Sukta 29
Rishi: Atharvanic tradition; hymn-level attribution varies by anukramaṇī.
Devata: Mitra–Varuṇa
Chandas: Likely Triṣṭubh (requires full metrical verification).
મિત્ર–વરુણને અર્પિત આ સાત ઋચાઓનું સૂક્ત નૈતિક–વિધિગત “બંધનમુક્તિ” તરીકે કાર્ય કરે છે. છેતરપિંડી, આરોપ/નિંદા અથવા સત્યભંગ પછી ઊભી થતી સંકોચક સ્થિતિ સાથે જોડાયેલા અંહસ્—પાપ, દુઃખ, સંકટ—માંથી મુક્તિ માગે છે. દેવતાઓને ઋતના રક્ષક અને સત્યવંતોના સહાયક તરીકે સ્તુતિ કરીને, તેમણે ભૂતકાળમાં પ્રસિદ્ધ વ્યક્તિઓને આપેલા ઉદ્ધારોનું સ્મરણ કરાવે છે, જેથી એ જ રક્ષણાધિકાર પાઠક/જપક પર પણ પ્રવર્તે. “અંહસ્ માંથી અમને મુક્ત કરો” એવી ધ્રુવપદસમાન વિનંતી આ સૂક્તને પાપમોચન (પાપમમોચન) તેમજ સામાજિક–કાનૂની વિવાદોમાં રક્ષા (સંરક્ષણ) તરીકે સ્થાપિત કરે છે.
Mantras
Mantra 1
पापमोचनम् । म॒न्वे वां॑ मित्रावरुणावृतावृधौ॒ सचे॑तसौ॒ द्रुह्व॑णो॒ यौ नु॒देथे॑ । प्र स॒त्यावा॑न॒मव॑थो॒ भरे॑षु॒ तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
હે મિત્ર અને વરુણ, ઋતના પોષકો, એકમન એવા, દ્રોહીઓને હાંકી કાઢનાર—હું તમને એમ જ માનું છું. સંઘર્ષોમાં તમે સત્યવાનને સહાય કરો છો: અમને અંહસ (કષ્ટ) અને પાપમાંથી મુક્ત કરો.
Mantra 2
सचे॑तसौ॒ द्रुह्व॑णो॒ यौ नु॒देथे॒ प्र स॒त्यावा॑न॒मव॑थो॒ भरे॑षु । यौ गच्छ॑थो नृ॒चक्ष॑सौ ब॒भ्रुणा॑ सु॒तं तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
તમે એકમન છો, દ્રોહીઓને હાંકી કાઢનાર; સંઘર્ષોમાં તમે સત્યવાનને સહારો આપો છો. તમે જે નૃચક્ષસૌ—માનવો પર નજર રાખનાર—બભ્રુ સાથે પિચડેલા સોમરસ (સુત) તરફ જાઓ છો: અમને અંહસ (કષ્ટ) અને પાપમાંથી મુક્ત કરો.
Mantra 3
यावङ्गि॑रस॒मव॑थो॒ याव॒गस्तिं॒ मित्रा॑वरुणा ज॒मद॑ग्नि॒मत्रिम्। यौ क॒श्यप॒मव॑थो॒ यौ वसि॑ष्ठं॒ तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
હે મિત્ર-વરુણ! તમે જેઓ અઙ્ગિરસને સહાય કર્યા, જેઓ અગસ્ત્યને સહાય કર્યા; હે જમદગ્નિ, અત્રિ! તમે જેઓ કશ્યપને સહાય કર્યા, જેઓ વસિષ્ઠને સહાય કર્યા— તે તમે અમને અંહસ (પાપ/દોષ) અને વ્યથા-સંકટમાંથી મુક્ત કરો.
Mantra 4
यौ श्या॒वाश्व॒मव॑थो वाध्र्य॒श्वं मित्रा॑वरुणा पुरुमी॒ढमत्रिम्। यौ वि॑म॒दमव॑थः स॒प्तव॑ध्रिं॒ तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
હે મિત્ર-વરુણ! તમે જેઓ શ્યાવાશ્વને સહાય કર્યા, વાધ્ર્યાશ્વને સહાય કર્યા; હે પુરુમીઢ, અત્રિ! તમે જેઓ વિમદને સહાય કર્યા, સપ્તવધ્રિને સહાય કર્યા— તે તમે અમને અંહસ (પાપ/દોષ) અને વ્યથા-સંકટમાંથી મુક્ત કરો.
Mantra 5
यो भ॒रद्वा॑जमव॑थो॒ यौ ग॒विष्ठि॑रं वि॒श्वामि॑त्रं वरुण मित्र॒ कुत्स॑म्। यौ क॒क्षीव॑न्त॒मव॑थः प्रोत कण्वं॒ तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
હે વરુણ અને હે મિત્ર—તમે બંને, જેમણે ભરદ્વાજને સહારો આપ્યો, ગવિષ્ઠિરને મદદ કરી, વિશ્વામિત્ર અને કુત્સને રક્ષા આપી; જેમણે કક્ષીવાન્ત, પ્રોત અને કણ્વને પણ સહાય કરી—તમે અમને અંહસ (સંકટ અને પાપ)માંથી મુક્ત કરો.
Mantra 6
यौ मेधा॑तिथि॒मव॑थो॒ यौ त्रि॒शोकं॒ मित्रा॑वरुणावु॒शनां॑ का॒व्यं यौ। यौ गोत॑म॒मव॑थः प्रोत मुद्ग॑लं तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
હે મિત્ર-વરુણ—તમે બંને, જેમણે મેધાતિથિને સહારો આપ્યો, ત્રિશોકને મદદ કરી; ઉશના કાવ્યને સહાય કરી; ગોતમ, પ્રોત અને મુદગલને પણ રક્ષા આપી—તમે અમને અંહસ (સંકટ અને પાપ)માંથી મુક્ત કરો.
Mantra 7
ययो॒ रथः॑ स॒त्यव॑र्त्म॒र्जुर॑श्मिर्मिथु॒या चर॑न्तमभि॒याति॑ दू॒षय॑न्। स्तौमि॑ मि॒त्रावरु॑णौ नाथि॒तो जो॑हवीमि॒ तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
જેનાં રથનો માર્ગ સત્ય છે, લગામો સીધી (ઋજુ) છે—તે મિથ્યા ચાલનાર પર ચઢાઈ કરે છે, દૂષકને દંડે છે. હું મિત્ર-વરুণનું સ્તવન કરું છું; સંકટમાં તેમને પુકારી કહું છું: તમે અમને અંહસ (પાપ/કષ્ટ)માંથી મુક્ત કરો.
Frequently Asked Questions
Aṃhas is a broad word for sin and the distress or constriction that follows it—misfortune, anxiety, or harm arising from wrongdoing, deceit, or hostile accusation.
Together they govern truth and covenant: Mitra stabilizes agreements and social trust, while Varuṇa enforces ṛta and can bind or release moral fault. Their joint power suits situations involving oaths, disputes, and purification.
No. The hymn is primarily a truth-and-release invocation. A simple practice uses clean water and sincere satya-saṅkalpa; optional offerings or a symbolic cord can reinforce the ‘unbinding’ intention.
Ask anything about Sukta 29 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.