Atharva Veda 4.17.8: Kanda 4, Anuvaka 2, Sukta 17, Mantra 8

Sukta 17

Sanskrit (Devanagari)

अ॒पा॒मा॒र्ग ओष॑धीनां॒ सर्वा॑सा॒मेक॒ इद् व॒शी। तेन॑ ते मृज्म॒ आस्थि॑त॒मथ॒ त्वम॑ग॒दश्च॑र

Sanskrit recitationAtharva Veda 4.17.8

IAST Transliteration

apā́mārgo óṣadhīnāṁ sárvāsām éka íd vaśī́ | téna te mṛjmo ā́sthitaṁ átha tvám agadó cara ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Apāmārga, of all the herbs, is verily the one sole lord. With him we wipe away what hath settled upon thee; then do thou, as remedy, go forth and work.

Translation

અપામાર્ગ સર્વ ઔષધિઓમાં ખરેખર એકમાત્ર સ્વામી છે. તેના દ્વારા અમે તારા પર જે ચોંટીને બેઠું છે તેને પુંછીને દૂર કરીએ છીએ; પછી તું ઉપચારરૂપે આગળ વધ અને કાર્ય કર.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अपामार्गः: Apāmārga (the herb Achyranthes aspera)
• अपामार्गः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अपामार्ग (प्रातिपदिक)

• ओषधीनाम्: of the herbs
• ओषधीनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ओषधि (प्रातिपदिक)

• सर्वासाम्: of all
• सर्वासाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: सर्व (सर्वा) (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एकः: one; unique
• एकः: कर्तृ (अपामार्गस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)

• इत्: indeed; just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• वशी: masterful; controlling
• वशी: कर्तृ (अपामार्गस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: वशिन् (प्रातिपदिक)

• तेन: with that; by it
• तेन: करण
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you; your
• ते: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मृज्मः: cleansing; purifier (remedy)
• मृज्मः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मृज्मन् (प्रातिपदिक)

• आस्थितम्: taken hold; occupied; applied
• आस्थितम्: कर्म (मृज्मः … आस्थितम् = ‘cleansing has taken hold [of it]’)
• Type: Verb-derived (Participle)
• Root: आ-स्था (धाातु: √स्था) + क्त (कृदन्त)

• अथ: then; now
• अथ: —
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (निपात)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अगदः: a remedy; antidote; disease-dispelling
• अगदः: कर्तृ/विशेषण (त्वम् … अगदः)
• Type: Noun/Adjective
• Root: अगद (प्रातिपदिक)

• चर: move about; proceed; act
• चर: क्रिया (आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: चर् (धातु: √चर्)

Attribution

Rishi: Atharvanic/Āṅgiras transmission (not specified in excerpt)

Devata: Apāmārga (Oṣadhi-vaśī, Agada)

Chandas: Anuṣṭubh (probable)

Mantra Rasa

Primary: adbhuta

Secondary: shanta