वचस्युभिः ॥
તેઓ ઘૃતથી, સ્તોત્રોથી—સર્વ માનવો માટે કાર્યરત એવા અગ્નિને—વર્ધિત કરે છે; સ્વાધી (યોગ્ય આંતરિક બુદ્ધિ) અને વચસ્ય (ઉચ્ચારશક્તિ ધરાવતાં વચનો) વડે જ્વાલાને બળ આપે છે.
It invokes Agni to awaken through praise and kindling, so he can carry offerings to the gods and bring light that overcomes darkness and opposition.
These are symbolic Vedic images for restored light and abundance: ‘cows’ as rays/wealth, ‘waters’ as life-sustaining flow, and ‘svaḥ’ as the luminous heavenly realm regained by Agni’s radiance.
By practical and inner means together—ghee offerings, hymns of praise, and “good understandings” with well-powered speech—so the fire becomes effective for all.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.