Rig Veda 3.26.2: Mandala 3, Sukta 26, Mantra 2

Sukta 3.26

Rishi: Viśvāmitra Gāthina / Kuśika lineage

Devata: Agni Vaiśvānara (with identifications: Mātariśvan; Bṛhaspati invoked as allied power)

Chandas: Jagatī (likely; requires metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

तं शुभ्रमग्निमवसे हवामहे वैश्वानरं मातरिश्वानमुक्थ्यम् । बृहस्पतिं मनुषो देवतातये विप्रं श्रोतारमतिथिं रघुष्यदम् ॥

Transliteration

táṁ śubhám agním aváse havāmahe vaiśvānaráṁ mātáriśvānam ukthyám | bṛ́haspátiṁ mánuṣo deva-tā́taye vípraṁ śrótāram átithiṁ raghu-syádam ||

Translation

અવસ (સહાય) માટે અમે તે શુભ્ર અગ્નિને હવામહે—વૈશ્વાનર, માતરિશ્વાન, ઉકથ્ય (સ્તુતિને યોગ્ય). મનુષ્યમાં દેવતાતયે (દૈવીત્વની રચના માટે) બૃહસ્પતિને: વિપ્ર (પ્રેરિત ઋષિ), શ્રોતાર (સાંભળનાર), અતિથિ (અંતરંગ અતિથિ), રઘુષ્યદ (ઝડપે ગતિ કરનાર).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तम्: him / that one
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शुभ्रम्: bright, pure
• शुभ्रम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: शुभ्र (प्रातिपदिक) < √शुभ्/√शुभ्र् (दीप्तौ/शोभने) (निरुक्त-सम्बन्ध)

• अग्निम्: Agni (fire-god)
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक) < √अग्/√अञ्ज् (दीप्तौ) (परम्परागत-व्युत्पत्तिः)

• अवसे: for help, for aid
• अवसे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: अवस् (प्रातिपदिक) < √अव् (रक्षणे/सहाय्ये)

• हवामहे: we invoke / we call
• हवामहे: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ह्वा (आह्वाने)

• वैश्वानरम्: Vaiśvānara (belonging to all men / universal)
• वैश्वानरम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: वैश्वानर (प्रातिपदिक) < विश्व + नर (तद्धितः: अण्)

• मातरिश्वानम्: Mātariśvan (Agni as brought/fanned by the wind)
• मातरिश्वानम्: कर्म
• Type: Noun (proper)
• Root: मातरिश्वन् (प्रातिपदिक; देव-नाम)

• उक्थ्यम्: worthy of hymns / to be praised
• उक्थ्यम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: उक्थ्य (प्रातिपदिक) < उक्थ (स्तुति) + यत् (तद्धित/विशेषण)

• बृहस्पतिम्: Bṛhaspati
• बृहस्पतिम्: कर्म
• Type: Noun (proper)
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक; देव-नाम)

• मनुषः: of Manu
• मनुषः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक) < √मन् (मनने)

• देवतायतये: for divine service / for worship of the gods
• देवतायतये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: देवतायति (प्रातिपदिक; भाव/क्रिया-नाम) < देवता + √या (गतौ) (यति-प्रत्ययः)

• विप्रम्: the inspired sage / priest
• विप्रम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)

• श्रोतारम्: the hearer, listener
• श्रोतारम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: श्रोतृ (प्रातिपदिक) < √श्रु (श्रवणे)

• अतिथिम्: guest
• अतिथिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अतिथि (प्रातिपदिक)

• रघुष्यदम्: swift-moving / quickly advancing
• रघुष्यदम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: रघुष्यद् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः) < रघु + √स्यन्द्/√सद् (गत्यर्थ/प्रवृत्तौ) (वैदिक-रूप)