Rig Veda 3.4.10: Mandala 3, Sukta 4, Mantra 10
Sukta 3.4
Rishi: Viśvāmitra Gāthina (attribution for RV 3.4)
Devata: Agni (as Hotṛ/Śamitṛ) with Vanaspati invoked as ritual support
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
वनस्पतेऽव सृजोप देवानग्निर्हविः शमिता सूदयाति । सेदु होता सत्यतरो यजाति यथा देवानां जनिमानि वेद ॥
Transliteration
vánaspáte’vá sṛjópa devā́n agnír havíḥ śamitā́ sūdayāti | séd u hotā́ satyátaro yajāti yáthā devā́nāṃ jánimāni véda ||
Translation
હે વનસ્પતિ (પવિત્ર કાષ્ઠ) — અવ સૃજ; દેવોને નજીક લાવ. હવિષ્યનો શમિતા, અગ્નિ, અર્પણને સુસજ્જ કરે છે. ત્યારે જ સત્યતર હોતૃ યજ્ઞ કરે છે, કારણ કે તે દેવોના જન્મો (ઉદ્ભવ અને યોગ્ય વિધિઓ) જાણે છે.
Word by Word
वनस्पतेO lord of the wood (O Vanaspati)
वनस्पते:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootवनस्-पति (प्रातिपदिक) < पति
अवdown; forth; away (directive particle)
अव:
—
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/निपात)
सृजrelease; let go; send forth
सृज:
क्रिया
TypeVerb
Root√सृज् (सृजति)
उपtowards; near; up to
उप:
—
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/निपात)
देवान्the gods
देवान्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
कर्ता
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
हविःthe oblation
हविः:
कर्म
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
शमिताthe preparer/arranger (of the offering)
शमिता:
कर्ता (अग्नेः विशेषण-रूपेण)
TypeNoun
Rootशमितृ (प्रातिपदिक) < √शम्/√शम (शमयति) ‘to prepare/arrange/quiet’
सूदयातिimpels; sets in motion; brings (it) on
सूदयाति:
क्रिया
TypeVerb
Root√सूदय्/√सूद् (सूदयति) ‘to impel, set in motion, bring on’
सःhe
सः:
कर्ता
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इदुindeed; just
इदु:
—
TypeIndeclinable
Rootइदु (निपात; emphatic)
होताthe Hotṛ-priest (invoker)
होता:
कर्ता (सः = होता)
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक) < √हु (जुहोति)
सत्यतरःtruer; most true (more true)
सत्यतरः:
विशेषण (होतुः)
TypeAdjective
Rootसत्यतर (प्रातिपदिक; तद्धित-तरा, comparative of सत्य)
यजातिworships; performs sacrifice
यजाति:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज् (यजति)
यथाas; in such a way that
यथा:
—
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
जनिमानिbirths; begettings; origins
जनिमानि:
कर्म
TypeNoun
Rootजनिमन् (प्रातिपदिक) < √जन् (जनति/जायते) ‘to be born’
वेदknows
वेद:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (वेद) ‘to know’
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
