Atharva Veda Sukta 30
Kanda 4Anuvaka 3Sukta 308 Mantras

Sukta 30

Rishi: Traditionally Vāc/Rāṣṭrī-associated revelation stream (as in parallel RV ‘Devī Sūkta’ style); specific AV anukramaṇī attribution varies.

Devata: Rāṣṭrī (Rāṣṭradevī), with implicit support of all gods named.

Chandas: Triṣṭubh (RV-like self-declarative style).

AV 4.30 સર્વભૌમત્વ અને સામાજિક એકતા સ્થાપિત કરતું સ્તોત્ર છે. “અહં” જેવી સ્વ-ઘોષણાત્મક શૈલીમાં રાષ્ટ્રિ (રાષ્ટ્રદેવી) દેવોને આધાર આપી ધારણ કરતી, અને તેથી રાજ્યને સ્થિર રાખતી એકીકરણશક્તિ તરીકે પોતે બોલે છે. મંત્રશક્તિને વિશ્વવ્યાપકતા અને દિવ્ય આયુધબળ સાથે એકરૂપ કરીને તે રાજસત્તાને પવિત્ર બનાવે છે, પ્રજાને એક જ રાજકીય વ્યવસ્થામાં બાંધે છે, અને બ્રહ્મન તથા સામાજિક વ્યવસ્થાને ભંગ કરનારાઓ સામે દંડબળને વાળે છે.

Mantras

Mantra 1

राष्ट्रदेवी । अ॒हं रु॒द्रेभि॒र्वसु॑भिश्चराम्य॒हमा॑दि॒त्यैरु॒त वि॒श्वदे॑वैः । अ॒हं मि॒त्रावरु॑णो॒भा बि॑भर्म्य॒हमि॑न्द्रा॒ग्नी अ॒हम॒श्विनो॒भा

(રાષ્ટ્રદેવી) હું રુદ્રો અને વસુઓ સાથે વિચરું છું; હું આદિત્યો સાથે અને સર્વ દેવો સાથે પણ. હું મિત્ર અને વરুণ—બન્નેને ધારણ કરું છું; હું ઇન્દ્ર-અગ્નિને ધારણ કરું છું; હું અશ્વિનો—બન્નેને ધારણ કરું છું.

Mantra 2

अ॒हं राष्ट्री॑ सं॒गम॑नी॒ वसू॑नां चिकि॒तुषी॑ प्रथ॒मा य॒ज्ञिया॑नाम्। तां मा॑ दे॒वा व्य॑दधुः पुरु॒त्रा भूरि॑स्थात्रां॒ भूर्या॑वे॒शय॑न्तः

હું રાષ્ટ્રી—ધન-વસુઓને એકત્ર કરનારી, વિવેકવતી, યજ્ઞિયોમાં પ્રથમ છું. દેવોએ મને અનેક સ્થાનોમાં સ્થાપી છે—સ્થિર આધારવાળી, બહુવિધ રીતે પ્રવેશ (આવેશ/પ્રભાવ) ભરતાં, મને સમૃદ્ધિથી વ્યાપક કરતાં.

Mantra 3

अ॒हमे॒व स्व॒यमि॒दं व॑दामि॒ जुष्टं॑ दे॒वाना॑मुत मानु॑षाणाम्। यं का॒मये॒ तन्त॑मु॒ग्रं कृ॑णोमि॒ तं ब्र॒ह्माणं॒ तमृषिं॒ तं सु॑मे॒धाम्

હું—હું જ—મારા પોતાના બળે આ વાણી ઉચ્ચારું છું, જે દેવોને પણ અને મનુષ્યોને પણ પ્રિય છે. જેને હું ઇચ્છું, તેને હું ઉગ્ર (ભયંકર/પ્રબળ) બનાવું છું; તેને બ્રાહ્મણ, તેને ઋષિ, તેને સુમેધા (ઉત્તમ બુદ્ધિવાળો) બનાવું છું.

Mantra 4

मया॒ सोऽन्न॑मत्ति॒ यो वि॒पश्य॑ति॒ यः प्रा॒णति॒ य ईं शृ॒णोत्यु॒क्तम्। अ॒म॒न्तवो॒ मां त उप॑ क्षियन्ति श्रु॒धि श्रु॑त श्रु॒द्धेयं॑ ते वदामि

મારા દ્વારા જ તે પોતાનું અન્ન ભોગવે છે—જે વિપશ્યતિ (અંતર્દૃષ્ટિથી જુએ) છે, જે પ્રાણ લે છે, અને જે ઉચ્ચારાયેલ વચનને સાંભળે છે. જે અમન્તવઃ (અબુદ્ધિ/અવિચારશીલ) છે, તેઓ મારા આશ્રયમાં નજીક વસે છે. હે શ્રોતૃ (સાંભળનાર), સાંભળ; હું તને જે કહું છું તે સાંભળવા અને વિશ્વાસ કરવા યોગ્ય છે.

Mantra 5

अ॒हं रु॒द्राय॒ धनु॒रा त॑नोमि ब्रह्म॒द्विषे॒ शर॑वे॒ हन्त॒वा उ॑ । अ॒हं जना॑य स॒मदं॑ कृणोम्य॒हं॑ द्यावा॑पृथि॒वी आ वि॑वेश

હું રુદ્ર માટે ધનુષ્ય તાણું છું—બ્રહ્મદ્વિષે (બ્રહ્મ/મંત્રનો દ્વેષ કરનાર)ને હણવા માટે બાણ માટે. હું જન માટે સમદ (યુદ્ધનો ઉદ્ઘોષ/આક્રમણ) ઊભો કરું છું; હું દ્યાવા-પૃથિવી (આકાશ અને પૃથ્વી)માં પ્રવેશ્યો છું.

Mantra 6

अ॒हं सोम॑माह॒नसं॑ बिभर्म्य॒हं त्वष्टा॑रमु॒त पू॒षणं॒ भग॑म्। अ॒हं द॑धामि॒ द्रवि॑णा ह॒विष्म॑ते सुप्रा॒व्या॒३ यज॑मानाय सुन्व॒ते

હું સોમને ધારણ કરું છું—આહનસ (લાભ/વિજય આપનાર); હું ત્વષ્ટારને, તેમજ પૂષણને અને ભગને ધારણ કરું છું. હવિષ્મતે (હવિષ અર્પણ કરનાર) માટે હું દ્રવિણ (ધન) સ્થાપિત કરું છું—સુપ્રાવ્યા (સુસંરક્ષિત)—યજમાન માટે, સોમ પિષનાર/સુન્વતે માટે.

Mantra 7

अ॒हं सु॑वे पि॒तर॑मस्य मू॒र्धन् मम॒ योनि॑र॒प्स्व॑१न्तः स॑मु॒द्रे। ततो॒ वि ति॑ष्ठे॒ भुव॑नानि॒ विश्वो॒तामूं द्यां व॒र्ष्मणोप॑ स्पृशामि

હું આ જગતના શિખર પર પિતાને જનમ આપું છું; મારી યોનિ જળોમાં છે, સમુદ્રની અંદર. ત્યાંથી હું ઊભો થઈ સર્વ લોકોમાં વ્યાપી જાઉં છું; અને મારી મહત્તાથી તે પરનું આકાશ પણ સ્પર્શું છું.

Mantra 8

अ॒हमे॒व वात॑ इव॒ प्र वा॑म्या॒रभ॑माणा॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑ । प॒रो दि॒वा प॒र ए॒ना पृ॑थि॒व्यौताव॑ती महि॒म्ना सं ब॑भूव

હું જ, પવનની જેમ, આગળ ધસી નીકળું છું—સમગ્ર વિશ્વનાં સર્વ ભૂવનોને પકડીને. દ્યૌથી પરે, આ પૃથ્વીથી પણ પરે—હા, તેની સહાયક મહિમાથી—તે સર્વથા પ્રગટ થયો છે.

Frequently Asked Questions

Rāṣṭrī is the personified power of the realm—sovereignty, unity, and orderly governance. In AV 4.30 she speaks as the force that supports the gods and therefore stabilizes society.

It is strongly royal/political in tone, but it can also be used by communities and households when the aim is unity, concord, and protection of collective order—especially before assemblies or during social tension.

Because rāṣṭra-stability includes defense: the hymn frames punitive force as legitimate when directed against those hostile to brahman and social order. The aggressive imagery functions as apotropaic protection for the community.

Ask anything about Sukta 30 of the Atharva Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Atharva Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App