Sukta 2

Mantra 1

पितृमेधः। य॒माय॒ सोमः॑ पवते य॒माय॑ क्रियते ह॒विः । य॒मं ह॑ य॒ज्ञो ग॑च्छत्य॒ग्निदू॑तो॒ अरं॑कृतः

પિતૃમેધ. યમ માટે સોમ પવિત્ર થાય છે; યમ માટે હવિષ તૈયાર થાય છે. અગ્નિ દૂત બની, સુસજ્જ થયેલું યજ્ઞ ખરેખર યમ સુધી પહોંચે છે.

Mantra 2

य॒माय॒ मधु॑मत्तमं जु॒होता॒ प्र च॑ तिष्ठत । इ॒दं नम॒ ऋषि॑भ्यः पूर्व॒जेभ्यः॒ पूर्वे॑भ्यः पथि॒कृद्भ्यः॑

યમ માટે અતિ મધુર, મધુ-સમાન હવિ અર્પણ કરો અને તૈયાર થઈ આગળ ઊભા રહો. આ નમસ્કાર ઋષિઓને, પૂર્વજન્મા (પૂર્વજ)ને, પૂર્વવર્તી મહાત્માઓને, અને માર્ગ રચનાર પથિકૃત્‌ઓને હો.

Mantra 3

य॒माय॑ घृ॒तव॒त् पयो॒ राज्ञे॑ ह॒विर्जु॑होतन । स नो॑ जी॒वेष्वा य॑मेद् दी॒र्घमायुः॒ प्र जी॒वसे॑

યમ માટે, રાજા માટે, ઘીથી સમૃદ્ધ દૂધને હવિ રૂપે અર્પણ કરો. તે યમ અમારા જીવતાં લોકોમાં અહીં દીર્ઘ આયુષ્ય વહેંચે, જેથી અમે લાંબું જીવીએ.

Mantra 4

मैन॑मग्ने॒ वि द॑हो॒ माभि शू॑शुचो॒ मास्य॒ त्वचं॑ चिक्षिपो॒ मा शरी॑रम्। शृ॒तं य॒दा कर॑सि जातवे॒दोऽथे॑मेनं॒ प्र हि॑णुतात् पि॒तॄँरुप॑

અગ્ને! એને સંપૂર્ણ રીતે દહન ન કર; અતિ તીવ્ર રીતે દાઝવીને પીડા ન આપ. એની ત્વચા ઉતારી ન નાખ; એનું શરીર ફાડી ન નાખ. જાતવેદસ્! તું એને યથાવિધિ શૃત (યોગ્ય રીતે ભુંજાયેલો) કરી દીધા પછી, એને પિતૃઓ પાસે નજીક જવા માટે આગળ મોકલ.

Mantra 5

य॒दा शृ॒तं कृ॒णवो॑ जातवे॒दोऽथे॒ममे॑नं॒ परि॑ दत्तात् पि॒तृभ्यः॑ । य॒दो गच्छा॒त्यसु॑नीतिमे॒तामथ॑ दे॒वानां॑ वश॒नीर्भ॑वाति

હે જાતવેદસ (અગ્નિ), જ્યારે તું તેને વિધિપૂર્વક શેકી/પકાવી દે, ત્યારે આને સર્વથા પિતૃઓને સોંપી દે. અને જ્યારે તે આ પ્રાણ-નેતૃત્વવાળી ગતિમાં જાય છે, ત્યારે તે દેવોના વશમાં (શાસનમાં) આવી જાય છે.

Mantra 6

त्रिक॑द्रुकेभिः पवते॒ षडु॒र्वीरेक॒मिद् बृ॒हत्। त्रि॒ष्टुब् गा॑य॒त्री छन्दां॑सि॒ सर्वा॒ ता य॒म आर्पि॑ता

ત્રિ-કડ્રુ પ્રવાહોથી તે શુદ્ધ થઈ વહે છે; છ વિશાળ પ્રદેશોમાંથી—એક જ, છતાં મહાવિશાળ. ત્રિષ્ટુભ અને ગાયત્રી—છંદો સર્વે—તે બધા યમને અર્પિત છે.

Mantra 7

सूर्यं॒ चक्षु॑षा गच्छ॒ वात॑मा॒त्मना॒ दिवं॑ च॒ गच्छ॑ पृथि॒वीं च॒ धर्म॑भिः । अ॒पो वा॑ गच्छ॒ यदि॒ तत्र॑ ते हि॒तमोष॑धीषु॒ प्रति॑ तिष्ठा॒ शरी॑रैः

આંખથી સૂર્ય પાસે જા; પ્રાણ-આત્માથી વાયુ પાસે જા; ધર્મવિધિઓથી સ્વર્ગ અને પૃથ્વી પાસે જા. અથવા જળોમાં જા, જો ત્યાં તારો નિર્ધારિત કલ્યાણ હોય; ઔષધિઓમાં તું ફરી સ્થિર થા—તારા શરીરના અંગો સાથે.

Mantra 8

अ॒जो भा॒गस्तप॑स॒स्तं त॑पस्व॒ तं ते॑ शो॒चिस्त॑पतु॒ तं ते॑ अ॒र्चिः । यास्ते॑ शि॒वास्त॒न्वोऽ जातवेद॒स्ताभि॑र्वहैनं सु॒कृता॑मु लो॒कम्

અજ (અજન્મા) તપસનો ભાગ છે—તેને તું તપાવ; તારો શોચિ (દહન-તેજ) તેને તપાવે, તારી અર્ચિ (જ્વાલા) પણ તેને તપાવે. હે જાતવેદસ, તારી જે શિવ (કલ્યાણકારી) તનુઓ છે, તે દ્વારા આ મનુષ્યને—હા—સુકૃત (સત્કર્મી) લોકોના લોકમાં વહન કર.

Mantra 9

यास्ते॑ शो॒चयो॒ रंह॑यो जातवेदो॒ याभि॑रापृ॒णासि॒ दिव॑म॒न्तरि॑क्षम्। अ॒जं यन्त॒मनु॒ ताः समृ॑ण्वता॒मथेत॑राभिः शि॒वत॑माभिः शृ॒तं कृ॑धि

હે જાતવેદસ (અગ્નિ), તારી જે જ્વાલાઓ છે, તારા જે ઝડપી પ્રેરણાઓ છે—જેનાથી તું દ્યૌ અને અંતરિક્ષને ભરિ દે છે—તે જ્વાલાઓ અજ (અજન્મા/અજ) જતા હોય ત્યારે તેની સાથે ચાલે, અને તેનો માર્ગ સુવ્યવસ્થિત કરે. પછી તારી અન્ય, અતિશિવ, મંગલમય શક્તિઓથી—આ વર (દાન) સુપ્રાપ્ત અને યોગ્ય રીતે સાંભળાયેલ/સ્વીકારાયેલ બનાવ.

Mantra 10

अव॑ सृज॒ पुन॑रग्ने पि॒तृभ्यो॒ यस्त॒ आहु॑त॒श्चर॑ति स्व॒धावा॑न्। आयु॒र्वसा॑न॒ उप॑ यातु॒ शेषः॒ सं ग॑च्छतां त॒न्वा सु॒वर्चाः॑

હે અગ્નિ, તેને ફરી પાછો પિતૃઓ તરફ મોકલ; જે તને આહુતિરૂપે અર્પિત થયો છે અને સ્વધાવાન બની આગળ ચાલે છે. જે શેષ રહે છે તે આયુષ્યને વસ્ત્ર સમું ધારણ કરીને નજીક આવે; તે સમગ્ર દેહ સાથે સુવર્ચા (સુંદર તેજ)માં સંયુક્ત થાય.

Mantra 11

अति॑ द्रव॒ श्वानौ॑ सारमे॒यौ च॑तुर॒क्षौ श॒बलौ॑ सा॒धुना॑ प॒था। अधा॑ पि॒तॄन्त्सु॑वि॒दत्रां॒ अपी॑हि य॒मेन॒ ये स॑ध॒मादं॒ मद॑न्ति

સારમાના વંશના બે શ્વાનો—ચાર આંખવાળા, ચિતરાં (શબલ)—તેમને શુભ માર્ગે વટાવીને ઝડપથી આગળ વધ. પછી યમ સાથે પિતૃઓ તરફ નીકળી જા—સહેલાઈથી પ્રાપ્ત થનારા પિતૃઓ તરફ—જેઓ સહભોજનના ઉત્સવમાં આનંદ કરે છે.

Mantra 12

यौ ते॒ श्वानौ॑ यम रक्षि॒तारौ॑ चतुर॒क्षौ प॑थि॒षदी॑ नृ॒चक्ष॑सा । ताभ्यां॑ राज॒न् परि॑ धेह्येनं स्व॒स्त्यऽस्मा अनमी॒वं च॑ धेहि

હે યમ, તારા બે શ્વાનો—રક્ષક, ચાર આંખવાળા, માર્ગ પર બેઠેલા, મનુષ્યોને જોનાર—તેમની સાથે, હે રાજન, આ મનુષ્યને ચારે તરફથી આવરી લે. તેને સ્વસ્તિ આપ અને તેને અનામીવ (રોગ-હાનિ)થી મુક્ત કર.

Mantra 13

उ॒रू॒ण॒साव॑सु॒तृपा॑वुदुम्ब॒लौ य॒मस्य॑ दू॒तौ च॑रतो॒ जनां॒ अनु॑ । ताव॒स्मभ्यं॑ दृ॒शये॒ सूर्या॑य॒ पुन॑र्दाता॒मसु॑म॒द्येह भ॒द्रम्

વિશાળ નાસાવાળા, સમૃદ્ધિથી સંતોષ પામેલા, ઉદુમ્બર-ચિહ્નિત—યમના બે દૂત—માનવોના પગલે પગલે ફરતા રહે છે. તે બે અમારે માટે દૃષ્ટિ માટે, સૂર્ય માટે, પ્રાણશ્વાસ ફરી પાછો આપે—આજ અહીં—મંગલમય કલ્યાણ.

Mantra 14

सोम॒ एके॑भ्यः पवते घृ॒तमेक॒ उपा॑सते । येभ्यो॒ मधु॑ प्र॒धाव॑ति॒ तां॑श्चिदे॒वापि॑ गच्छतात्

સોમ કેટલાક માટે પોતે જ શુદ્ધ થાય છે; કેટલાક ઘૃત (ઘી)ની ઉપાસના કરે છે. જેમને મધુર મધુ (મેધ) વહે છે—તેમને પણ, હા, તેમને પણ તે પહોંચે.

Mantra 15

ये चि॒त् पूर्व॑ ऋ॒तसा॑ता ऋ॒तजा॑ता ऋता॒वृधः॑ । ऋषी॒न् तप॑स्वतो यम तपो॒जां अपि॑ गच्छतात्

અને જે પ્રાચીન હતા—ઋતથી જીતાયેલા, ઋતથી જન્મેલા, ઋતથી વધેલા—હે યમ, તપસ્વી ઋષિઓ પાસે, તપોજ (તપસથી જન્મેલા) પાસે પણ તે પહોંચે.

Mantra 16

तप॑सा॒ ये अ॑नाधृ॒ष्यास्तप॑सा॒ ये स्वऽर्य॒युः । तपो॒ ये च॑क्रि॒रे मह॒स्तांश्चि॑दे॒वापि॑ गच्छतात्

તપસથી જે અનાધૃષ્ય (અજેય) છે; તપસથી જે સ્વર-લોક તરફ ગયા છે; અને જેમણે તપસથી મહત્તા રચી છે—તેમને પણ, હા, તેમને પણ તે પહોંચે.

Mantra 17

ये युध्य॑न्ते प्र॒धने॑षु॒ शूरा॑सो॒ ये त॑नू॒त्यजः॑ । ये वा॑ स॒हस्र॑दक्षिणा॒स्तांश्चिदे॒वापि॑ गच्छतात्

જે પ્રધાન યુદ્ધોમાં લડે છે એવા શૂરવીરો; જે દેહ ત્યજી ગયા છે; અથવા જે સહસ્ર-દક્ષિણા (હજાર દાન-ફી) આપનાર છે—તેમ સૌ પાસે, હા, એમની પાસે પણ, તે જાય.

Mantra 18

स॒हस्र॑णीथाः क॒वयो॒ ये गो॑पा॒यन्ति॒ सूर्य॑म्। ऋषी॒न् तप॑स्वतो यम तपो॒जां अपि॑ गच्छतात्

સહસ્ર-નીથ (હજાર માર્ગદર્શક) એવા કવિ-ઋષિઓ, જે સૂર્યનું રક્ષણ કરે છે—હે યમ, તપસ્વી ઋષિઓ પાસે, તપોજ (તપથી જન્મેલા) પાસે પણ, તે જાય.

Mantra 19

स्यो॒नास्मै॑ भव पृथिव्यनृक्ष॒रा नि॒वेश॑नी । यच्छा॑स्मै॒ शर्म॑ स॒प्रथाः॑

હે પૃથ્વી, તેને સ્યોણા (કૃપાળુ, શુભ) થા; અખંડ, અચૂરણીય, નિવેશની (વિશ્રામનું નિવાસસ્થાન) બની રહે. તેને વિશાળપણે ફેલાતું શર્મ (આશ્રય) અને નિશ્ચિત રક્ષા અર્પણ કર.

Mantra 20

अ॒सं॒बा॒धे पृ॑थि॒व्या उ॒रौ लो॒के नि धी॑यस्व । स्व॒धा याश्च॑कृ॒षे जीव॒न् तास्ते॑ सन्तु मधु॒श्चुतः॑

પૃથ્વીના અસમ્બાધ (અનાવરોધિત), વિશાળ પ્રદેશમાં, ઉરૌ લોકે (વિસ્તૃત લોકમાં) તું સ્થપિત થા. જીવતાં તું જે સ્વધા રચી હતી—તે તારા માટે મધુ-ચુતઃ, મધ જેવી મીઠી રીતે ટપકતી રહે.

Mantra 21

ह्वया॑मि ते॒ मन॑सा॒ मन॑ इ॒हेमान् गृ॒हाँ उप॑ जुजुषा॒ण एहि॑ । सं ग॑च्छस्व पि॒तृभिः॒ सं य॒मेन॑ स्यो॒नास्त्वा॒ वाता॒ उप॑ वान्तु श॒ग्माः

હું મનથી તારા મનને હ્વયામિ (આહ્વાન કરું છું): અહીં, આ ગૃહોમાં, પ્રસન્ન અને સંમત થઈને આવ. પછી પિતૃઓ સાથે, યમ સાથે સંગચ્છસ્વ (સાથે જા); સ્યોણા, સહાયક અને બળવાન પવનો તને ચારે તરફથી ઉપવાંતુ (સ્નેહથી વહેતા રહે).

Mantra 22

उत् त्वा॑ वहन्तु म॒रुत॑ उदवा॒हा उ॑द॒प्रुतः॑ । अ॒जेन॑ कृ॒ण्वन्तः॑ शी॒तं व॒र्षेणो॑क्षन्तु॒ बालिति॑

મરુતગણ તને ઉપર ઉઠાવી લઈ જાય—ઉપર વહન કરનાર, ઉપર ઉછળનાર. અજ (બકરો) દ્વારા શીતળતા ઉત્પન્ન કરતાં, વરસાદથી તને છાંટે—એમ જ થાઓ (બાલિતિ)।

Mantra 23

उद॑ह्व॒मायु॒रायु॑षे॒ क्रत्वे॒ दक्षा॑य जी॒वसे॑ । स्वान् ग॑च्छतु ते॒ मनो॒ अधा॑ पि॒तॄंरुप॑ द्रव

અમે આયુષ્ય માટે આયુષ્યને, ક્રતુ (સંકલ્પ/વિધિ-શક્તિ) માટે, દક્ષ (કૌશલ્ય) માટે, જીવવા માટે—જીવનને પાછું બોલાવીએ છીએ. તારો મન પોતાના સ્થાને જાય; ત્યાર પછી તું પિતૃઓ તરફ દોડી જા.

Mantra 24

मा ते॒ मनो॒ मासो॒र्माङ्गा॑नां॒ मा रस॑स्य ते । मा ते॑ हास्त त॒न्वः॑१ किं च॒नेह

તારું મન ન ખોવાય; તારો પ્રાણવાયુ, તારા અંગો, અને તારો રસ (જીવનસાર) ન ખોવાય. અહીં તારા શરીરમાંથી કશુંય તને ન છૂટે—અતિ નાનું પણ નહીં.

Mantra 25

मा त्वा॑ वृ॒क्षः सं बा॑धिष्ट॒ मा दे॒वी पृ॑थि॒वी म॒ही। लो॒कं पि॒तृषु॑ वि॒त्त्वैध॑स्व य॒मरा॑जसु

મા તને વૃક્ષ (લાકડું) દબાવે નહીં; મહાશક્તિશાળી દેવી પૃથ્વી પણ તને ભારરૂપે ન દબાવે. પિતૃઓમાં લોકને જાણી ને તું તારા માટે સ્થાન મેળ; યમરાજના લોકોમાં તું વૃદ્ધિ પામ.

Mantra 26

यत् ते॒ अङ्ग॒मति॑हितं परा॒चैर॑पा॒नः प्रा॒णो य उ॑ वा ते॒ परे॑तः । तत् ते सं॒गत्य॑ पि॒तरः॒ सनी॑डा घा॒साद् घा॒सं पुन॒रा वे॑शयन्तु

હે પરલોકગત! તારો જે અંગ દૂર ક્યાંક ભટકી ગયું હોય—તારો જે અપાન, જે પ્રાણ વિખૂટો પડ્યો હોય—એક જ નિવાસવાળા પિતૃઓ તે બધું ભેગું કરીને, ઘાસમાંથી ઘાસ સુધી, અંશે અંશે, ફરી તારા અંદર પ્રવેશ કરાવે.

Mantra 27

अपे॒मं जी॒वा अ॑रुधन् गृ॒हेभ्य॒स्तं निर्व॑हत॒ परि॒ ग्रामा॑दि॒तः । मृ॒त्युर्य॒मस्या॑सीद् दू॒तः प्रचे॑ता॒ असू॑न् पि॒तृभ्यो॑ गम॒यां च॑कार

જીવતા લોકોએ આ પુરુષને ઘરોમાંથી અલગ રાખ્યો; તેને અહીંથી બહાર, ગામની સીમા પાર લઈ ગયા. યમનો દૂત—જ્ઞાની મૃત્યુ—એ પ્રાણોને પિતૃઓ તરફ લઈ જવાની વ્યવસ્થા કરી.

Mantra 28

ये दस्य॑वः पि॒तृषु॑ प्रवि॑ष्टा ज्ञातिमु॒खा अ॑हु॒ताद॒श्चर॑न्ति । प॒रा॒पुरो॑ नि॒पुरो॒ ये भर॑न्त्य॒ग्निष्टान॒स्मात् प्र ध॑माति य॒ज्ञात्

જે દસ્યુઓ પિતૃઓમાં પ્રવેશી ગયા છે—જ્ઞાતિ-મુખવાળા—અને અહુત (અર્પણ ન કરેલા)ના ભક્ષક બની ભટકતા રહે છે; જે પુરો (કિલ્લા/દુર્ગ)ને લૂંટે છે, પુરો તોડે છે અને હરી લઈ જાય છે—અગ્નિ આ યજ્ઞમાંથી તેમને ફૂંકી બહાર કાઢે છે અને દૂર હાંકી દે છે.

Mantra 29

सं वि॑शन्त्वि॒ह पि॒तरः॒ स्वा नः॑ स्यो॒नं कृ॒ण्वन्तः॑ प्रति॒रन्त॒ आयुः॑ । तेभ्यः॑ शकेम ह॒विषा॒ नक्ष॑माणा॒ ज्योग् जीव॑न्तः श॒रदः॑ पुरू॒चीः

અમારા પોતાના પિતૃઓ અહીં એકસાથે પ્રવેશ કરો; અમારા માટે સ્નેહભર્યું, કલ્યાણકારી નિવાસસ્થાન રચતા, અને અમારા આયુષ્યના વિનાશને દૂર હાંકી દેતા. તેમને અમે હવિષા દ્વારા પહોંચી શકીએ, તેમની કૃપા પ્રાપ્ત કરીએ—અને અનેક શરદઋતુઓ સુધી દીર્ઘજીવી રહીએ.

Mantra 30

यां ते॑ धे॒नुं नि॑पृ॒णामि॒ यमु॑ ते क्षी॒र ओ॑द॒नम्। तेना॒ जन॑स्यासो भ॒र्ता योऽत्रास॒दजी॑वनः

જે ધેનુ (દૂધ આપતી ગાય) હું તને અર્પું છું, અને જે ક્ષીર-ઓદન (દૂધવાળો ભાતનો પાયસ) તારો છે—તેના બળે તું જનસમુદાયનો પોષક થા, હે જે અહીં નિર્જીવ પડ્યો હતો.

Mantra 31

अश्वा॑वतीं॒ प्र त॑र॒ या सु॒शेवा॒र्क्षाकं॑ वा प्रत॒रं नवी॑यः । यस्त्वा॑ ज॒घान॒ वध्यः॒ सो अ॑स्तु॒ मा सो अ॒न्यद् वि॑दत भाग॒धेय॑म्

અશ્વસમૃદ્ધ માર્ગને પાર કર—સુસેવા (સુસેવ્ય) કલ્યાણકારી માર્ગને; અથવા વરુળિયા (વૃકસદૃશ) ભયંકર પારાવારને, નવીન વાટને. જેણે તને ઘાત કર્યો, તે વધ્ય બને; તે બીજું કોઈ ભાગધેય (નિયત હિસ્સો) ન મેળવે.

Mantra 32

य॒मः परोऽव॑रो॒ विव॑स्वा॒न् ततः॒ परं॒ नाति॑ पश्यामि॒ किं च॒न। य॒मे अ॑ध्व॒रो अधि॑ मे॒ निवि॑ष्टो॒ भुवो॒ विव॑स्वान॒न्वात॑तान

યમ પર છે, યમ નજીક છે; વિવસ્વાન—તેની પાર હું કશું જ નથી જોતો. યમમાં જ મારા માટે અધ્વર (યજ્ઞવિધિ) સ્થાપિત છે; વિવસ્વાને તેને સર્વ લોકોમાં વ્યાપક રીતે વિસ્તારી દીધો છે.

Mantra 33

अपा॑गूहन्न॒मृतां॒ मर्त्ये॑भ्यः कृ॒त्वा सव॑र्णामदधु॒र्विव॑स्वते । उ॒ताश्विना॑वभर॒द् यत् तदासी॒दज॑हादु॒ द्वा मि॑थु॒ना स॑र॒ण्यूः

તેઓએ મર્ત્ય મનુષ્યો પાસેથી અમૃતને છુપાવી દીધું; સમરૂપ એક પ્રતિરૂપ બનાવીને તેને વિવસ્વાન માટે સ્થાપિત કરી. અને જે તે હતી, તે જ અશ્વિનો ફરી પાછું લાવ્યા; સરણ્યૂએ ખરેખર તે જોડિયા બેને—યુગલને—છોડી દીધાં.

Mantra 34

ये निखा॑ता॒ ये परो॑प्ता॒ ये द॒ग्धा ये चोद्धि॑ताः । सर्वां॒स्तान॑ग्न॒ आ व॑ह पि॒तॄन् ह॒विषे॒ अत्त॑वे

જે દફનાયા છે, જે દૂર રાખવામાં આવ્યા છે, જે દગ્ધ થયા છે અને જે ફરી ઉપાડવામાં આવ્યા છે—એ બધા પિતૃઓને, હે અગ્નિ, અહીં લાવી દે; હવિષ્ય ભોગવવા, તેનું ભક્ષણ કરવા.

Mantra 35

ये अ॑ग्निद॒ग्धा ये अन॑ग्निदग्धा॒ मध्ये॑ दि॒वः स्व॒धया॑ मा॒दय॑न्ते । त्वं तान् वे॑त्थ॒ यदि॒ ते जा॑तवेदः स्व॒धया॑ य॒ज्ञं स्वधि॑तिं जुषन्ताम्

જે અગ્નિથી દગ્ધ થયા છે અને જે અગ્નિથી અદગ્ધ રહ્યા છે—જે મધ્ય આકાશમાં સ્વધા દ્વારા આનંદિત થાય છે—હે જાતવેદસ, તું તેમને જાણે છે. સ્વધા સાથે તેઓ યજ્ઞમાં, પોતાના સ્વધા-ભાગમાં, પ્રસન્નતા પામે.

Mantra 36

शं त॑प॒ माति॑ तपो॒ अग्ने॒ मा त॒न्वं॑१ तपः॑ । वणे॑षु॒ शुष्मो॑ अस्तु ते पृथि॒व्याम॑स्तु॒ यद्धरः॑

કલ્યાણ માટે તપ, હે અગ્નિ; અતિશય તપશો નહિ; શરીરને દાઝશો નહિ. વનોમાં તારો ઉગ્ર પરાક્રમ રહે; પૃથ્વી પર તારો ધારક આધાર—જે તારો ધરણ છે—તે સ્થિર રહે.

Mantra 37

ददा॑म्यस्मा अव॒सान॑मे॒तद् य ए॒ष आग॒न् मम॒ चेदभू॑दि॒ह। य॒मश्चि॑कि॒त्वान् प्रत्ये॒तदा॑ह॒ ममै॒ष रा॒य उप॑ तिष्ठतामि॒ह

હું તેને આ વિશ્રામસ્થાન અર્પું છું—જો અહીં આવેલો આ પુરુષ ખરેખર મારો જ હતો. અને વિવેકી યમએ પ્રતિઉત્તરમાં આ કહ્યું છે: ‘મારું આ ધન—અહીં જ નિવાસ કરે, અહીં જ અડગ ઊભું રહે.’

Mantra 38

इ॒मां मात्रां॑ मिमीमहे॒ यथाप॑रं॒ न मासा॑तै । श॒ते श॒रत्सु॒ नो पु॒रा

આ માપ અમે નક્કી કરીએ છીએ, જેથી પછી તે ઘટે નહિ; અમારા માટે—સો શરદઋતુઓ સુધી—પૂર્વથી જ પૂર્ણતા રહે.

Mantra 39

प्रेमां मात्रां॑ मिमीमहे॒ यथाप॑रं॒ न मासा॑तै । श॒ते श॒रत्सु॒ नो पु॒रा

આ માપને અમે આગળ માટે માપીએ છીએ, જેથી પછી તે મહિનાઓમાં ખૂટી ન જાય; સો શરદઋતુઓ સુધી—અમારા માટે, જેમ પ્રાચીનકાળે હતું તેમ.

Mantra 40

अपे॒मां मात्रां॑ मिमीमहे॒ यथाप॑रं॒ न मासा॑तै । श॒ते श॒रत्सु॒ नो पु॒रा

આ માપને અમે દૂર કરવા માટે માપીએ છીએ, જેથી પછી તે મહિનાઓમાં ખૂટી ન જાય; સો શરદઋતુઓ સુધી—અમારા માટે, જેમ પ્રાચીનકાળે હતું તેમ.

Mantra 41

वी॒३मां मात्रां॑ मिमीमहे॒ यथाप॑रं॒ न मासा॑तै । श॒ते श॒रत्सु॒ नो पु॒रा

અમે આ માપને યોગ્ય વિભાગમાં માપીએ છીએ, જેથી પછી તે મહિનાઓમાં ક્ષય પામે નહીં; અમારા માટે—પૂર્વકાળની જેમ—સો શરદઋતુઓ સુધી.

Mantra 42

निरि॒मां मात्रां॑ मिमीमहे॒ यथाप॑रं॒ न मासा॑तै । श॒ते श॒रत्सु॒ नो पु॒रा

અમે આ માપને બહાર તરફ માપીએ છીએ, જેથી પછી તે મહિનાઓમાં ક્ષય પામે નહીં; અમારા માટે—પૂર્વકાળની જેમ—સો શરદઋતુઓ સુધી.

Mantra 43

उदि॒मां मात्रां॑ मिमीमहे॒ यथाप॑रं॒ न मासा॑तै । श॒ते श॒रत्सु॒ नो पु॒रा

અમે આ માપને ઉપર તરફ માપીએ છીએ, જેથી પછી તે મહિનાઓમાં ક્ષય પામે નહીં; અમારા માટે—પૂર્વકાળની જેમ—સો શરદઋતુઓ સુધી.

Mantra 44

समि॒मां मात्रां॑ मिमीमहे॒ यथाप॑रं॒ न मासा॑तै । श॒ते श॒रत्सु॒ नो पु॒रा

અમે સાથે મળીને આ માપેલી આયુષ્ય-માત્રા માપીએ છીએ, જેથી પછીનો ભાગ માસોથી ઘટી ન જાય—અમારા માટે સો શરદઋતુઓનું આયુષ્ય, જેમ પ્રાચીનથી નિર્ધારિત છે.

Mantra 45

अमा॑सि॒ मात्रां॒ स्वऽरगा॒मायु॑ष्मान् भूयासम्। यथाप॑रं॒ न मासा॑तै श॒ते श॒रत्सु॒ नो पु॒रा

માસે માસે હું તે માપેલી માત્રા ગ્રહણ કરું છું, જે સ્વર્ગગામી છે; હું આયુષ્માન થાઉં. જેથી પછીનો હિસ્સો માસોથી ઘટી ન જાય—અમારા માટે સો શરદઋતુઓનું આયુષ્ય, જેમ પ્રાચીનથી નિર્ધારિત છે.

Mantra 46

प्रा॒णो अ॑पा॒नो व्या॒न आयु॒श्चक्षु॑र्दृ॒शये॒ सूर्या॑य । अप॑रिपरेण प॒था य॒मरा॑ज्ञः पि॒तॄन् ग॑च्छ

પ્રાણ, અપાન, વ્યાન; આયુષ્ય અને ચક્ષુ—દર્શન માટે, સૂર્ય માટે. યમરાજના દૂરના માર્ગે, તે પથથી, તું પિતૃઓ પાસે જા.

Mantra 47

ये अग्र॑वः शशमा॒नाः प॑रे॒युर्हि॒त्वा द्वेषां॒स्यन॑पत्यवन्तः । ते द्यामु॒दित्या॑विदन्त लो॒कं नाक॑स्य पृ॒ष्ठे अधि॒ दीध्या॑नाः

જે અગ્રગણ્ય, પ્રયત્નશીલ, પાર ગયા—દ્વેષોને પાછળ મૂકી, સંતાન વિનાના હોવા છતાં—તેઓ ઉદિત્ય સાથે સ્વર્ગમાં લોક પામ્યા; નાકના પૃષ્ઠ પર, પરમ વ્યોમની કાંઠે, તેજસ્વી બની પ્રકાશતા રહ્યા.

Mantra 48

उ॒द॒न्वती॒ द्यौर॑व॒मा पी॒लुम॒तीति॑ मध्य॒मा। तृ॒तीया॑ ह प्र॒द्यौरिति॒ य॑स्यां पि॒तर॒ आस॑ते

‘ઉદન્વતી’ નીચલું દ્યૌ છે; મધ્યમને ‘પીલુમતી’ એમ કહે છે. ત્રીજું તો ખરેખર ‘પ્રદ્યૌ’ છે—જ્યાં પિતૃઓ સ્થિર થઈ બેઠા છે.

Mantra 49

ये न॑ पि॒तुः पि॒तरो॑ ये पि॑ताम॒हा य आ॑विवि॒शुरु॒र्व॑१न्तरि॑क्षम्। य आ॑क्षि॒यन्ति॑ पृथि॒वीमु॒त द्यां तेभ्यः॑ पि॒तृभ्यो॒ नम॑सा विधेम

જે અમારા પિતાના પિતૃઓ છે, અને જે પિતામહો છે, જે વિશાળ અંતરિક્ષમાં પ્રવેશ્યા છે; જે પૃથ્વી પર અને દ્યૌ (સ્વર્ગ)માં નિવાસ કરે છે—તે પિતૃઓને અમે નમસ્કારપૂર્વક યજ્ઞસેવા અર્પીએ છીએ.

Mantra 50

इ॒दमिद् वा उ॒ नाप॑रं दि॒वि प॑श्यसि॒ सूर्य॑म्। मा॒ता पु॒त्रं यथा॑ सि॒चाभ्येऽनं भूम ऊर्णुहि

આ જ ખરેખર છે: સ્વર્ગમાં તું સૂર્ય સિવાય બીજું કશું જ નથી જોતો. જેમ માતા પોતાના પુત્રને વસ્ત્રના પલ્લાથી ઢાંકે, તેમ, હે ભૂમિ, આ મનુષ્યને ઢાંકી દે.

Mantra 51

इ॒दमिद् वा उ॒ नाप॑रं ज॒रस्य॒न्यदि॒तोऽप॑रम्। जा॒या पति॑मिव॒ वास॑सा॒भ्येऽनं भूम ऊर्णुहि

આ જ ખરેખર છે: ક્ષય પામતી વૃદ્ધાવસ્થામાં આથી પર બીજું કશું નથી. જેમ પત્ની પોતાના પતિને વસ્ત્રથી ઢાંકે, તેમ, હે ભૂમિ, આ મનુષ્યને ઢાંકી દે.

Mantra 52

अ॒भि त्वो॑र्णोमि पृथि॒व्या मा॒तुर्वस्त्रे॑ण भ॒द्रया॑ । जी॒वेषु॑ भ॒द्रं तन्मयि॑ स्व॒धा पि॒तृषु॒ सा त्वयि॑

હે (તને), હું પૃથ્વી માતાના કલ્યાણકારી વસ્ત્રથી તને ઢાંકું છું. જીવતાંમાં કલ્યાણ રહે—એ કલ્યાણ મારેમાં રહે; પિતૃઓમાં સ્વધા રહે—એ સ્વધા તારેમાં રહે.

Mantra 53

अग्नी॑षोमा॒ पथि॑कृता स्यो॒नं दे॒वेभ्यो॒ रत्नं॑ दधथु॒र्वि लो॒कम्। उप॒ प्रेष्य॑न्तं पू॒षणं॒ यो वहा॑त्यञ्जो॒यानैः॑ प॒थिभि॒स्तत्र॑ गच्छतम्

હે અગ્નિ અને સોમ, માર્ગ રચનારાઓ, તમે દેવો માટે કલ્યાણકારી રત્ન (નિધિ) સ્થાપો છો અને લોક (ગતિનો માર્ગ) વિસ્તારો છો. જે પૂષણને આગળ મોકલવામાં આવે છે, જે વધુ સીધા માર્ગોથી (મૃતને) વહન કરે છે—તે પૂષણ પાસે જાઓ; તેની સાથે ત્યાં જાઓ.

Mantra 54

पू॒षा त्वे॒तश्च्या॑वयतु॒ प्र वि॒द्वानन॑ष्टपशु॒र्भुव॑नस्य गो॒पाः । स त्वै॒तेभ्यः॒ परि॑ ददत् पि॒तृभ्यो॒ऽग्निर्दे॒वेभ्यः॑ सुविद॒त्रिये॑भ्यः

સર્વ જાણનાર, જગતનો ગોપા, જેના પશુ કદી ન ખોવાય એવો પૂષણ તને આ માર્ગે આગળ ધપાવે. તે તને અહીંથી લઈને પિતૃઓને અર્પે; અને અગ્નિ તને દેવોને—સુવિધાત્રિ (ઉદાર દાતા) દેવોને—અર્પે.

Mantra 55

आयु॑र्वि॒श्वायुः॒ परि॑ पातु त्वा पू॒षा त्वा॑ पातु॒ प्रप॑थे पु॒रस्ता॑त्। यत्रास॑ते सु॒कृतो॒ यत्र॒ त ई॒युस्तत्र॑ त्वा दे॒वः स॑वि॒ता द॑धातु

આયુ—વિશ્વાયુ—તને સર્વ તરફથી રક્ષાકવચ સમે ઘેરી રાખે; પૂષા તને આગળના માર્ગે, આગળ ચાલીને, રક્ષે. જ્યાં સુકૃતકર્મી (સત્કર્મ કરનાર) બેઠા છે, જ્યાં તેઓ ગયા છે—ત્યાં દેવ સવિતા તને સ્થિરપણે સ્થાપે.

Mantra 56

इ॒मौ यु॑नज्मि ते॒ वह्नी॒ असु॑नीताय॒ वोढ॑वे । ताभ्यां॑ य॒मस्य॒ साद॑नं॒ समि॑ती॒श्चाव॑ गच्छतात्

આ બે વહનકર્તાઓને હું તારા માટે જોડું છું—આત્માને આગળ લઈ જવા (અસુનીતા) અને તને આગળ વહન કરવા માટે. એ બંને દ્વારા તે યમના સદન તરફ, અને સભાઓ તરફ પણ, નીચે ઉતરીને પહોંચે.

Mantra 57

ए॒तत् त्वा॒ वासः॑ प्रथ॒मं न्वाग॒न्नपै॒तदू॑ह यदि॒हाबि॑भः पु॒रा। इ॒ष्टा॒पू॒र्तम॑नु॒संक्रा॑म वि॒द्वान् यत्र॑ ते द॒त्तं ब॑हु॒धा विब॑न्धुषु

આ વસ્ત્ર તારા સુધી હવે પ્રથમવાર આવ્યું છે; તેને ધારણ કરીને લઈ જા, અને અહીં પહેલાંથી જે ભય તને હતો તે પણ દૂર કરીને લઈ જા. જાણીને, તારા ઇષ્ટા-પૂર્તના અનુસરણમાં આગળ વધ—જ્યાં તારા દાન અનેક રીતે, અનેક બંધુઓમાં વહેંચાઈને સ્થપાયેલા છે.

Mantra 58

अ॒ग्नेर्वर्म॒ परि॒ गोभि॑र्व्ययस्व॒ सं प्रोर्णु॑ष्व॒ मेद॑सा॒ पीव॑सा च । नेत् त्वा॑ धृ॒ष्णुर्हर॑सा॒ जर्हृ॑षाणो द॒धृग् वि॑ध॒क्षन् प॑री॒ङ्खया॑तै

અગ્નિના વર્મ (કવચ)ને ગાયો વડે ચારે તરફ તારી આસપાસ બાંધી દે; તેને વિસ્તારી દે; મેદ (ચરબી) અને પીવસા (ઘાટા સ્નિગ્ધ રસ/અભિષેક) વડે તને સર્વથા ઢાંકી દે. જેથી તને ઘેરવા આવીને મારવા માટે, તાપથી ઉન્મત્ત એવો ધૃષ્ણુ (ધિટ્ઠો) આક્રમણકર્તા—હિંસક, ભક્ષક—કદી તારી આસપાસ પરિઘેરો ન ઘાલે.

Mantra 59

द॒ण्डं हस्ता॑दा॒ददा॑नो ग॒तासोः॑ स॒ह श्रोत्रे॑ण॒ वर्च॑सा॒ बले॑न । अत्रै॒व त्वमि॒ह व॒यं सु॒वीरा॒ विश्वा॒ मृधो॑ अ॒भिमा॑तीर्जयेम

જેનાં પ્રાણ ગયા છે તેના હાથમાંથી દંડ ગ્રહણ કરતાં—શ્રવણશક્તિ, તેજ અને બળ સાથે—અહીં જ, હા અહીં જ, તું સ્થિર રહેજે; અને અહીં અમે, સુવીર (સારા વીરોથી સમૃદ્ધ) બની, સર્વ આક્રમણો અને સર્વ દુષ્ટ અભિમાતિઓ (કુપ્રેરિત કાવતરાં) પર વિજય મેળવીએ.

Mantra 60

धनु॒र्हस्ता॑दा॒ददा॑नो मृ॒तस्य॑ स॒ह क्ष॒त्रेण॒ वर्च॑सा॒ बले॑न । स॒मागृ॑भाय॒ वसु॒ भूरि॑ पु॒ष्टम॒र्वाङ्त्वमेह्युप॑ जीवलो॒कम्

મૃતના હાથમાંથી ધનુષ્ય લઈ, ક્ષત્રિય શક્તિ, તેજ અને બળ સાથે—એકત્ર કરીને બહુ, પોષક સમૃદ્ધિરૂપ વસુ ગ્રહણ કર; હે (આત્મન્), અર્વાક્ અહીં આવ, જીવલોકની નજીક આવ.