Rig Veda 2.19.4: Mandala 2, Sukta 19, Mantra 4
Sukta 2.19
Rishi: Gṛtsamada
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
सो अप्रतीनि मनवे पुरूणीन्द्रो दाशद्दाशुषे हन्ति वृत्रम् । सद्यो यो नृभ्यो अतसाय्यो भूत्पस्पृधानेभ्यः सूर्यस्य सातौ ॥
Transliteration
só apratī́ni mánave purū́ṇī́ndro dāśad dāśúṣe hánti vṛtrám | sadyó yó nṛ́bhyo atasā́yyo bhū́t paspṛdhānébhyaḥ sū́ryasya sātáu ||
Translation
તે ઇન્દ્રે મનુને અનેક અપ્રતિહત દાનો આપ્યાં; દાન આપનાર માટે તે વૃત્રનો સંહાર કરે છે. જે સૂર્યની જીતમાં, વૈરભાવથી સ્પર્ધા કરનારાઓ સામે, મનુષ્યો માટે તત્કાળ અજય બની જાય છે.
Word by Word
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अप्रतिनीirresistible, unopposable
अप्रतिनी:
कर्म
TypeAdjective
Rootअ-प्रतिनी (प्रातिपदिक; नकारार्थक उपसर्ग अ- + प्रतिनी)
मनवेto Manu / for mankind
मनवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
पुरूणीmany (gifts/boons)
पुरूणी:
कर्म
TypeAdjective (substantivized: ‘many (things)’)
Rootपुरु (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
दाशत्gave, bestowed
दाशत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootदाश् (धातु; ‘to give, bestow’)
दाशुषेto the worshipper / to the giver
दाशुषे:
सम्प्रदान
TypeNoun (participle used substantively)
Rootदाश्वस्/दाशुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दाश् ‘to worship/give’ → ‘giver/worshipper’)
हन्तिslays
हन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (धातु; ‘to slay’)
वृत्रम्Vṛtra (the obstructor)
वृत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
सद्यःimmediately
सद्यः:
अधिकारण (काल) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootसद्यस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नृभ्यःto men
नृभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
अतसाय्यःnot to be overcome, unconquerable
अतसाय्यः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-तसाय्य (प्रातिपदिक; नकारार्थक अ- + तसाय्य ‘to be overcome/pressed down’)
भूत्became
भूत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु; ‘to be, become’)
पस्पृधानेभ्यःto the contending (rivals)
पस्पृधानेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective (participle used substantively)
Rootपस्पृधान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्पृध् ‘to contend, vie’ → ‘contending’)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
सातौin the winning / in the contest for victory
सातौ:
अधिकारण
TypeNoun
Rootसाति (प्रातिपदिक; ‘winning, gaining, victory’)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.