Sukta 36
Rishi: Atharvanic tradition (rakṣoghna seer; specific r̥ṣi not stated in the provided excerpt)
Devata: Rakṣas/Piśāca/Kravyād (as adversaries); the effective agent is the mantra’s ‘sahas’ (coercive power)
Chandas: Anuṣṭubh (probable; common for AV apotropaic verses)
AV 4.36 એક રક્ષોઘ્ન–અભિચારિક સૂક્ત છે. તે ઘર-પરિસરની સીમાને રાત્રે ફરતા ભક્ષકો—રાક્ષસ, પિશાચ અને ક્રવ્યાદ—ખાસ કરીને અમાવાસ્યાની રાત્રે સક્રિય રહેનારાઓથી—મજબૂત રીતે સુરક્ષિત કરે છે. અગ્નિ વૈશ્વાનરની જ્વાળાઓ દ્વારા તેમને હાંકી કાઢવું, મંત્રના ‘સહસ’ (દબાણકારી મંત્રબળ) વડે તેમને વશ કરવું, અને અંતે નિરૃતિ દ્વારા બાંધીને વિનાશ તરફ દોરવું—આ બધું જોડીને દરેક શત્રુભાવપૂર્ણ નજીક આવવાનું દહન કરવું, પરાજિત કરવું અને રોકવું એ તેનો હેતુ છે.
Mantras
Mantra 1
सत्यौजा अग्निः। तान्त्स॒त्यौजाः॒ प्र द॑हत्व॒ग्निर्वै॑श्वान॒रोवृषा॑ । यो नो॑ दुर॒स्याद् दिप्सा॒च्चाथो॒ यो नो॑ अराति॒यात्
અગ્નિ સત્યૌજા છે. સત્યૌજા વૈશ્વાનર, વૃષભ અગ્નિ—જે કોઈ અમારું દુર્ભાવ કરે, જે હાનિ કરવા ઇચ્છે, અને જે કોઈ શત્રુભાવથી અમારે સામે આવે—તેમને પ્રદહે, ભસ્મ કરી દે.
Mantra 2
यो नो॒ दिप्स॒ददि॑प्सतो॒ दिप्स॑तो॒ यश्च॒ दिप्स॑ति । वै॒श्वा॒न॒रस्य॒ दंष्ट्र॑योर॒ग्नेरपि॑ दधामि॒ तम्
જે કોઈ અમને હાનિ કરવા ઇચ્છે—ઇચ્છતો ન હોય તોય, ઇચ્છતો હોય તોય—અને જે કોઈ હાનિ કરે, તેને હું વૈશ્વાનર અગ્નિના દંષ્ટ્રાઓ (દાંતના ફાંસ)માં જ મૂકી દઉં છું.
Mantra 3
य आ॑ग॒रे मृ॒गय॑न्ते प्रतिक्रो॒शेऽमावा॒स्ये। क्र॒व्यादो॑ अ॒न्यान् दिप्स॑तः॒ सर्वां॒स्तान्त्सह॑सा सहे
જે ઘરઆંગણે શિકાર માટે ફરતા રહે છે, પ્રતિ크્રોશ (ચેતવણીનો આક્રંદ) ઊઠે ત્યારે, અમાવાસ્યાની રાત્રે—બીજા મનુષ્યોને ભક્ષ્ય તરીકે લાલચથી ઇચ્છતા તે ક્રવ્યાદ (માંસભક્ષક) સૌને હું મારા બળથી જ દબાવીને જીતું છું.
Mantra 4
सहे॑ पिशा॒चान्त्सह॑सैषां॒ द्रवि॑णं ददे । सर्वा॑न् दुरस्य॒तो ह॑न्मि॒ सं म॒ आकू॑तिरृद्यताम्
હું પિશાચોને બળથી જીતું છું; તેમનું દ્રવિણ (ધન) હું મારી પાસે લઈ લઉં છું. દુર્ભાવનાવાળાં સૌને હું દંડિત/સંહારું છું; મારી આકૂતિ (સંકલ્પ) એકત્રિત થઈ સ્થિર રહે અને સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે.
Mantra 5
ये दे॒वास्तेन॒ हास॑न्ते॒ सूर्ये॑ण मिमते ज॒वम्। न॒दीषु॒ पर्व॑तेषु॒ ये सं तैः प॒शुभि॑र्विदे
જેનાથી દેવો વિજયહાસ કરે છે, જે સૂર્ય વડે વેગને માપી ગોઠવે છે—નદીઓમાં રહેનારા, પર્વતો પર રહેનારા—તે દેવો સાથે, તે પશુભિઃ (પશુસંપત્તિ) સાથે હું ગાયો અને જીવસંપદા પ્રાપ્ત કરું છું.
Mantra 6
तप॑नो अस्मि पिशा॒चानां॑ व्या॒घ्रो गोम॑तामिव । श्वानः॑ सिं॒हमि॑व दृ॒ष्ट्वा ते न वि॑न्दन्ते॒ न्यञ्च॑नम्
હું પિશાચોનો તપાવનાર (દહાવનાર) છું—ગોમત (ધન-સંપન્ન) લોકોમાં વાઘ સમાન. જેમ કૂતરાં સિંહને જોઈને (ભયથી) રહે છે, તેમ તેઓ તારો સામનો થતાં કોઈ છુપાવાનું સ્થાન કે પ્રવેશ (ઘુસણખોરી) શોધી શકતા નથી.
Mantra 7
न पि॑शा॒चैः सं श॑क्नोमि॒ न स्ते॒नैर्न व॑न॒र्गुभिः॑ । पि॒शा॒चास्तस्मा॑न्नश्यन्ति॒ यम॒हं ग्राम॑मावि॒शे
હું પિશાચો સાથે સંગત રાખતો નથી, ન ચોરો સાથે, ન વનમાં લૂંટ કરનારાઓ સાથે. તેથી હું જે ગામમાં પ્રવેશું છું, તે ગામમાંથી પિશાચો નાશ પામે છે (દૂર ભાગી જાય છે).
Mantra 8
यं ग्राम॑मावि॒शत॑ इ॒दमु॒ग्रं सहो॒ मम॑ । पि॒शा॒चास्तस्मा॑न्नश्यन्ति॒ न पा॒पमुप॑ जानते
જે ગામમાં મારું આ ઉગ્ર, બળવાન સહસ (શક્તિ) પ્રવેશે છે, ત્યાંથી પિશાચો નાશ પામે છે; અને પાપ તરફ તેઓ નજીક પણ જઈ શકતા નથી.
Mantra 9
ये मा॑ क्रो॒धय॑न्ति लपि॒ता ह॒स्तिनं॑ म॒शका॑ इव । तान॒हं म॑न्ये॒ दुर्हि॑ता॒न् जने॒ अल्प॑शयूनिव
જે લોકો મને ક્રોધિત કરે છે—બકબકિયા—જેમ મશકો હાથીને સતાવે, તેમને હું મનુષ્યોમાં દુર્હિત (ખરાબ રીતે સ્થિત) ગણું છું, જાણે અલ્પ શય્યા-નિવાસવાળા પ્રાણી.
Mantra 10
अ॒भि तं निरृ॑तिर्धत्ता॒मश्व॑मिवाश्वाभि॒धान्या॑ । म॒ल्वो यो मह्यं॒ क्रुध्य॑ति॒ स उ॒ पाशा॒न्नमु॑च्यते
નિરૃતિ તેને ઘેરી લે—જેમ ઘોડા પર ઘોડાની લગામ (હાલ્ટર) ચઢે તેમ. જે મલ્વ (માલવ) મનુષ્ય મારા પર ક્રોધે છે, તે ખરેખર પાશ (ફાંસ)માંથી મુક્ત થતો નથી.
Frequently Asked Questions
It is used to protect the home from nocturnal threats—rakṣas, piśācas, kravyāds, and hostile prowlers—by burning them out through Agni and overpowering them through mantric force.
Amāvāsyā is treated as a liminal time when harmful beings and human malice are thought to move more freely; the hymn targets exactly that night-time vulnerability near the homestead.
Both: it begins as apotropaic protection (rakṣoghna) through Agni’s burning, and it culminates in a binding/constraint act by invoking Nirṛti’s noose so the adversary cannot escape restraint.
Ask anything about Sukta 36 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.