Rig Veda 10.39.14: Mandala 10, Sukta 39, Mantra 14

Sukta 10.39

Devata: Aśvinau

Chandas: Jagati (probable for many Aśvin hymns; exact metrical confirmation needed)

Samhita Patha (Devanagari)

एतं वां स्तोममश्विनावकर्मातक्षाम भृगवो न रथम् । न्यमृक्षाम योषणां न मर्ये नित्यं न सूनुं तनयं दधानाः ॥

Transliteration

etáṃ vāṃ stómam aśvināv akarmā́takṣāma bhṛ́gavo ná rátham | ny àmṛkṣāma yóṣaṇāṃ ná már ye nítyaṃ ná sūnúṃ tánayaṃ dádhānāḥ ||

Translation

હે અશ્વિનો, તમારાં માટે આ સ્તોત્ર અમે ઘડ્યું છે—ભૃગુઓ જેમ રથ ઘડે તેમ. અમે તેને ગોઠવીને તેજસ્વી કર્યું છે, જેમ યુવતી પ્રિય માટે પોતાને શોભાવે; જેમ કોઈ સદા પુત્રને—પ્રિય સંતાનને—અંતરમાં ધારણ કરે તેમ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एतम्: this (acc.)
• एतम्: कर्म
• Type: Pronoun/Determiner
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वाम्: for you two / of you two
• वाम्: सम्प्रदान (intended recipients) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्तोमम्: hymn of praise
• स्तोमम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: स्तोम (प्रातिपदिक)

• अश्विनौ: O Aśvins (you two)
• अश्विनौ: सम्बोधन/कर्तृ (addressed agents)
• Type: Noun (dual deity name)
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)

• अकर्मा: active, skillful
• अकर्मा: कर्तृ (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अकर्मन् (प्रातिपदिक; ‘not idle, active/skillful’)

• अतक्षाम: we fashioned / we fashioned forth
• अतक्षाम: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: तक्ष् (धातु)

• भृगवः: the Bhṛgus
• भृगवः: कर्तृ
• Type: Noun (clan/ṛṣi name)
• Root: भृगु (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• रथम्: a chariot
• रथम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• नि: down, thoroughly
• नि: —
• Type: Preverb/Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग/अव्यय)

• अमृक्षाम: we polished / we cleansed
• अमृक्षाम: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: मृक्ष्/मृज् (धातु; ‘to wipe/clean/polish’)

• योषणाम्: a young woman / bride
• योषणाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: योषणा (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• मर्ये: for a young man / in a suitor
• मर्ये: अधिकरण (locative sphere) / सम्प्रदान (for) (contextual)
• Type: Noun
• Root: मर्य (प्रातिपदिक)

• नित्यम्: always, continually
• नित्यम्: —
• Type: Adjective (used adverbially)
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• सूनुम्: a son
• सूनुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सूनु (प्रातिपदिक)

• तनयम्: offspring
• तनयम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: तनय (प्रातिपदिक)

• दधानाः: placing, bestowing, holding
• दधानाः: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: धा (धातु) + शतृ (वर्तमान कृदन्त)