Valmiki Ramayana 2.97.2: Ayodhya Kanda, Sarga 97, Shloka 2

भरतागमनशङ्कानिवारणम् / Dispelling Suspicion about Bharata’s Arrival

Chitrakuta Encampment

Devanagari script

किमत्र धनुषा कार्यमसिना वा सचर्मणा ।

महेष्वासे महाप्राज्ञे भरते स्वयमागते ॥२॥

Recitation with translationValmiki Ramayana 2.97.2

Transliteration

kim atra dhanuṣā kāryam asinā vā sa-carmaṇā |

maheṣvāse mahāprājñe bharate svayam āgate ||2||

Translation

મહેષ્વાસ અને મહાપ્રાજ્ઞ ભરત સ્વયં અહીં આવ્યો છે, તો પછી ધનુષ્ય, તલવાર કે ઢાલની અહીં શું જરૂર?

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• किम्: what?
• किम्: प्रश्न (Interrogative)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र 'किं कार्यम्' इति—नपुंसक प्रथमा (interrogative)

• अत्र: here
• अत्र: अधिकरण (Adhikaraṇa: place)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place: here)

• धनुषा: with a bow
• धनुषा: करण (Karaṇa: instrument)
• Type: Noun
• Root: धनुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (Neuter, Instrumental, Singular)

• कार्यम्: need/use
• कार्यम्: कर्ता (Kartā: subject of implied 'asti')
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक; कृ-धातु + यत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Neuter, Nominative, Singular)

• असिना: with a sword
• असिना: करण (Karaṇa: instrument)
• Type: Noun
• Root: असि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (Masculine, Instrumental, Singular)

• वा: or
• वा: विकल्प (Alternative)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle: or)

• सचर्मणा: with a shield
• सचर्मणा: करण (Karaṇa: instrument)
• Type: Noun
• Root: स (अव्यय/सह) + चर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव (चर्मणा सह = with a shield); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (Instrumental Singular)

• महेष्वासे: in/when (he is) a great archer
• महेष्वासे: अधिकरण (Adhikaraṇa: in/with respect to)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + इष्वास (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (महान् इष्वासः यस्य = great archer); पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; 'भरते' इति विशेषणम् (Masculine Locative Singular)

• महाप्राज्ञे: (when he is) very wise
• महाप्राज्ञे: अधिकरण (Adhikaraṇa: in/with respect to)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + प्राज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (very wise); पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; 'भरते' इति विशेषणम्

• भरते: when Bharata
• भरते: अधिकरण (Adhikaraṇa: circumstance)
• Type: Noun
• Root: भरत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (Masculine, Locative, Singular)

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: सम्बन्ध (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: स्वयंकर्तृवाचक-अव्यय (indeclinable: oneself)

• आगते: has come
• आगते: अधिकरण (Adhikaraṇa: circumstance)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + आ (उपसर्ग) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि क्त-कृदन्त (past participle: come), पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; 'भरते' इति विशेषणम् (Masculine Locative Singular)

Context

When sagacious Bharata of great strength has come here, where is the need for a bow or a sword or a shield.

Characters & Entities

• Bharata
• Rama
• Lakshmana
• bow (dhanuḥ)
• sword (asi)
• shield (carma)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is trust rooted in righteous knowledge of another’s character—Rama rejects suspicion and needless violence when a virtuous person approaches.

What is the narrative situation?

In the forest, Lakshmana is tense and ready for conflict; Rama calms him, saying weapons are unnecessary because Bharata has come personally.

Which character virtue is emphasized?

Rama’s discernment and fairness (nyāya): he judges Bharata by known virtue, not by fear or rumor.