Sukta 7
Sukta 2.7
Gṛtsamada (Bhārgava)
Agni
Gāyatrī
આ સંક્ષિપ્ત ગાયત્રી સ્તુતિમાં અગ્નિને ભરતોનો પોતાનો અગ્નિ—સૌથી યુવાન છતાં સર્વોપરી—રૂપે આહ્વાન કરવામાં આવે છે અને તેને તેજસ્વી, અત્યંત ઇચ્છિત ધન તથા કલ્યાણ લાવવા પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. તેમાં અગ્નિની પવિત્રતા અને વિશાળ, પ્રકાશમાન ઉપસ્થિતિનું સ્તવન છે, અને ભાર મૂકવામાં આવે છે કે ઘૃતાહુતિઓથી તે બળવાન બને છે તથા પ્રાચીન, પસંદગીના હોતૃ તરીકે યજ્ઞને પૂર્ણતા સુધી પહોંચાડે છે.
Mantras
Mantra 1
श्रेष्ठं यविष्ठ भारताग्ने द्युमन्तमा भर । वसो पुरुस्पृहं रयिम् ॥
હે ભારતોના અગ્નિ! હે યવિષ્ઠ, હે શ્રેષ્ઠ! અમારે માટે તેજસ્વી ધન લાવ; હે વસુ! બહુજનને અત્યંત પ્રિય એવી રયિ (સમૃદ્ધિ) લાવ.
Mantra 2
मा नो अरातिरीशत देवस्य मर्त्यस्य च । पर्षि तस्या उत द्विषः ॥
દેવના હોય કે મર્ત્યના—કોઈની પણ અરા́તિ (શત્રુતા/અભાવજન્ય દબાણ) અમ પર શાસન ન કરે. તું અમને તેમાંથી પાર ઉતાર; અને દ્વિષઃ—દ્વેષ કરનારાઓ—થી પણ પાર કર.
Mantra 3
विश्वा उत त्वया वयं धारा उदन्या इव । अति गाहेमहि द्विषः ॥
હે અગ્નિ, તારા સહારે અમે સર્વ દ્વેષી શત્રુબળોને પાર કરી જઈએ; જેમ જીવંત જળની ધારાઓ અવરોધક કાંઠાઓને વટાવી વહેતી જાય છે તેમ.
Mantra 4
शुचिः पावक वन्द्योऽग्ने बृहद्वि रोचसे । त्वं घृतेभिराहुतः ॥
હે અગ્નિ, તું શુચિ અને પાવક છે, વંદનીય છે; તું મહત્ત્વમાં (બૃહતમાં) વિશાળ તેજે પ્રકટે છે. ઘૃતથી તું આહુત થાય છે—અંતરમાં અર્પિત તેજોમય સારથી તું પ્રજ્વલિત અને વૃદ્ધિ પામે છે.
Mantra 5
त्वं नो असि भारताग्ने वशाभिरुक्षभिः । अष्टापदीभिराहुतः ॥
હે ભારતોના અગ્નિ, તું અમારો છે; વશા સમર્પક શક્તિઓ અને ઉક્ષભિ બળવાન ઊર્જાઓથી તું આહુત થાય છે—અષ્ટાપદી, બહુ-પગલાંવાળા છંદોથી, જે આહુતિને આગળ વહન કરે છે.
Mantra 6
द्र्वन्नः सर्पिरासुतिः प्रत्नो होता वरेण्यः । सहसस्पुत्रो अद्भुतः ॥
અમારી આહુતિ સાથે દોડતો, ઘૃત-રસથી પિષાયેલો; પ્રાચીન અને વરેણ્ય હોતૃ—અગ્નિ—સહસ (બળ)નો અદ્ભુત પુત્ર, આપણા અંદર આવાહન-કર્મને ગ્રહણ કરે છે.
Inside Sukta 7
How it unfolds
- Where it opens
Agni is hailed as the Bharatas’ own fire—youngest yet supreme—and is asked to bring luminous, greatly desired wealth.
- Development
Agni’s purity and purifying nature are praised; his radiance is depicted as expansive, and his growth through ghee offerings is emphasized.
- Climax
Agni is affirmed as the ancient, choice Hotṛ—effective priestly power that makes the offering reach its divine goal.
- Where it settles
The hymn settles on Agni’s wondrous origin and strength, implying assured success of the rite and the bestowal of prosperity.
The deity: Agni
- In the VedaAgni is the pure (śuci), clarifying (pāvaka) fire worthy of praise, blazing widely in the Vast (bṛhat) and kindled by ghee offerings; he is the ancient Hotṛ, the wondrous son of strength (sahasas putra).
- Cosmic functionMediator between humans and gods: he receives offerings, conveys them to the deities, and maintains ṛta by enabling sacrifice, hospitality, and communal order.
- Inner significanceThe awakened will and luminous intelligence that purifies, transforms, and carries intention upward; the inner priest that makes aspiration effective through disciplined offering.
The seer
- Gṛtsamada (Bhārgava)Bhṛgu/ Bhārgava lineage (Gṛtsamada family) · Principal seer of much of Maṇḍala 2, noted for Agni-centered hymns that establish Agni as the effective Hotṛ and prosperity-bringer for the Bharata people.
Famous verses
śreṣṭhaṃ yaviṣṭha bhāratāgne
śuciḥ pāvaka vandyo 'gne
pratno hotā vareṇyaḥ
Attributes of the deity
- Youngest yet best (yaviṣṭha, śreṣṭha)
- Pure and purifying (śuci, pāvaka)
- Worthy of adoration (vandya)
- Shining widely in the Vast (bṛhad vi rocase)
- Fed by ghee/essence (ghṛtebhir āhutaḥ)
- Ancient, choice Hotṛ (pratna hotā vareṇyaḥ)
- Wondrous ‘son of strength’ (sahasas putra adbhutaḥ)
Also by this seer
- Rig Veda Maṇḍala 2 (many sūktas traditionally ascribed to Gṛtsamada)
- Agni and allied deities’ hymns within RV 2 that frame the sacrificial fire as the community’s protector and wealth-giver
The rite, step by step
- Prepare the altar and kindling; establish the domestic/sacrificial fire with cleanliness and intention.
- Invoke Agni as Bharata-Agni, ‘youngest and best,’ requesting dyumant (radiant) wealth.
- Offer ghee oblations while praising Agni as śuci/pāvaka and vandya, acknowledging his wide shining presence.
- Request that Agni act as the ancient Hotṛ, carrying the offering and the prayer to the gods.
- Conclude with a reaffirmation of Agni’s wondrous power and the rite’s desired fruit (rāyí, prosperity).
Offerings
- Ghee (ghṛta)
- Kindling sticks/samidhs
- Optional milk/curds or simple food-offerings in household practice
Frequently Asked Questions
It asks Agni to bring “luminous” and much-desired wealth—prosperity, wellbeing, and the successful fruit of worship for the community.
Because Agni is described as being kindled and strengthened by ghee; the oblation symbolizes nourishing the sacred fire so it can carry prayers effectively.
Hotṛ is the invoking priest. Calling Agni the ancient Hotṛ means he is the timeless, reliable mediator who makes the offering reach the gods and makes the rite work.
Ask anything about Sukta 7 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
