જન્માષ્ટમી

હે પુત્ર, એકાદશીના વ્રતભેદ અનેક પ્રકારના છે. બીજું ‘અશૂન્યશયન’ નામનું વ્રત છે, અને ‘જન્માષ્ટમી’ મહાવ્રત પણ છે.

કૃષ્ણ-જન્માષ્ટમીનું વ્રત પ્રાચીનથી પ્રસિદ્ધ અને પાપનાશક છે. તે કરોડો યજ્ઞોના સમાન તથા દસ હજાર તીર્થોના સમાન ફળ આપનારું છે.

સૂતે કહ્યું—હે બ્રહ્મન્! જે નર ભક્તિપૂર્વક કૃષ્ણ જન્માષ્ટમી કરે છે, તે અંતે, હે દ્વિજ, કુલકોટિ પુણ્યસહિત વિષ્ણુપુરને પામે છે।

સ્કંદે તેનું નામ આપ્યું; તે ‘સિદ્ધકૂપ’ તરીકે સ્મરાય છે. કૃષ્ણાષ્ટમી અને ચતુર્દશીએ મનુષ્યે પોતે ઉપવાસ કરવો.

સીતા-અપહરણ માટે એક ઘોર રાક્ષસ આવ્યો. આ માઘ માસના કૃષ્ણપક્ષની અષ્ટમીના દિવસે, ‘વૃન્દ’ નામના શુભ મુહૂર્તે બન્યું.

કૃષ્ણાષ્ટમીના દિવસે ઉપવાસ રાખી ચંડીશ્વરનું વિધિપૂર્વક પૂજન કરનાર, પૂજાના નિર્માલ્યના ઉલ્લંઘનથી ઊપજતા શોકથી પણ લિપ્ત થતો નથી।

ત્યારબાદ હરિ રોહિણીમાં સ્થાનાંતરિત થયા; તેથી તેઓ ‘રૌહિણેય’ તરીકે જન્મ્યા. નભસ (ભાદ્રપદ) માસની કૃષ્ણપક્ષ અષ્ટમીના મધરાત્રે તેઓ ચતુર્ભુજ રૂપે પ્રગટ થયા.

સંક્રાંતિ સમયે જો સૂર્ય ‘શયિત’ સ્થિતિમાં હોય અને ચતુષ્પાદ, વિષ્ટિ તથા વાણિજ્ય કરણ હોય, અને આ કૃષ્ણ અષ્ટમીના અર્ધ પછીથી શુક્લ અષ્ટમીના અર્ધ સુધી બને, તો દુર્ભિક્ષ, રાજાઓમાં સંઘર્ષ અને દંપતિમાં સંશય થાય।

વ્રતીએ બ્રાહ્મણોને વસ્ત્ર, સોનું વગેરે દાન આપવું અને બ્રાહ્મણભોજન કરાવવું જોઈએ। જન્માષ્ટમી વ્રત કરનાર પુત્રવાન બને છે અને વિષ્ણુલોક પ્રાપ્ત કરે છે।

શ્રીભગવાને કહ્યું—હવે હું કૃષ્ણાષ્ટમીનું વર્ણન કરું છું, જે સર્વ પાપોનો નાશ કરનારું વ્રત છે. તેનાથી શાંતિ અને મુક્તિ થાય છે, અને વિશેષ કરીને પુરુષોને વિજય પણ મળે છે.

બધી કૃષ્ણાષ્ટમીઓમાં જે સમર્થ હોય તે દ્વિજોને (બ્રાહ્મણોને) વિધિપૂર્વક સન્માનપૂર્વક પૂજે. ગાય, ભૂમિ, સોનું અને વસ્ત્રોના દાનથી શિવભક્તોને પોષણ આપે.

ધનના વિષયમાં છળકપટ ન કરવું જોઈએ; જે કરે તે દોષ પામે છે. પરંતુ માત્ર કૃષ્ણાષ્ટમીનું ઉપવાસ કરવાથી મનુષ્ય દેવતાઓ દ્વારા પૂજિત થઈ શિવલોકમાં અતિ દીર્ઘ કાળ મહાન પ્રતિષ્ઠા પામે છે.