મંદોદરી in the Ramcharitmanas

તેમને વરદાન આપીને બ્રહ્મા ચાલ્યા ગયા, અને તે બધા આનંદિત થઈને પોતાના ઘરે આવ્યા. માયાની પુત્રીનું નામ મંદોદરી હતું, જે અત્યંત સુંદરી અને સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ હતી. તે જ માયાએ તેને લાવીને રાવણને આપી, એ જાણીને કે તે રાક્ષસોનો સ્વામી થશે. તેને…

હનુમાન વૃક્ષનાં પર્ણોમાં છુપાઈ રહ્યા અને વિચાર કરવા લાગ્યા, "ભાઈ, હું શું કરું?" તે જ સમયે રાવણ ત્યાં આવ્યો, ઘણી સજી-ધજી સ્ત્રીઓ સાથે। દુષ્ટે સીતાને ઘણા પ્રકારે સમજાવી, સામ, દાન, ભય અને ભેદ બતાવ્યા। રાવણે કહ્યું, "સાંભળ સુંદરમુખી…

હે સીતા, તેં મારો અપમાન કર્યો છે. મારી તીક્ષ્ણ તલવારથી તારું માથું કાપી નાખીશ. અન્યથા, સુમુખી, તું તરત જ મારી વાત માની લે; નહિ તો તારો જીવ જશે. હે દશકંધર, મારા સ્વામીના ભુજા વાદળી કમળની માળા જેવા સુંદર અને હાથીની સૂંડ જેવા બળવાન છે. કે તો…

ત્યાં લંકામાં રાક્ષસો ભયથી રહેવા લાગ્યા, જ્યારથી વાનરે નગર બાળીને જઈ દીધું. પોતપોતાના ઘરમાં બધા વિચાર કરવા લાગ્યા, રાક્ષસ કુળનો કોઈ ઉદ્ધાર નથી. જેના દૂતના બળનું વર્ણન થઈ શકતું નથી, તે પોતે નગરમાં આવે તો શું ભલાઈ થાય? નગરવાસીઓની વાતો…

રામના બાણ સર્પોના સમૂહ જેવા છે, અને રાક્ષસોનો સમૂહ દેડકા જેવો છે. જ્યાં સુધી બાણ તેમને ગળી જતા નથી, ત્યાં સુધી પ્રયત્ન કરો અને હઠ છોડી દો.

તે દુષ્ટે પોતાના કાને તેની વાત સાંભળી અને હસ્યો, જે સમગ્ર જગતમાં પોતાના અભિમાન માટે પ્રસિદ્ધ હતો. સ્ત્રીનો સ્વભાવ ભીરુ હોવું એ સાચું છે, મંગલ પ્રસંગે પણ તેનું મન ભયથી અત્યંત નબળું થાય છે. જો વાનરોની સેના આવે, તો તે દીન જીવ માત્ર રાક્ષસોના…

પોતાની વ્યાકુળતા પર વિચારીને ફરી તે હસ્યો અને ભય તથા ઘોર મોહ લઈને પોતાના મહેલમાં ગયો। મંદોદરીએ સાંભળ્યું કે પ્રભુ આવ્યા છે અને તેમણે લીલાથી સમુદ્રને બાંધ્યો છે। પતિનો હાથ પકડીને તેને પોતાના ભવનમાં લાવી અને અત્યંત મનોહર વાણી બોલી। તેમના…

જાનકીને રામને સોંપીને તેમના કમળ સમાન ચરણમાં મસ્તક નમાવો; પછી રાજ્ય પુત્રને સમર્પિત કરી વનમાં જાઓ અને રઘુનાથનું ભજન કરો।

હે નાથ, રઘુરાજ રામ દીનો પર દયા કરનાર છે; વાઘ પણ સામે આવેલાને ખાત નથી. જે કરવું જોઈતું હતું તે બધું તમે કરી નાખ્યું; તમે દેવ, અસુર અને ચરાચર બધાને જીતી લીધા. સંત લોક આ નીતિ કહે છે, હે દશાનન: ચોથા આશ્રમમાં રાજાએ વનને જવું જોઈએ. હે ભર્તા…

આવી રીતે કહીને નેત્રોમાં આંસુ ભરીને અને શરીર ધ્રૂજતાં તેણે તેમના ચરણ પકડ્યા અને કહ્યું: નાથ, રઘુનાથનું ભજન કરો, જેથી મારું સુહાગ અચલ રહે.

ત્યારે રાવણે માયાની પુત્રી મંદોદરીને ઉઠાડી, અને તે દુર્જન પોતાના પ્રભુત્વનું વર્ણન કરવા લાગ્યો. સાંભળ પ્રિયે, તેં વ્યર્થ ભય માન્યું છે. જગતમાં મારા જેવો યોદ્ધા કોણ છે? વરુણ, કુબેર, વાયુ, યમ અને કાળ, બધા દિગ્પાલને મેં પોતાના ભુજાબલથી જીતી…

જુઓ વિભીષણ, દક્ષિણ દિશામાં: ઘના વાદળ જમાયા છે અને તેમાં વીજળી ચમકે છે. ભયંકર વાદળ મીઠી-મીઠી ગર્જના કરે છે. વરસાદ પડશે કે કઠોર ગરા? વિભીષણ કહે છે, "સાંભળો, કૃપાળુ પ્રભુ: આ ન વીજળી છે ન વાદળની માળા. લંકાના શિખર પર એક મહેલ છે, અને ત્યાં રાવણ…

ન તો ભૂમિ કંપી, ન કોઈ વિશેષ વાયુ, અને નેત્રોએ કોઈ અસ્ત્ર-શસ્ત્ર ન જોયું. બધા પોતાના હૃદયમાં વિચારવા લાગ્યા કે આ અશુભ સંકેત ભયંકર અને અત્યંત ભારે થયું. દશમુખે જોયું કે સભા ભયથી ગ્રસિત છે, ત્યારે હસીને તેણે યુક્તિ બનાવીને વચન કહ્યા. "મારું…

મારા વચનોનો વિશ્વાસ કરો: રઘુવંશનો મણિ વિશ્વરૂપ છે, જેના અંગ-અંગમાં વેદ લોકોની કલ્પના કરે છે.

તેમના ચરણ પાતાળ છે, શીર્ષ બ્રહ્માનું ધામ છે, અને અન્ય લોક તેમના અંગ-અંગમાં વિશ્રામ પામે છે. તેમની ભ્રૂકુટિનો વિલાસ ભયંકર કાળ છે, નયન સૂર્ય છે, અને કેશ વાદળની માળ છે. જેમના નાસિકા અશ્વિનીકુમાર છે, અને રાત-દિવસ તેમની આંખોના અપાર નિમેષ છે.…

તેમનો અહંકાર શિવ છે, બુદ્ધિ બ્રહ્મા છે, મન ચંદ્ર છે અને ચિત્ત મહત્તત્ત્વ છે. મનુષ્ય રૂપમાં પ્રકટ થયેલા, સચરાચરના સ્વરૂપ, ભગવાન રામ એવા છે. આવો વિચારીને સાંભળ, હે પ્રાણપતિ: પ્રભુ સાથે વૈર છોડી દે અને રઘુબીરના ચરણોમાં પ્રીતિ કર, જેથી મારું…

તે પોતાની પત્નીના વચન સાંભળીને હસ્યો: "અહો, મોહની મહિમા કેટલી બળવાન છે!" "બધા કહે છે કે સ્ત્રીનો સ્વભાવ આ સત્ય છે કે તેના હૃદયમાં હંમેશા આઠ અવગુણ રહે છે:" "સાહસ, અનૃત, ચપલતા, માયા, ભય, અવિવેક, અશૌચ અને નિર્દયતા." "તેં શત્રુનાં સર્વ રૂપ…

શત્રુનું બળ કચરીને બલિપુત્ર અંગદ, જે બળનો પુંજ છે, હર્ષિત થયો. તેના શરીરમાં પુલક આવ્યો, નયનમાં જળ ભરાયાં અને તેણે રામના ચરણકમળ પકડ્યાં. સાંજ જાણીને દશકંધર રાવણ રડતાં રડતાં પોતાના ભવનમાં ગયો. પછી મંદોદરીએ રાવણને ફરી સમજાવીને કહ્યું.

હે પતિ, મનમાં વિચારીને આ દુષ્ટ બુદ્ધિ છોડો. રઘુપતિ સાથે યુદ્ધ કરવું તમને શોભતું નથી. રામના નાના ભાઈએ એક પાતળી રેખા કાઢી, અને તે પણ તમે ઓળંગી શક્યા નહીં: એવી તમારી પુરુષાઈ! હે પ્રિય, જેના દૂતે આવા કૃત્ય કર્યા, તેને તમે યુદ્ધમાં જીતશો?…

જેણે વિરાધ, ખર અને દૂષણને માર્યા, કબંધનો વધ કર્યો, અને એક બાણથી બાલિને માર્યો - હે દશકંધ, તેને જ રામ જાણ.