Rig Veda 2.41.16: Mandala 2, Sukta 41, Mantra 16
Sukta 2.41
Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Sarasvatī
Chandas: Tr̥ṣṭubh/Jagatī interface (the hymn section to Sarasvatī often moves in longer meters; exact pada-count requires full metrical scan)
Samhita Patha (Devanagari)
अम्बितमे नदीतमे देवितमे सरस्वति । अप्रशस्ता इव स्मसि प्रशस्तिमम्ब नस्कृधि ॥
Transliteration
ámbi-tame nadī́-tame dévi-tame sárasvati | apraśastā́ iva smasi práśastim amba nas kṛdhi ||
Translation
હે અતિમાતા, અતિનદી, અતિદેવી—સરಸ್ವતી! અમે જાણે અપ્રશંસિત છીએ; હે માતા, અમને સાચી પ્રશસ્તિ, યોગ્ય માન્યતા પ્રદાન કર.
Word by Word
अम्बितमेO most motherly one
अम्बितमे:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative, with superlative suffix)
Rootअम्बा (प्रातिपदिक) + -तम (तमप्-प्रत्यय)
नदीतमेO best of rivers
नदीतमे:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective (vocative, superlative)
Rootनदी (प्रातिपदिक) + -तम (तमप्-प्रत्यय)
देवितमेO most divine (goddess)
देवितमे:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective (vocative, superlative)
Rootदेवी (प्रातिपदिक) + -तम (तमप्-प्रत्यय)
सरस्वतिO Sarasvatī
सरस्वति:
सम्बोधन
TypeNoun (proper name)
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
अप्रशस्ताःunpraised, not celebrated
अप्रशस्ताः:
कर्तृ-विशेषण (अस्मद्-समूहस्य)
TypeAdjective (past passive participle used adjectivally)
Rootअ-प्र-शंस् (धातु √शंस् ‘to praise’) → प्रशस्त (कृदन्त, PPP) with privative अ-
इवas if, like
इव:
उपमान/निपात (comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव
स्मसिwe are
स्मसि:
सम्बन्ध/अस्तित्व-क्रिया (अस्मद् कर्ता)
TypeVerb
Rootअस् (धातु √अस् ‘to be’)
प्रशस्तिम्praise, renown
प्रशस्तिम्:
कर्म (कृधि-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootप्र-शंस् (धातु √शंस्) → प्रशस्ति (स्त्री. भाववाचक संज्ञा)
अम्बO mother
अम्ब:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअम्बा (प्रातिपदिक)
नःfor us / our
नः:
सम्प्रदान/अधिकार (beneficiary/for us; genitive of concern)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
कृधिmake, grant
कृधि:
क्रिया (आज्ञा; कर्ता = त्वम्/सरस्वती)
TypeVerb
Rootकृ (धातु √कृ ‘to make, do’)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.