
Rishi: Atharvanic/Angiras-type martial seer tradition (consult Anukramaṇī for exact attribution).
Devata: Dundubhi (personified war-drum) / Indraic martial force by implication.
Chandas: Mixed; predominantly Triṣṭubh-like cadence in the long pāda sequence (AV battle hymns often loosen strict RV meters).
AV 5.20 એક યુદ્ધમંત્ર છે. તેમાં યુદ્ધનગારું (દુંદુભિ)ને જીવંત, લાકડામાંથી જન્મેલું વીજળી-શસ્ત્ર તરીકે પવિત્ર બનાવવામાં આવે છે; તેની ગર્જના શત્રુનું મનોબળ તોડી નાખે છે અને તેમની પંક્તિઓ વિખેરી નાખે છે. નગારાના નાદને બ્રહ્માંડવ્યાપી પ્રતિધ્વનિ અને ઇન્દ્રની યુદ્ધશક્તિ સાથે સમાન ગણીને, પોતાના પક્ષને નિર્ભય, સંકલિત અને વિજયી બનાવવો તથા શત્રુપક્ષને કંપાવી, ગૂંચવાડી, પરાજિત કરીને હાંકી કાઢવો—આ સૂક્તનો ઉદ્દેશ છે.
Mantra 1
शत्रुसेनात्रासनम्। उ॒च्चैर्घो॑षो दुन्दु॒भिः स॑त्वना॒यन् वा॑नस्प॒त्यः संभृ॑त उ॒स्रिया॑भिः । वाचं॑ क्षुणुवा॒नो द॒मय॑न्त्स॒पत्ना॑न्त्सिं॒ह इ॑व जे॒ष्यन्न॒भि तंस्तनीहि
શત્રુસેનાને ભયભીત કરનાર! ઊંચા ઘોષવાળો દુન્દુભિ (નગારું), બળ સાથે આગળ વધે છે—વનસ્પતિજન્ય, સુઘડ રીતે જોડાયેલ, કાચી ચામડી (ઉસ્રિયા)થી મજબૂત બંધાયેલ. વાણી ઉચ્ચારતો, સપત્નો (પ્રતિસ્પર્ધી/શત્રુઓ)ને દમન કરતો, જીતવા ઇચ્છતા સિંહની જેમ—તેમની સામે ગર્જના/ગુંજાર કર!
Mantra 2
सिं॒ह इ॑वास्तानीद् द्रु॒वयो॒ विब॑द्धोऽभि॒क्रन्द॑न्नृष॒भो वा॑सि॒तामि॑व । वृषा॒ त्वं वध्र॑यस्ते स॒पत्ना॑ ऐ॒न्द्रस्ते॒ शुष्मो॑ अभिमातिषा॒हः
સિંહની જેમ તે ગર્જ્યું છે—દૃઢ રીતે બંધાયેલ, સારી રીતે કસાયેલ; તેમની સામે ચીસ પાડતું, જાણે ગર્જતો ઋષભ (બળદ) હોય. તું વृषભ છે; તું તારા સપત્નો (શત્રુઓ)ને પછાડે છે. તારો શૌર્ય ઇન્દ્રનું છે—અભિમાતિ (શત્રુઆક્રમણ)ને સહન-વિજય કરનાર.
Mantra 3
वृषे॑व यू॒थे सह॑सा विदा॒नो ग॒व्यन्न॒भि रु॑व संधनाजित्। शु॒चा वि॑ध्य॒ हृद॑यं॒ परे॑षां हि॒त्वा ग्रामा॒न् प्रच्यु॑ता यन्तु॒ शत्र॑वः
વૃષભ જેમ ઝુંડની વચ્ચે, બળથી વિજય શોધતો અને ગૌ-ધનના પુરસ્કારને ઇચ્છતો—હે સંધનાજિત્ (ઘનિષ્ઠ બંધનથી જીતનાર), તેમના સામે ગર્જના કર. તપ્ત તેજથી બીજાઓનું હૃદય વીંધી નાખ; પોતાના ગામો ત્યજી, સ્થાનચ્યૂત થઈ, શત્રુઓ દૂર ચાલ્યા જાય.
Mantra 4
सं॒जय॒न् पृत॑ना ऊ॒र्ध्वमा॑यु॒र्गृह्या॑ गृह्णा॒नो ब॑हु॒धा वि च॑क्ष्व । दैवीं॒ वाचं॑ दुन्दुभ॒ आ गु॑रस्व वे॒धाः शत्रू॑णा॒मुप॑ भरस्व॒ वेदः॑
યુદ્ધોને જીતતો, આયુષ્યને ઊંચે ઉઠાવતો, ગ્રહણ કરવાનું ગ્રહણ કરતો—અਨੇક રીતે આગળ નજર કર. હે દુન્દુભિ (ઢોલ), દૈવી વાણીથી ગુંજ; હે વેધાઃ (વિધાતા), શત્રુઓ પર તારો વેદઃ (જ્ઞાનબળ) ઉપસ્થિત કર.
Mantra 5
दु॒न्दु॒भेर्वाचं॒ प्रय॑तां॒ वद॑न्तीमाशृण्व॒ती ना॑थि॒ता घोष॑बुद्धा । नारी॑ पु॒त्रं धा॑वतु हस्त॒गह्या॑मि॒त्री भी॒ता स॑म॒रे व॒धाना॑म्
દુન્દુભિ (ઢોલ)ની વાણી, પ્રેરિત થઈ બોલતી, સાંભળીને—રક્ષણવિહોણી, ઘોષના કોલાહલથી ચિત્ત વ્યાકુળ—શત્રુ સ્ત્રી દોડે; હાથ પકડી પુત્રને સાથે લઈ, સંહારકોના સમરમાં ભયભીત થઈ.
Mantra 6
पूर्वो॑ दुन्दुभे॒ प्र व॑दासि॒ वाचं॒ भूम्याः॑ पृ॒ष्ठे व॑द॒ रोच॑मानः । अ॒मि॒त्र॒से॒नाम॑भि॒जञ्ज॑भानो द्यु॒मद् व॑द दुन्दुभे सू॒नृता॑वत्
હે દુન્દુભિ (યુદ્ધ-ઢોલ), તું સર્વપ્રથમ પોતાની વાણી પ્રસારિત કરે છે; ધરતીની પીઠ પર તેજસ્વી બનીને ગર્જના કર. શત્રુ-સેનાને ચકનાચૂર કરતો, હે દુન્દુભિ, દ્યુતિમય રીતે બોલ—શુભ, સત્યધારી (સૂનૃતા) વાણીથી બોલ.
Mantra 7
अ॒न्त॒रेमे नभ॑सी॒ घोषो॑ अस्तु॒ पृथ॑क् ते ध्व॒नयो॑ यन्तु॒ शीभ॑म्। अ॒भि क्र॑न्द स्त॒नयो॒त्पिपा॑नः श्लोक॒कृन्मि॑त्र॒तूर्या॑य स्व॒र्धी
આ બે આકાશો (દિવ અને પૃથ્વી) વચ્ચે તારો ઘોષ રહે; તારા ધ્વનિઓ અલગ-અલગ દિશામાં ઝડપી ગતિએ જાય. ગર્જના કર—વાદળગર્જના સમો ફૂલી ઊઠેલો; મિત્રના યુદ્ધ-તૂર્ય માટે કીર્તિ સર્જતો, વિજયનું પ્રકાશ (સ્વર્) મેળવનાર બન.
Mantra 8
धी॒भिः कृ॒तः प्र व॑दाति॒ वाच॒मुद्ध॑र्षय॒ सत्व॑ना॒मायु॑धानि । इन्द्र॑मेदी॒ सत्व॑नो॒ नि ह्व॑यस्व मि॒त्रैर॒मित्राँ॒ अव॑ जङ्घनीहि
પવિત્ર ધી (ધીભિઃ)થી ઘડાયેલો તે શક્તિશાળી વાણી ઉચ્ચારે છે; યોદ્ધાઓનાં આયુધોને ઉદ્દીપિત કર. હે ઇન્દ્રને ઇચ્છનાર વીરસત્વન્, ઇન્દ્રને અહીં બોલાવ; મિત્રોની સાથે અમિત્ર શત્રુઓને પછાડ, હા—પગતળે દબાવી નાશ કર.
Mantra 9
सं॒क्रन्दनः॑ प्रव॒दो धृ॒ष्णुषे॑णः प्रवेद॒कृद् ब॑हु॒धा ग्रा॑मघो॒षी। श्रेयो॑ वन्वा॒नो व॒युना॑नि वि॒द्वान् की॒र्तिं ब॒हुभ्यो॒ वि ह॑र द्विरा॒जे
યુદ્ધઘોષનો સંક્રંદન કરનાર, પ્રવક્તા-હરકારો, ધૃષ્ણુસેન (ધૈર્યવાન સેનાવાળો), અનેક રીતે પૂર્વજ્ઞાન કરાવનાર, ગામગામ ગુંજતો—શ્રેયને શોધતો, વ્યૂહરચનાઓ (વયુના) જાણનાર, હે દ્વિરાજે (દ્વિ-તેજસ્વી અધિપતિ), અનેકમાંથી કીર્તિને બહાર લાવી વહન કર.
Mantra 10
श्रेयः॑केतो वसु॒जित् सहीयान्त्संग्राम॒जित् संशि॑तो॒ ब्रह्म॑णासि । अं॒शूनि॑व॒ ग्रावा॑धि॒षव॑णे॒ अद्रि॑र्ग॒व्य॑न् दु॑न्दु॒भेऽधि॑ नृत्य॒ वेदः॑
શ્રેયઃકેતુ (કલ્યાણચિહ્નવાળો), વસુજિત્ (ધન-વિજયી), વધુ બળવાન; સંગ્રામજિત્ (યુદ્ધવિજયી), તીક્ષ્ણ કરાયેલો—બ્રહ્મણ (મંત્રબળ)થી તું એવો છે. દબાણ (અધિષવણ) પર ગ્રાવા (પ્રેસિંગ-પથ્થર) કિરણોની જેમ અંશુઓ સમાન ચાલે; અદ્રિ (પથ્થર) ગાયો શોધે છે: દુન્દુભિ (ઢોલ) પર નૃત્ય કર, હે વેદ (જાણનાર).
Mantra 11
श॒त्रू॒षाण् नी॒षाड॑भिमातिषा॒हो ग॒वेष॑णः॒ सह॑मान उ॒द्भित्। वा॒ग्वीव॒ मन्त्रं॒ प्र भ॑रस्व॒ वाचं॒ सांग्रा॑मजित्या॒येष॒मुद् व॑दे॒ह
હે નાયક! શત્રુઓના આક્રમણોને દબાવનાર, ગાયો (ધન) શોધનાર, વિજયી, ફાટી નીકળનાર—વાણીના સ્વામી સમાન મંત્રને આગળ ધરો, વચનને આગળ ધરો; યુદ્ધ-વિજય માટે આને ઊંચે અવાજે ઉચ્ચારો.
Mantra 12
अ॒च्यु॒त॒च्युत् स॒मदो॒ गमि॑ष्ठो॒ मृधो॒ जेता॑ पुरए॒तायो॒ध्यः । इन्द्रे॑ण गु॒प्तो वि॒दथा॑ नि॒चिक्य॑द्धृ॒द्द्योत॑नो द्विष॒तां या॑हि॒ शीभ॑म्
અચલને પણ કંપાવનાર, યુદ્ધમાં આગળ વધવામાં સર્વથી ઝડપી; વૈર-સંઘર્ષોમાં વિજેતા, અગ્રગામી, યુદ્ધયોગ્ય—ઇન્દ્ર દ્વારા રક્ષિત, સભાઓમાં વિવેકી, હૃદયને પ્રકાશિત કરનાર—દ્વેષી શત્રુઓ સામે તું શીઘ્ર જા.
Primarily the dundubhi (war-drum) as a personified power whose sound is treated like thunder; Indra is invoked by implication and explicitly near the end as the guardian of victory.
It is a battle-oriented (abhicārika/saṅgrāmika) charm: its goal is to intimidate and scatter an enemy force, strengthen one’s own side, and drive a swift, protected advance.
By reciting while striking and tuning the war-drum at the time of forming ranks and advancing. The ritual logic is that the mantra installs coercive power into the drum’s roar, making it a weapon of morale and coordination.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.