Rig Veda 10.79.7: Mandala 10, Sukta 79, Mantra 7

Sukta 10.79

Devata: Mitra (with Vasus); also implicit harnessing power (Agni/inner yoker) in the background

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs confirmation)

Samhita Patha (Devanagari)

विषूचो अश्वान्युयुजे वनेजा ऋजीतिभी रशनाभिर्गृभीतान् । चक्षदे मित्रो वसुभिः सुजातः समानृधे पर्वभिर्वावृधानः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.79.7

Transliteration

viṣū́co áśvān yuyuje vane-jā́ ṛ́jīti-bhī raśanā́bhir gṛbhītā́n | cakṣáde mitró vásubhiḥ su-jā́taḥ sám ānṛdhe párva-bhir vāvṛdhānáḥ ||

Translation

વનજ (વનેજા) એ વિભિન્ન દિશાઓમાં દોડતા અશ્વોને જોડ્યા, ઋજુ ગતિ ધરાવતી રશનાઓથી પકડાયેલા. વસુઓ સાથે સુજાત મિત્રે જોયું; ગાંઠે ગાંઠે વધતો તે સમાન ઋદ્ધિ—એક જ યોગ્યતા તરફ—પહોંચ્યો.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• विषूचः: crosswise, in divergent directions
• विषूचः: विशेषण (कर्म/कर्तृ-सम्बन्धेन)
• Type: Adjective
• Root: विषूचि- (प्रातिपदिक; < विष्वञ्च्/विषूच् ‘तिर्यक्/विपरीतदिश्’)

• अश्वान्: horses
• अश्वान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अश्व-

• युयुजे: (he) yoked / has yoked
• युयुजे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: युज् (योजने)

• वनेजा: forest-ranging
• वनेजा: विशेषण (कर्मणि)
• Type: Adjective
• Root: वनेज- (प्रातिपदिक; वन + एज ‘वन-गामी/वन-चर’)

• ऋजीतिभिः: with straight courses / with right-going tracks
• ऋजीतिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: ऋजीति-

• रशनाभिः: with reins
• रशनाभिः: करण
• Type: Noun
• Root: रशना-

• गृभीतान्: seized, held
• गृभीतान्: विशेषण (कर्मणि)
• Type: Participle (Past Passive) used adjectivally
• Root: ग्रह् (ग्रहणे) → गृभीत- (कृदन्त)

• चक्षदे: (he) appeared / shone forth / became visible
• चक्षदे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: चक्ष् (दर्शने/प्रख्याने)

• मित्रः: Mitra
• मित्रः: कर्तृ
• Type: Noun (proper/theonym)
• Root: मित्र-

• वसुभिः: with the Vasus
• वसुभिः: सह/करण (सहचर्ये)
• Type: Noun
• Root: वसु-

• सुजातः: well-born, of good birth
• सुजातः: विशेषण (कर्तरि)
• Type: Adjective (PPP)
• Root: सु- + जात- (√जन् ‘जन्मनि’)

• सम्: together, completely
• सम्: क्रियाविशेषण/उपसर्ग
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: सम् (उपसर्ग)

• आनृधे: (he) attained fullness / prospered
• आनृधे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: आ-√नृध्/नर्ध् (वृद्धौ/समृद्धौ; ‘आनृध्’ = समृद्धि/प्राप्ति)

• पर्वभिः: with joints, segments (stages)
• पर्वभिः: करण
• Type: Noun
• Root: पर्वन्-

• वावृधानः: growing, increasing, waxing
• वावृधानः: विशेषण (कर्तरि)
• Type: Participle (perfect/iterative sense) used adjectivally
• Root: √वृध् (वर्धने) → वावृधान- (कृदन्त; लिट्-प्रत्ययान्त वर्तमान-भावक/परफेक्ट-भाग)