Sukta 36

Mantra 1

प्र वो यह्वं पुरूणां विशां देवयतीनाम् । अग्निं सूक्तेभिर्वचोभिरीमहे यं सीमिदन्य ईळते ॥

ઘણા જનસમુદાયો—દેવને ઇચ્છનારા—તેમના હિતાર્થે અમે તમારાં સમક્ષ મહાન અગ્નિને આગળ ધરીએ છીએ; સુવણાયેલા સૂક્તો અને વચનો દ્વારા અમે તેને પ્રાર્થીએ છીએ—જેણેને અન્ય લોકો પણ નિશ્ચયે સ્તવે છે.

Mantra 2

जनासो अग्निं दधिरे सहोवृधं हविष्मन्तो विधेम ते । स त्वं नो अद्य सुमना इहाविता भवा वाजेषु सन्त्य ॥

માનવોએ હવિષ્ય લઈને અગ્નિને સ્થાપ્યો છે—શક્તિ વધારનારને; હે તને, અમે ઉપાસનાનું કર્મ અર્પીએ છીએ. તેથી હે અગ્નિ, આજે તું સુમન બની અહીં અમારો સહાયક થા, વિજયલક્ષી બળના સમૃદ્ધિમાં.

Mantra 3

प्र त्वा दूतं वृणीमहे होतारं विश्ववेदसम् । महस्ते सतो वि चरन्त्यर्चयो दिवि स्पृशन्ति भानवः ॥

અમે તને અગ્રે દૂત તરીકે પસંદ કરીએ છીએ—હોતૃ, સર્વવિદ. મહાન છે તારો સત્-ભાવ; તારી અર્ચિઓ સર્વત્ર વિચરે છે; તારા ભાનુઓ દ્યૌને સ્પર્શે છે.

Mantra 4

देवासस्त्वा वरुणो मित्रो अर्यमा सं दूतं प्रत्नमिन्धते । विश्वं सो अग्ने जयति त्वया धनं यस्ते ददाश मर्त्यः ॥

દેવો—વરুণ, મિત્ર, અર્યમા—તને સાથે મળીને પ્રાચીન દૂત તરીકે પ્રજ્વલિત કરે છે. તારા દ્વારા, હે અગ્નિ, જે મર્ત્ય તને દાન આપે છે, તે સર્વથા ધન જીતે છે—સત્-પૂર્ણતા અને શક્તિ.

Mantra 5

मन्द्रो होता गृहपतिरग्ने दूतो विशामसि । त्वे विश्वा संगतानि व्रता ध्रुवा यानि देवा अकृण्वत ॥

આનંદમય-શક્તિશાળી હોતૃ, ગૃહપતિ, હે અગ્નિ, તું જનસમુદાયોના દૂત છે. તારા અંદર દેવોએ રચેલા સર્વ ધ્રુવ વ્રતો એકત્રિત થયાં છે.

Mantra 6

त्वे इदग्ने सुभगे यविष्ठ्य विश्वमा हूयते हविः । स त्वं नो अद्य सुमना उतापरं यक्षि देवान्त्सुवीर्या ॥

હે અગ્નિ, સુભાગ્યવાન, દેવવંશમાં અતિ યુવાન! સર્વ હવિષ્ય તારી પાસે જ આહ્વાન થાય છે. તેથી આજે તું અમારે માટે સુમનાસ રહેજે; અને વધુ મહાન, સુવીર્ય આપતાં દેવોને અમારા માટે યજ્ઞમાં યજ।

Mantra 7

तं घेमित्था नमस्विन उप स्वराजमासते । होत्राभिरग्निं मनुषः समिन्धते तितिर्वांसो अति स्रिधः ॥

એને જ, ખરેખર, નમસ્કાર કરનાર ઉપાસકો સ્વરાજ (સ્વયં-શાસક) પાસે બેસે છે. હોતા-કર્મો દ્વારા મનુષ્યો અગ્નિને પ્રજ્વલિત કરે છે, માર્ગને અટકાવતાં અવરોધોને વટાવીને।

Mantra 8

घ्नन्तो वृत्रमतरन्रोदसी अप उरु क्षयाय चक्रिरे । भुवत्कण्वे वृषा द्युम्न्याहुतः क्रन्ददश्वो गविष्टिषु ॥

વૃત્ર (આવરણકર્તા) ને ઘાત કરતાં તેઓ બે લોક (રોદસી) ને પાર કરી ગયા; વિશાળ નિવાસ માટે જળોને વિસ્તૃત કર્યા. કણ્વ માટે, આહુતિ પામેલો, તે તેજસ્વી દ્યુમ્નનો વૃષભ બને; ગવિષ્ટિ (કિરણ-ગાયો) ની શોધોમાં હિહિનાતો અશ્વ સમે તે ધસી આવે।

Mantra 9

सं सीदस्व महाँ असि शोचस्व देववीतमः । वि धूममग्ने अरुषं मियेध्य सृज प्रशस्त दर्शतम् ॥

એકત્ર (આસનમાં) બેસી જા; તું મહાન છે. દેવોને અતિપ્રિય એવા તું પ્રજ્વલિત થા. હે અગ્નિ, યજ્ઞાર્થે શુદ્ધ, તારો અરુણ ધૂમ વિખેર—પ્રશંસિત અને દર્શનીય—જેથી દેવશક્તિઓ આવે અને આંતરિક કર્મ સિદ્ધ થાય.

Mantra 10

यं त्वा देवासो मनवे दधुरिह यजिष्ठं हव्यवाहन । यं कण्वो मेध्यातिथिर्धनस्पृतं यं वृषा यमुपस्तुतः ॥

હે હવ્યવાહન અગ્નિ, તને દેવોએ અહીં મનુ માટે યજ્ઞમાં સર્વોત્કૃષ્ટ તરીકે સ્થાપ્યો—તને કણ્વ મેધ્યાતિથિએ ધન-સ્પૃહિત (ધન જીતનાર) તરીકે અગ્રે સ્થાપ્યો; તને વીર (વૃષા) સ્તુતિ કરે—એ જ જ્વાળા અમારા કર્મમાં ચેતન નેતા બને.

Mantra 11

यमग्निं मेध्यातिथिः कण्व ईध ऋतादधि । तस्य प्रेषो दीदियुस्तमिमा ऋचस्तमग्निं वर्धयामसि ॥

મેધ્યાતિથિ કણ્વ જે અગ્નિને ઋતના આધાર પરથી પ્રજ્વલિત કરે છે—તેની પ્રેરણા તેજસ્વી રીતે ઝળહળે. આ ઋચાઓ દ્વારા અમે તે અગ્નિને વધારીએ છીએ; અમામાં દૈવી ઇચ્છાશક્તિને દૃઢ કરીએ છીએ.

Mantra 12

रायस्पूर्धि स्वधावोऽस्ति हि तेऽग्ने देवेष्वाप्यम् । त्वं वाजस्य श्रुत्यस्य राजसि स नो मृळ महाँ असि ॥

હે સ્વધાવાન અગ્નિ, અમને રાયસ્—સમૃદ્ધિ/પૂર્ણતા—થી પરિપૂર્ણ કર; કારણ કે દેવોમાં તારો જ અંતરંગ આશ્રય અને પ્રવેશ છે. તું વાજ—શ્રુત્ય, એટલે કે સાંભળવા અને સ્વીકારવા યોગ્ય બળ-સમૃદ્ધિ—પર રાજ કરે છે; તેથી અમ પર કૃપા કર; તું મહાન છે.

Mantra 13

ऊर्ध्व ऊ षु ण ऊतये तिष्ठा देवो न सविता । ऊर्ध्वो वाजस्य सनिता यदञ्जिभिर्वाघद्भिर्विह्वयामहे ॥

અમારી ઊતિ—રક્ષા/સહાય—માટે ઊર્ધ્વ ઊભા રહો, દેવ સવિતા જેવો ઉન્નત કરનાર. જ્યારે અમે ઉત્સુક હાથોથી અને સ્તુતિ-ગીતોથી તને આહ્વાન કરીએ, ત્યારે વાજનો દાતા બની ઊર્ધ્વ ઊભા રહો.

Mantra 14

ऊर्ध्वो नः पाह्यंहसो नि केतुना विश्वं समत्रिणं दह । कृधी न ऊर्ध्वाञ्चरथाय जीवसे विदा देवेषु नो दुवः ॥

ઊર્ધ્વ ઉઠીને અમને અંહસ—સંકોચક અપરાધ/અનિષ્ટ—થી બચાવ; તારા કેતુ—પ્રકાશ-ચિહ્ન—થી સર્વ શત્રુ અને ભક્ષકને દહન કર. જીવન માટે અમારી ગતિને ઊર્ધ્વગામી રથ-ચાલમાં સ્થાપ; અને દેવોમાં અમારું દુવઃ—અર્પણ-શક્તિ/સ્તુતિ-બળ—વિજય કરાવી આપ.

Mantra 15

पाहि नो अग्ने रक्षसः पाहि धूर्तेरराव्णः । पाहि रीषत उत वा जिघांसतो बृहद्भानो यविष्ठ्य ॥

હે અગ્નિ, અમને રક્ષસો (અંધકારના ભક્ષકો)થી બચાવ; ધૂર્ત, શત્રુભાવવાળા અરાવણથી પણ બચાવ. જે ઇજા કરે છે અને જે વધ કરવા ઇચ્છે છે—એમ બન્નેમાંથી અમને બચાવ; હે વિશાળ તેજવાળા, હે યવિષ્ઠ્ય (સૌથી યુવાન, સદા નવપલ્લવિત જ્વાળા) ।

Mantra 16

घनेव विष्वग्वि जह्यराव्णस्तपुर्जम्भ यो अस्मध्रुक् । यो मर्त्यः शिशीते अत्यक्तुभिर्मा नः स रिपुरीशत ॥

ઘન (ગદા) જેવી પ્રહારક શક્તિથી, હે તપુર્જંભ (દહન-જડબાવાળા), સર્વ દિશામાં અરાવણ શત્રુને ચીરવીને પાડી દે. જે અમારો દ્રોહ કરે છે, જે મર્ત્ય રાત્રિઓમાં અતિશય રીતે પોતાને તીક્ષ્ણ કરે છે—એ શત્રુ અમ પર અધિકાર ન જમાવે ।

Mantra 17

अग्निर्वव्ने सुवीर्यमग्निः कण्वाय सौभगम् । अग्निः प्रावन्मित्रोत मेध्यातिथिमग्निः साता उपस्तुतम् ॥

અગ્નિએ સુવીર્ય (વીરબળની સમૃદ્ધિ) જીત્યું છે; અગ્નિએ કણ્વ માટે સૌભાગ્ય જીત્યું છે. અગ્નિએ મિત્ર અને મેધ્યાતિથિને પોષ્યા છે; અગ્નિએ સિદ્ધિ-પ્રાપ્તિમાં સ્તુત થયેલને આધાર આપ્યો છે ।

Mantra 18

अग्निना तुर्वशं यदुं परावत उग्रादेवं हवामहे । अग्निर्नयन्नववास्त्वं बृहद्रथं तुर्वीतिं दस्यवे सहः ॥

અગ્નિ દ્વારા અમે પરાવતથી તુર્વશ અને યદુને—ઉગ્ર દેવશક્તિને—આહ્વાન કરીએ છીએ. અગ્નિ, માર્ગદર્શક બની, નવવાસ્ત્વ, બૃહદ્રથ અને તુર્વીતિને આગળ લાવ્યો—દસ્યુ (અંધ વિરોધી) સામે સહસ્, બળરૂપે.

Mantra 19

नि त्वामग्ने मनुर्दधे ज्योतिर्जनाय शश्वते । दीदेथ कण्व ऋतजात उक्षितो यं नमस्यन्ति कृष्टयः ॥

હે અગ્નિ, મનુએ તને જન માટે સદાકાળ પ્રકાશરૂપે સ્થાપ્યો. હે કણ્વ, ઋતજાત (ઋતમાંથી જન્મેલો) અને ઉક્ષિત (બળવાન કરાયેલો) તું દીપે છે—જેનને માનવ સમુદાયો નમસ્કારથી વંદે છે.

Mantra 20

त्वेषासो अग्नेरमवन्तो अर्चयो भीमासो न प्रतीतये । रक्षस्विनः सदमिद्यातुमावतो विश्वं समत्रिणं दह ॥

હે અગ્નિ, તારી તેજસ્વી અર્ચિઓ બળથી પરિપૂર્ણ થઈ ઊઠે છે—વિરોધ કરનાર માટે ભયંકર. રાક્ષસબળો, યાતુમાવત (માયાવી-જાદુગર) અને સર્વ વક્રગતિથી ચાલતું—આ સમગ્ર ભક્ષક અંધકારને સંપૂર્ણ દહન કર.