દશાવતાર

ફરી તેઓ ક્રમશઃ સ્થાપિત કરે છે, મુનિઓ, દેવતાઓ, પિતૃઓ, લોકો, ધર્મો અને વર્ણો; અને ફરી ચક્રધારી દેવ વિષ્ણુના દસ અવતારો થાય છે.

હે દેવ, તું કેવી રીતે નથી જાણતો કે ત્યારે બ્રહ્માએ શું કહ્યું હતું—મત્સ્ય, કૂર્મ વગેરે તારા દશાવતારો પૂર્વે દિવ્ય લીલા માટે પ્રગટ થયા હતા?

નવ રૂપોમાં તે નવવ્યૂહ બની સર્વ દાન કરે છે; દેવોને પણ જે દુર્લભ છે. દસ રૂપોમાં તે દશાવતાર છે; દસમું ચિહ્ન રાજ્ય આપનારું—એમાં સંશય નથી.

અવતારો અસંખ્ય છે—ભૂત, ભવિષ્ય વગેરે. જે મનુષ્ય વિષ્ણુના દશાવતારનું આખ્યાન વાંચે અથવા સાંભળે…

ઉત્તર દિશામાં મત્સ્યાદિ દશ અવતારોને સ્થાપવા; આગ્નેય (દક્ષિણ-પૂર્વ) દિશામાં ચંડિકાને પ્રતિષ્ઠિત કરવી; નૈઋત્ય (દક્ષિણ-પશ્ચિમ) દિશામાં અંબિકાને સ્થાપી, વાયવ્ય (ઉત્તર-પશ્ચિમ) દિશામાં સરસ્વતીને ન્યસવી।

તે પુરુષોત્તમ છે, અષ્ટચક્ર (આઠ પ્રકારના ચક્ર-રૂપો ધરાવનાર); તે નવ વ્યૂહોમાં ગોઠવાયેલો અને નવ ચિહ્નોથી અંકિત છે। તે દશ અવતારોનો ઈશ્વર છે; દશ અને એક (દશથી પર) રૂપે તે અનિરુદ્ધ છે। તે દ્વાદશાત્મા છે; અને દ્વાદશથી ઉપર તે અનંત છે।

અનેક ચંદ્ર સમાન તેજસ્વી, લક્ષ્મીના મુખ પર સ્નેહભરી દૃષ્ટિ ધરાવનાર, અને દશાવતારો સાથે રહેનાર નૃહરિ અમને સુખ આપે॥

ત્યારબાદ, હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, નભસ્ય (ભાદ્રપદ) માસના શુક્લ પક્ષની દશમીએ ‘દશાવતાર-વ્રત’ આરંભ કરવું અને તે અવસરે જળાશયમાં સ્નાન કરવું.

ધર્મની અનુકૂળતા માટે જ સર્વસમર્થ પ્રભવિષ્ણુ ભગવાન વિષ્ણુએ દશાવતાર ધારણ કર્યા; અને તે અવતારો ગ્રહણ કરતાં તેમણે અનેક રીતે દુઃખ પણ ભોગવ્યું।

હે રાજન! મેં તમને પાપોનો નાશ કરનાર શ્રીહરિના દસ અવતારોની કથા સંભળાવી છે. જે ભગવાન નૃસિંહનો ભક્ત દરરોજ આનું શ્રવણ કરે છે, તે નિશ્ચિતપણે ભગવાન વિષ્ણુના પરમ ધામને પ્રાપ્ત કરે છે.