
Rishi: Atharvanic tradition (śānti-hymn)
Devata: Mitra-Varuṇa; Vivasvant (Sun); Antaka (Death); Utpāta; Graha
Chandas: Anuṣṭubh (predominant śānti cadence; mixed pāda-length possible)
અથર્વવેદ 19.9 એક શાંતિ-સૂક્ત છે. પૃથ્વી, અંતરિક્ષ અને દ્યૌમાં ગતિ કરતા અપશકુનરૂપ ઉત્પાતો તથા હાનિકારક ‘ગ્રહ’ (ઝપટનાર/બાંધનાર) શક્તિઓનું શમન કરવું તેનો હેતુ છે. પૃથ્વી, વાયુમંડળ, આકાશ, જળ, ઔષધિઓ અને વૃક્ષો જેવા સર્વ પ્રદેશોમાં વારંવાર શાંતિની સ્થાપના કરીને, જે ભયંકર, ક્રૂર અથવા દુષ્ટ છે તેને સમુદાય માટે શાંત અને શુભ-મંગલમાં પરિવર્તિત કરે છે.
Mantra 1
शान्तिः। ९ पञ्चपदा ककुम्मती, १२ त्र्यवसाना सप्तपदाऽष्टिः, १४ चतुष्पदा संकृतिः। शा॒न्ता द्यौः शा॒न्ता पृ॑थि॒वी शा॒न्तमि॒दमु॒र्व॑१न्तरि॑क्षम्। शा॒न्ता उ॑द॒न्वती॒रापः॑ शा॒न्ता नः॑ स॒न्त्वोष॑धीः
શાંતિઃ। શાંત રહે દ્યૌ (આકાશ); શાંત રહે પૃથિવી; શાંત રહે આ વિશાળ અંતરિક્ષ. સમુદ્રવતી આપઃ (જળ) શાંત રહે; અમારે માટે ઓષધી (ઔષધિઓ/વનસ્પતિઓ) શાંત રહે.
Mantra 2
शा॒न्तानि॑ पूर्वरू॒पाणि॑ शा॒न्तं नो॑ अस्तु कृताकृ॒तम्। शा॒न्तं भू॒तं च॒ भव्यं॑ च॒ सर्व॑मे॒व शम॑स्तु नः
શાંત રહે પૂર્વલક્ષણો; શાંત રહે અમારા માટે કરેલું અને અકરેલું. શાંત રહે ભૂત અને ભવ્ય; સર્વે જ અમારે માટે શમ (શાંતિ) બને.
Mantra 3
इ॒यं या प॑रमे॒ष्ठिनी॒ वाग् दे॒वी ब्रह्म॑संशिता । ययै॒व स॑सृ॒जे घो॒रं तयै॒व शान्ति॑रस्तु नः
આ—પરમેષ્ઠિની એવી વાણી, દેવી, બ્રહ્મ-સંશિતા છે. જેના દ્વારા જ ભયંકર (ઘોર) પ્રગટ થયું; એ જ શક્તિથી અમને શાંતિ પ્રાપ્ત થાઓ.
Mantra 4
इ॒दं यत् प॑रमे॒ष्ठिनं॒ मनो॑ वां॒ ब्रह्म॑संशितम्। येनै॒व स॑सृ॒जे घो॒रं तेनै॒व शान्ति॑रस्तु नः
આ પરમેષ્ઠિ મન—તમ બંને માટે બ્રહ્મ-સંશિત છે. જેના દ્વારા જ ભયંકર (ઘોર) પ્રગટ થયું; એ જ દ્વારા અમને શાંતિ પ્રાપ્ત થાઓ.
Mantra 5
इ॒मानि॒ यानि॒ पञ्चे॑न्द्रि॒याणि॒ मनः॑षष्ठानि मे हृ॒दि ब्रह्म॑णा॒ संशि॑तानि । यैरे॒व स॑सृ॒जे घो॒रं तैरे॒व शान्ति॑रस्तु नः
આ પાંચ ઇન્દ્રિયશક્તિઓ અને મન છઠ્ઠું—મારા હૃદયમાં બ્રહ્મ દ્વારા સંશિત (સંયોજિત) છે. જેમના દ્વારા જ ભયંકર (ઘોર) પ્રગટ થયું; એ જ દ્વારા અમને શાંતિ પ્રાપ્ત થાઓ.
Mantra 6
शं नो॑ मि॒त्रः शं वरु॑णः॒ शं विष्णुः॒ शं प्र॒जाप॑तिः । शं न॒ इन्द्रो॒ बृह॒स्पतिः॒ शं नो॑ भवत्वर्य॒मा
અમારા માટે કલ્યાણકારી રહે મિત્ર, કલ્યાણકારી વરુણ; કલ્યાણકારી રહે વિષ્ણુ, કલ્યાણકારી પ્રજાપતિ. અમારા માટે કલ્યાણકારી રહે ઇન્દ્ર અને બૃહસ્પતિ; અમારા માટે આર્યમન પણ કલ્યાણકારી થાઓ.
Mantra 7
शं नो॑ मि॒त्रः शं वरु॑णः॒ शं वि॒वस्वां॒छमन्त॑कः । उत्पाताः॒ पार्थि॑वा॒न्तरि॑क्षाः॒ शं नो॑ दि॒विच॑रा॒ ग्रहाः॑
મિત્ર તરફથી અમને કલ્યાણ થાઓ, વરુણ તરફથી કલ્યાણ; વિવસ્વાન તરફથી કલ્યાણ, અને અંતક તરફથી પણ કલ્યાણ. ભૂમિજન્ય અને અંતરિક્ષજન્ય ઉત્પાતો—આકાશમાં વિચરતા ગ્રહો (ગ્રાહ/સીઝર્સ) અમને કલ્યાણકારી થાઓ.
Mantra 8
शं नो॒ भूमि॑र्वेप्यमा॒ना शमु॒ल्का निर्ह॑तं च॒ यत्। शं गावो॒ लोहि॑तक्षीराः॒ शं भूमि॒रव॑ तीर्य॒तीः॥८ नक्ष॑त्रमु॒ल्काभिह॑तं॒ शम॑स्तु नः॒ शं नो॑ऽभिचा॒राः शमु॑ सन्तु कृ॒त्याः । शं नो॒ निखा॑ता व॒ल्गाः शमु॒ल्का दे॑शोपस॒र्गाः शमु॑ नो भवन्तु
ધરતી કંપતી હોય ત્યારે અમને કલ્યાણ થાઓ; ઉલ્કા (ઉલ્કાપાત) અને જે કંઈ પાતાળે પટકાયું હોય તે પણ કલ્યાણકારી થાઓ. લાલાશ દૂધવાળી ગાયો અમને કલ્યાણકારી થાઓ; પાર ઉતરવા યોગ્ય, સુરક્ષિત રીતે ઓળંગી શકાય એવી ધરતી અમને કલ્યાણકારી થાઓ। ઉલ્કાથી આઘાત પામેલું નક્ષત્ર પણ અમને કલ્યાણકારી થાઓ; અમને અભિચાર (શત્રુ-મંત્ર) કલ્યાણકારી થાઓ, અને કૃત્યાઓ (કૃત્યા-મંત્ર/કર્મ) પણ કલ્યાણકારી થાઓ. અમને જમીનમાં ગાડેલા વલ્ગા (હાનિકારક સાધન/ટોણા) કલ્યાણકારી થાઓ; ઉલ્કા તથા દેશોપસર્ગો (પ્રદેશીય ઉપદ્રવો/આપત્તિઓ) અમને કલ્યાણકારી થાઓ.
Mantra 9
शं नो॒ ग्रहा॑श्चान्द्रम॒साः शमा॑दि॒त्यश्च॑ राहु॒णा। शं नो॑ मृ॒त्युर्धू॒मके॑तुः॒ शं रु॒द्रास्ति॒ग्मते॑जसः
અમને કલ્યાણ થાઓ—ચન્દ્રમસ સંબંધિત ગ્રહો (ગ્રહાઃ) તરફથી; અમને કલ્યાણ થાઓ—આદિત્ય તરફથી, રાહુ સાથે. અમને કલ્યાણ થાઓ—ધૂમકેતુ (ધૂમ-ધ્વજવાળો) મૃત્યુ તરફથી; અમને કલ્યાણ થાઓ—તીક્ષ્ણ તેજવાળા રુદ્રો તરફથી.
Mantra 10
शं रु॒द्राः शं वसवः॒ शमा॑दि॒त्याः शम॒ग्नयः॑ । शं नो॑ मह॒र्षयो॑ दे॒वाः शं दे॒वाः शं बृह॒स्पतिः॑
રુદ્રો કલ્યાણકારી થાઓ; વસુઓ કલ્યાણકારી થાઓ; આદિત્યો કલ્યાણકારી થાઓ; અગ્નિઓ કલ્યાણકારી થાઓ. અમને કલ્યાણ થાઓ—મહર્ષિ-દેવો તરફથી; દેવો કલ્યાણકારી થાઓ—બૃહસ્પતિ પણ કલ્યાણકારી થાઓ.
Mantra 11
ब्रह्म॑ प्र॒जाप॑तिर्धा॒ता लो॒का वे॒दाः स॑प्तऋ॒षयो॒ऽग्नयः॑ । तैर्मे॑ कृ॒तं स्व॒स्त्यय॑न॒मिन्द्रो॑ मे॒ शर्म॑ यच्छतु ब्र॒ह्मा मे॒ शर्म॑ यच्छतु । विश्वे॑ मे दे॒वाः शर्म॑ यच्छन्तु॒ सर्वे॑ मे दे॒वाः शर्म॑ यच्छन्तु
બ્રહ્મ, પ્રજાપતિ, ધાતા, લોકો, વેદો, સાત ઋષિઓ, અગ્નિઓ—એમના દ્વારા મારા માટે સ્વસ્તિનો માર્ગ રચાયો છે. ઇન્દ્ર મને શરણ આપે; બ્રહ્મા મને શરણ આપે. બધા દેવો મને શરણ આપે; સર્વ દેવો—એકેક કરીને—મને શરણ આપે.
Mantra 12
यानि॒ कानि॑ चिच्छा॒न्तानि॑ लो॒के स॑प्तऋ॒षयो॑ वि॒दुः । सर्वा॑णि॒ शं भ॑वन्तु मे॒ शं मे॑ अ॒स्त्वभ॑यं मे अस्तु
લોકમાં જે કંઈ પણ—કોઈપણ પ્રકારની—શાંત કરાયેલું છે, જેને સાત ઋષિઓ જાણે છે; તે બધું મારા માટે કલ્યાણરૂપ બને. મને શાંતિ મળે; મને અભય પ્રાપ્ત થાય.
Mantra 13
पृ॒थि॒वी शान्ति॑र॒न्तरि॑क्षं॒ शान्ति॒र्द्यौः शान्ति॒रापः॒ शान्ति॒रोष॑धयः॒ शान्ति॒र्वन॒स्पत॑यः॒ शान्ति॒र्विश्वे॑ मे दे॒वाः शान्तिः॒ सर्वे॑ मे दे॒वाः शान्तिः॒ शान्तिः॒ शान्तिः॒ शान्ति॑भिः । ताभिः॒ शान्ति॑भिः॒ सर्व॒ शान्ति॑भिः॒ शम॑यामो॒ऽहं यदि॒ह घो॒रं यदि॒ह क्रू॒रं यदि॒ह पा॒पं तच्छा॒न्तं तच्छि॒वं सर्व॑मे॒व शम॑स्तु नः
પૃથ્વીને શાંતિ; અંતરિક્ષને શાંતિ; દ્યૌને શાંતિ; આપોને શાંતિ; ઔષધિઓને શાંતિ; વનસ્પતિઓને શાંતિ. બધા દેવો મને શાંતિરૂપ બને; બધા દેવો મને શાંતિરૂપ બને—શાંતિ, શાંતિ, શાંતિ, શાંતિઓ સાથે. તે શાંતિઓથી, સર્વ શાંતિઓથી, હું અહીં શમન કરું છું: અહીં જો કંઈ ઘોર હોય, અહીં જો કંઈ ક્રૂર હોય, અહીં જો કંઈ પાપ હોય—તે શાંત થાય, તે શિવ થાય; સર્વે જ અમારે માટે શમ બને.
It is used to calm and neutralize ominous signs (utpāta) and harmful seizing influences (graha), establishing peace across the environment and the community.
Mitra–Varuṇa represent cosmic order and moral regulation, and Vivasvant (the Sun) represents stabilizing light and rhythm; invoking them supports the restoration of balance when portents threaten it.
No special items are required by the verses themselves, but clean water and a few herbs/greens are traditionally compatible supports for śānti—used for simple sprinkling and purification during recitation.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.