Rig Veda 10.124.2: Mandala 10, Sukta 124, Mantra 2

Sukta 10.124

Rishi: Traditionally attributed in Anukramaṇī to a seer of RV 10.124; exact attribution varies by tradition.

Devata: Agni (implicit through araṇī/nābhi imagery) and the movement from adeva to deva (divinization).

Chandas: Triṣṭubh.

Samhita Patha (Devanagari)

अदेवाद्देवः प्रचता गुहा यन्प्रपश्यमानो अमृतत्वमेमि । शिवं यत्सन्तमशिवो जहामि स्वात्सख्यादरणीं नाभिमेमि ॥

Recitation with translationRig Veda 10.124.2

Transliteration

adévād deváḥ prácatā guhā́ yán prápáśyamāno amṛtatvám emi | śiváṁ yát sántam áśivo jahā́mi svā́t sakhyā́d áraṇīṁ nā́bhim emi ||

Translation

અદેવથી દેવ તરફ હું જાઉં છું—પ્રચેતન બળથી પ્રેરિત, ગુહા (ગુપ્ત ગુફા)માં ગમન કરતો; આગળ જોઈને હું અમૃતત્વને પામું છું. જે શિવ (મંગલ) જણાતું હતું તે અશિવને હું ત્યજી દઉં છું; જૂના સખ્યથી હું પાર જઈશ; હું અરણિ તરફ, નાભિ તરફ જાઉં છું—જ્યાંથી અગ્નિ જન્મે છે તે મૂળ સ્ત્રોતે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अदेवात्: from the non-god / from the godless (one)
• अदेवात्: अपादान
• Type: Noun (ablative phrase)
• Root: अ-देव (प्रातिपदिक) / देव

• देवः: the god
• देवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• प्रचता: has perceived / has understood
• प्रचता: क्रिया
• Type: Verb
• Root: प्र + चत्/चद् (धातु; ‘to perceive/notice/understand’—Vedic)

• गुहा: in hiding; in secret
• गुहा: अधिकरण
• Type: Noun (adverbial locative)
• Root: गुहा (प्रातिपदिक)

• यन्: going
• यन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: यम् (धातु)

• प्रपश्यमानः: while looking forth; beholding
• प्रपश्यमानः: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: प्र + पश्य् (धातु)

• अमृतत्वम्: immortality
• अमृतत्वम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अमृतत्व (प्रातिपदिक; अमृत + त्व)

• एमि: I go; I attain
• एमि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: इ (धातु; ‘to go’)

• शिवम्: the auspicious (state/thing)
• शिवम्: कर्म
• Type: Adjective (substantive)
• Root: शिव (प्रातिपदिक)

• यत्: which
• यत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• सन्तम्: being; existing
• सन्तम्: विशेषण (कर्मणि)
• Type: Participle
• Root: अस् (धातु) → सत् (प्रातिपदिक)

• अशिवः: (I,) un-auspicious; ill-omened
• अशिवः: कर्तृ
• Type: Adjective (substantive)
• Root: अ-शिव (प्रातिपदिक)

• जहामि: I abandon; I leave
• जहामि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: हा (धातु; ‘to leave/abandon’)

• स्वात्: from one’s own
• स्वात्: अपादान
• Type: Indeclinable (ablatival adverb)
• Root: स्व (सर्वनाम/प्रातिपदिक) + तसिल्

• सख्यात्: from friendship; from companionship
• सख्यात्: अपादान
• Type: Noun
• Root: सख्य (प्रातिपदिक; सखि + य)

• अरणीम्: the fire-drill (araṇī)
• अरणीम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अरणी (प्रातिपदिक)

• नाभिम्: the nave; the hub (navel)
• नाभिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: नाभि (प्रातिपदिक)

• एमि: I go; I reach
• एमि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: इ (धातु)