Rig Veda 3.51.2: Mandala 3, Sukta 51, Mantra 2

Sukta 3.51

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (hymn-level attribution assumed for Mandala 3)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

शतक्रतुमर्णवं शाकिनं नरं गिरो म इन्द्रमुप यन्ति विश्वतः । वाजसनिं पूर्भिदं तूर्णिमप्तुरं धामसाचमभिषाचं स्वर्विदम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 3.51.2

Transliteration

śatákra tum arṇaváṃ śā́kinaṃ náram gíro ma índram úpa yanti viśvátāḥ | vājásaniṃ pūrbhídaṃ tū́rṇim aptúraṃ dhā́masācam abhiṣā́caṃ svárvidam ||

Translation

મારા ગીરો ઇન્દ્ર તરફ સર્વ દિશાઓથી જાય છે—શતક્રતુ (સો શક્તિઓવાળો), અર્ણવ (બળનો સમુદ્ર), શાકિન (સમર્થ) નર તરફ. વાજસનિ (વાજનો વિજેતા), પૂર્ભિદ (દુર્ગોનો ભેદક), તૂર્ણિ (અતિશય ઝડપી), અપ્તુર (કર્મસાધક), ધામસાચ (ધામોનો સહચર), અભિષાચ (શત્રુને દબાવનાર), સ્વર્વિદ (સ્વર-લોકનો શોધક) એવા ઇન્દ્રને.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• शतक्रतुम्: the hundred-powered (Indra)
• शतक्रतुम्: कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: शत-क्रतु (प्रातिपदिक) प्रत्ययान्त समास

• अर्णवम्: surging, ocean-like
• अर्णवम्: कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अर्णव (प्रातिपदिक)

• शाकिनम्: mighty, capable
• शाकिनम्: कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: शाकिन् (प्रातिपदिक; √शक् ‘to be able’ से)

• नरम्: the man/hero
• नरम्: कर्म (इन्द्रम्)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• गिरः: songs, hymns
• गिरः: कर्तृ (यन्ति का? गिरः)
• Type: Noun
• Root: गिर् (प्रातिपदिक)

• मे: my
• मे: सम्बन्ध (गिरः—‘my’)
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म (उप यन्ति—whom?)
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• उप: towards, near
• उप: क्रियाविशेषण (यन्ति—‘towards’)
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग/अव्यय)

• यन्ति: go, proceed
• यन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √या (गत्यर्थ)

• विश्वतः: from every side
• विश्वतः: क्रियाविशेषण (यन्ति)
• Type: Indeclinable
• Root: विश्वतस् (अव्यय; ‘from all sides’)

• वाजसनिम्: winner of prizes/strength
• वाजसनिम्: कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: वाज-सनि (प्रातिपदिक; ‘prize-winning’)

• पूर्-भिदम्: splitter of strongholds
• पूर्-भिदम्: कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पूर्-भिद् (समास; ‘fort-splitter’)

• तूर्णिम्: swift
• तूर्णिम्: कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: तूर्णि (प्रातिपदिक)

• अप्तुरम्: active, effective
• अप्तुरम्: कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अप्तुर (प्रातिपदिक; ‘active/efficient’)

• धामसाचम्: reaching/possessing (divine) abodes
• धामसाचम्: कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: धाम-साच् (समास; ‘attaining/possessing abodes’)

• अभिषाचम्: assailing, overpowering
• अभिषाचम्: कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अभि-षाच् (प्रातिपदिक; ‘overpowering/assailing’)

• स्वर्विदम्: finder of heaven/light
• स्वर्विदम्: कर्म (इन्द्रम् विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्-विद् (समास; ‘finding heaven/light’)