Sukta 40
Rishi: Atharvanic tradition (often anonymous/Angiras-type in AV counter-sorcery hymns)
Devata: Agni Jātavedas; with Soma invoked as supporting power; directions as operative field
Chandas: Anuṣṭubh (predominant in AV protective formulae; verse is anuṣṭubh-like)
AV 4.40 દિશાત્મક પ્રતિ-અભિચારિક (અપોત્રોપાયિક) સૂક્ત છે, જે કોઈ પણ દિશા કે ઉપદિશામાંથી આવતી શત્રુની આહુતિઓ અને જાદુ-ટોણા/વિચક્રાફ્ટને ઓળખી તેને બળપૂર્વક પાછું ફેરવી દે છે. સર્વ વિધિઓના સર્વજ્ઞ સાક્ષી અગ્નિ જાતવેદસને સંબોધીને, આક્રમણકારોને ‘દૂર તરફ’ (પરાઞ્ચઃ) વાળી દે છે, પાછું વળતા પ્રતિબળ (પ્રત્યગ્)થી તેમને કંપાવે છે, અને પ્રતિસર (બંધન/તાબીઝ) દ્વારા રક્ષણને મજબૂત રીતે સીલ કરે છે. દિશાઓ અને અંતરદિશાઓમાં જોખમને અવકાશમાં નકશાંકિત કરી, અગ્નિ, પવિત્ર તેજ/શક્તિ અને શારીરિક રક્ષાબંધ દ્વારા તેને નિષ્ક્રિય કરવું—આ સૂક્તની મુખ્ય શક્તિ છે; સોમને સહાયક શક્તિ તરીકે આહ્વાન કરવામાં આવે છે.
Mantras
Mantra 1
शत्रुनाशनम्। ये पु॒रस्ता॒ज्जुह्व॑ति जातवेदः॒ प्राच्या॑ दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। अ॒ग्निमृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
શત્રુનાશન માટે: જે પૂર્વ તરફથી, હે જાતવેદસ્, આહુતિ કરે—જે પૂર્વ દિશાથી અમને આક્રમણ કરે; ઋત્વા (વિધિ મુજબ) અગ્નિને ગ્રહણ કરીને તેઓ પરાઞ્ચા (પાછા વળેલા) થઈ કંપે અને વ્યથિત થાય. પ્રત્યગેન (પ્રતિ-વળાવ) અને પ્રતિસરે (પ્રતિ-મંત્ર/પ્રતિ-ચર્મ) વડે હું તેમને ઘાયલ કરીને પાડી દઉં છું.
Mantra 2
ये द॑क्षिण॒तो जुह्व॑ति जातवेदो॒ दक्षि॑णाया दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। य॒ममृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
જે દક્ષિણ તરફથી, હે જાતવેદસ્, આહુતિ કરે—જે દક્ષિણ દિશાથી અમને આક્રમણ કરે; ઋત્વા (વિધિ મુજબ) યમને ગ્રહણ કરીને તેઓ પરાઞ્ચા (પાછા વળેલા) થઈ કંપે અને વ્યથિત થાય. પ્રત્યગેન (પ્રતિ-વળાવ) અને પ્રતિસરે (પ્રતિ-મંત્ર/પ્રતિ-ચર્મ) વડે હું તેમને ઘાયલ કરીને પાડી દઉં છું.
Mantra 3
ये प॒श्चाज्जुह्व॑ति जातवेदः प्र॒तीच्या॑ दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। वरु॑णमृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
હે જાતવેદસ! જે લોકો પાછળથી હવન કરે છે, જે પશ્ચિમ દિશાથી અમ પર આક્રમણ કરે છે—ઋત અનુસાર વરુણને સાક્ષી કરીને, તેઓ પાછા વળે અને કંપે. પ્રતિ-વળાંકથી, પ્રતિ-મંત્ર/પ્રતિસારથી હું તેમને પછાડી દઉં છું.
Mantra 4
य उ॑त्तर॒तो जुह्व॑ति जातवेद॒ उदी॑च्या दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। सोम॑मृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
હે જાતવેદસ્! જે ઉત્તર તરફથી હવન કરે છે—ઉત્તર દિશાઓ અમને આક્રમણ કરે છે. સોમને અસરકારક આધાર (ઋત્વા) બનાવી, તેઓ પીઠ ફેરવી કંપે. પ્રત્યગ્ પ્રતિબળથી, પ્રતિસર (રક્ષાસૂત્ર/તાબીઝ) વડે હું તેમને પછાડી દઉં છું.
Mantra 5
ये॒३धस्ता॒ज्जुह्व॑ति जातवेदो ध्रु॒वाया॑ दि॒शोऽभिदास॑न्त्य॒स्मान्। भूमि॑मृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
હે જાતવેદસ્! જે નીચેથી હવન કરે છે—ધ્રુવ (અચળ) દિશાઓ અમને આક્રમણ કરે છે. પૃથ્વીને અસરકારક આધાર (ઋત્વા) બનાવી, તેઓ પીઠ ફેરવી કંપે. પ્રત્યગ્ પ્રતિબળથી, પ્રતિસર (રક્ષાસૂત્ર/તાબીઝ) વડે હું તેમને પછાડી દઉં છું.
Mantra 6
ये॒३ऽन्तरि॑क्षा॒ज्जुह्व॑ति जातवेदो व्य॒ध्वाया॑ दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। वा॒युमृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
હે જાતવેદસ્! જે અંતરિક્ષમાંથી હવન કરે છે, તેની કારણે ભટકતી દિશાઓ અમારાં પર આક્રમણ કરે છે. વાયુને ‘ઋત્વા’ (અસરકારક આધાર/આશ્રય) બનાવી, તેઓ પરાઞ્ચા (અમાથી વળેલા) થઈ કંપે-વિખૂટા પડે; પ્રત્યગેન (પાછો ફરતો પ્રતિબળ) અને પ્રતિસર (પ્રતિસાર) વડે હું તેમને દબાવી હણું છું.
Mantra 7
य उ॒परि॑ष्टा॒ज्जुह्व॑ति जातवेद ऊ॒र्ध्वाया॑ दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। सूर्य॑मृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
હે જાતવેદસ્! જે ઉપરથી હવન કરે છે, તેની કારણે ઊર્ધ્વ દિશાઓ અમારાં પર આક્રમણ કરે છે. સૂર્યને ‘ઋત્વા’ (અસરકારક આધાર/આશ્રય) બનાવી, તેઓ પરાઞ્ચા થઈ કંપે-વિખૂટા પડે; પ્રત્યગેન અને પ્રતિસર વડે હું તેમને દબાવી હણું છું.
Mantra 8
ये दि॒शाम॑न्तर्दे॒शेभ्यो॒ जुह्व॑ति जातवेदः सर्वा॑भ्यो दि॒ग्भ्योऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। ब्रह्म॒र्त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
હે જાતવેદસ્! જે દિશાઓના મધ્ય પ્રદેશોમાંથી હવન કરે છે, તેની કારણે સર્વ દિશાઓમાંથી તેઓ અમારાં પર આક્રમણ કરે છે. બ્રહ્મને ‘ઋત્વા’ (અસરકારક આધાર/આશ્રય) બનાવી, તેઓ પરાઞ્ચા થઈ કંપે-વિખૂટા પડે; પ્રત્યગેન અને પ્રતિસર વડે હું તેમને દબાવી હણું છું.
Frequently Asked Questions
It is meant to repel and reverse hostile rites, curses, or occult offerings believed to be sent from particular directions (north, west, etc.) or from in-between directions.
The hymn treats harm as arriving through spatial channels; by naming each quarter and sealing it, the practitioner closes the pathways through which the attack is thought to travel.
A pratisara is a protective binding—often a consecrated cord or amulet—used as a physical ‘seal’ that supports the mantra’s reversal and warding effect.
Ask anything about Sukta 40 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.