Sukta 12
Rishi: Atharvanic tradition (house-consecration hymn; r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī)
Devata: Gṛha/Śālā and the consecrated house-timbers (with Ṛta/Virāj as sacral power)
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (domestic benedictive style; exact metrical classification varies by pada division)
AV 3.12 ગૃહ-પ્રતિષ્ઠાનું સૂક્ત છે. તેમાં શાળા/નિવાસને સ્થિર, કલ્યાણકારી અને સમૃદ્ધ નિવાસસ્થાન તરીકે સ્થાપિત કરવામાં આવે છે; ઋત અને તેજસ્વી વ્યવસ્થા (વિરાજ) ની પાવન શક્તિથી તે વિધિપૂર્વક “ઘડાયેલું” અને પ્રતિષ્ઠિત બને છે. થાંભલા અને કળશકાંઠો/છતની મધ્ય કડી (ridge-beam) દૃઢ રહે, ઘર પર ઉપદ્રવ કરનાર શક્તિઓ તથા શત્રુઓ દૂર હટે, અને ધન તથા અહિતરહિત સંતાન સાથે “સો શરદઋતુઓ” જેટલું દીર્ઘ આયુષ્ય પ્રાપ્ત થાય—એવા આશીર્વાદો તેમાં પ્રાર્થિત છે.
Mantras
Mantra 1
शालानिर्माणम्। इ॒हैव ध्रु॒वां नि मि॑नोमि॒ शालां॒ क्षेमे॑ तिष्ठाति घृ॒तमु॒क्षमा॑णा । तां त्वा॑ शाले॒ सर्व॑वीराः सु॒वीरा॒ अरि॑ष्टवीरा॒ उप॒ सं च॑रेम
શાલાનિર્માણ. અહીં જ—હા, અહીં જ—હું સ્થિર શાલાને સ્થાપું છું; ક્ષેમમાં તે ઊભી રહે, ઘૃતથી સિંચાતી. હે શાલે, તારી પાસે અમે નજીક આવીએ અને અંદર ફરતા રહીએ—સર્વવીર પુત્રોવાળા, સુવીર પુત્રોવાળા, અને અરીષ્ટવીર (અહિતથી અક્ષત) પુત્રોવાળા.
Mantra 2
इ॒हैव ध्रु॒वा प्रति॑ तिष्ठ शा॒लेऽश्वा॑वती॒ गोम॑ती सू॒नृता॑वती । ऊर्ज॑स्वती घृ॒तव॑ती॒ पय॑स्व॒त्युच्छ्र॑यस्व मह॒ते सौभ॑गाय
અહીં જ—હા, અહીં જ—હે શાલે, ધ્રુવા બની સ્થિર ઊભી રહેજે; અશ્વવતી, ગોમતી, સૂનૃતાવતી (મધુર-સત્ય વાણીથી સમૃદ્ધ). ઊર્જસ્વતી, ઘૃતવતી, પયસ્વતી (દૂધથી સમૃદ્ધ): મહાન સૌભાગ્ય માટે ઊંચે ઉઠી પ્રભાવી થા.
Mantra 3
ध॒रु॒ण्य॒ऽसि शाले बृ॒हच्छ॑न्दाः॒ पूति॑धान्या । आ त्वा॑ व॒त्सो ग॑मे॒दा कु॑मा॒र आ धे॒नवः॑ सा॒यमा॒स्पन्द॑मानाः
હે શાલે, તું ધરુણી (ધારણ કરનારી) છે; બૃહચ્છન્દા (વિશાળ માપવાળી), પૂતિધાન્યા (શુદ્ધ કરેલા ધાન્યથી સમૃદ્ધ). તારી પાસે વત્સ આવે, તારી પાસે કુમાર (યુવાન પુત્ર) આવે; સાંજે દોહણારી ધેનુઓ તારી પાસે આવે—ઘરે પરત ફરતી, અસ્પન્દમાન (અડગ), નિર્ભય.
Mantra 4
इ॒मां शालां॑ सवि॒ता वा॒युरिन्द्रो॒ बृह॒स्पति॒र्नि मि॑नोतु प्रजा॒नन्। उ॒क्षन्तू॒द्ना म॒रुतो॑ घृ॒तेन॒ भगो॑ नो॒ राजा॒ नि कृ॒षिं त॑नोतु
આ શાલાને સવિતા, વાયુ, ઇન્દ્ર અને બૃહસ્પતિ—સંતાનને જાણનારા—મજબૂતીથી સ્થિર કરે. મરુતો તેને જળથી અને ઘૃતથી છાંટે; અને અમારા રાજા ભગ, અમારે માટે ખેતરની ખેડ અને વૃદ્ધિ વિસ્તારે.
Mantra 5
मान॑स्य पत्नि शरणा स्योना दे॒वी दे॒वेभि॒र्निमिता॒स्यग्रे॑ । तृणं॒ वसा॑ना सु॒मना॑ अस॒स्त्वमथा॒स्मभ्यं॑ स॒हवी॑रं र॒यिं दाः॑
હે માનસાની પતની, શરણરૂપ, સુખદ—દેવી! દેવોએ આરંભે જ જેને માપીને સ્થાપી છે; તું તૃણથી આવરિત, સુમનાવાળી છે. તેથી અમને સહવીર (પુત્રસમેત) ધન આપ.
Mantra 6
ऋ॒तेन॑ स्थूणा॒मधि॑ रोह वंशो॒ग्रो वि॒राज॒न्नप॑ वृङ्क्ष्व॒ शत्रू॑न्। मा ते॑ रिषन्नुपस॒त्तारो॑ गृ॒हाणां॑ शाले श॒तं जी॑वेम श॒रदः॒ सर्व॑वीराः
ઋત (ધર્મવ્યવસ્થા) અનુસાર સ્તંભો પર ચઢ, હે વંશ (છતનો મુખ્ય કાંઠો), તેજસ્વી બનીને શત્રુઓને કાપી દૂર ફેંક. ઘર પર ઘાત લગાવી બેઠેલા ઉપસત્તારો તને હાનિ ન કરે; આ શાળામાં અમે સર્વવીર બનીને સો શરદો (વર્ષો) જીવીએ.
Mantra 7
एमां कु॑मा॒रस्तरु॑ण॒ आ व॒त्सो जग॑ता स॒ह। एमां प॑रि॒स्रुतः॑ कु॒म्भ आ द॒ध्नः क॒लशै॑रगुः
આ (ઘર) તરફ યુવાન કુમાર આવ્યો છે, અને જગતમાં જે કંઈ ચાલે છે તેની સાથે વાછરડો પણ; આ તરફ પરિસ્રુત (છલકાતો) કુંભ આવ્યો છે, દહીં આવ્યું છે, અને કલશો (ઘડાઓ) તેની સાથે આવ્યા છે.
Mantra 8
पू॒र्णं ना॑रि॒ प्र भ॑र कु॒म्भमे॒तं घृ॒तस्य॒ धारा॑म॒मृते॑न॒ संभृ॑ताम्। इ॒मां पा॒तॄन॒मृते॑ना॒ सम॑ङ्ग्धीष्टापू॒र्तम॒भि र॑क्षात्येनाम्
હે નારી, આ કુંભને પૂર્ણ ભરેલો આગળ લાવ—ઘૃતની ધારા, અમૃતથી સુસંગ્રહિત. આ પાતૃઓ (રક્ષકો)ને અમૃતથી અભિષેક/લેપ કર; ઇષ્ટાપૂર્ત (યજ્ઞ અને દાનનું પુણ્ય) તેને ચારે તરફથી રક્ષે.
Mantra 9
इ॒मा आपः॒ प्र भ॑राम्यय॒क्ष्मा य॑क्ष्म॒नाश॑नीः । गृ॒हानुप॒ प्र सी॑दाम्य॒मृते॑न स॒हाग्निना॑
આ જળોને હું આગળ લાવું છું—યક્ષ્મા-રહિત, યક્ષ્મા-નાશક. ઘરો તરફ હું નજીક જઈને બેસું છું, અમૃત સાથે, અગ્નિ સાથે મળીને.
Frequently Asked Questions
It is used to consecrate a newly built or newly occupied house/hall, making it stable, safe, and prosperous, while driving away enemies and harmful ‘besetters’ of the home.
The hymn treats the main timbers as sacral supports: once installed under ṛta (right order) and virāj (radiant power), the structure itself becomes a protector that ‘cuts off’ hostility.
The core rite relies on domestic substances—especially ghee and fresh grass—plus the house-timbers being installed. The ‘amulet’ effect is chiefly the consecrated architecture and the spoken blessing.
Ask anything about Sukta 12 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.