Rig Veda 10.5.2: Mandala 10, Sukta 5, Mantra 2
Sukta 10.5
Rishi: Dīrghatamas Āucathya (traditional)
Devata: R̥ta / hidden cosmic powers (enigmatic; seer-centered)
Chandas: Jagatī (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
समानं नीळं वृषणो वसानाः सं जग्मिरे महिषा अर्वतीभिः । ऋतस्य पदं कवयो नि पान्ति गुहा नामानि दधिरे पराणि ॥
Transliteration
samānáṃ nīḷáṃ vṛ́ṣaṇo vásānāḥ sáṃ jagmiré mahiṣā́ arvatī́bhiḥ | ṛtásya padáṃ kaváyo ní pānti guhā́ nā́māni dadhire párāṇi ||
Translation
એક જ નીડ (નિવાસ) ધારણ કરીને, વृषણ (વીર્યવાન) મહિષો અર્વતી (ઘોડીઓ/રથઘોડાઓ) સાથે એકત્ર થયા. કવિઓ ઋતનું પદ રક્ષે છે; ગુહામાં તેમણે પરમ નામો સ્થાપ્યાં.
Word by Word
समानम्the same
समानम्:
कर्म (विशेष्य-नीळम्) / विशेषण
TypeAdjective
Rootसमान- (प्रातिपदिक) < सम (PIE *sem- ‘one, same’)
नीळम्nest; resting-place (lair)
नीळम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनीळ- (प्रातिपदिक)
वृषणःthe bulls; the vigorous ones
वृषणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवृषन्- (प्रातिपदिक) < √वृष् ‘to rain, be strong’
वसानाःwearing; clothed
वसानाः:
कर्तृ (कर्तृ-विशेषण)
TypeParticiple (Adjective)
Root√वस् (वस्/वस) ‘to wear, clothe’ → वसान (कृदन्त)
सम्together
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
जग्मिरेthey have gone; they came together
जग्मिरे:
क्रिया
TypeVerb
Root√गम् ‘to go’
महिषाःbuffaloes; mighty ones
महिषाः:
कर्तृ (वृषणः इत्यस्य समन्वय/अप्पोजिशन)
TypeNoun
Rootमहिष- (प्रातिपदिक)
अर्वतीभिःwith mares; with swift ones
अर्वतीभिः:
करण
TypeNoun
Rootअर्वती- (प्रातिपदिक) < अर्वत् ‘steed, horse’
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋत- (प्रातिपदिक)
पदम्the step; track; place
पदम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपद- (प्रातिपदिक)
कवयःthe seers; poets
कवयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकवि- (प्रातिपदिक)
निdown; in
नि:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
पान्तिthey protect; they guard
पान्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√पा ‘to protect’
गुहाin secret; hiddenly
गुहा:
अधिकारण (गुप्ते/अन्तः)
TypeIndeclinable
Rootगुहा (अव्यय/निपात; ‘in secret’) < गुह्/गुह्य ‘hidden’
नामानिnames
नामानि:
कर्म (दधिरे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootनामन्- (प्रातिपदिक)
दधिरेthey have placed; they set
दधिरे:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा ‘to put, place’
पराणिfar; remote; beyond
पराणि:
कर्म (नामानि इत्यस्य विशेषण)
TypeAdjective (used substantively)
Rootपर- (प्रातिपदिक) → पराणि (नपुंसक बहुवचन; ‘remote/other’)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
