Atharva Veda 13.2.35: Kanda 13, Anuvaka 1, Sukta 2, Mantra 35

Sukta 2

Sanskrit (Devanagari)

चि॒त्रं दे॒वाना॒मुद॑गा॒दनी॑कं॒ चक्षु॑र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒ग्नेः । आप्रा॒द् द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्षं॒ सूर्य॑ आ॒त्मा जग॑तस्त॒स्थुष॑श्च

Recitation with translationAtharva Veda 13.2.35

IAST Transliteration

citrám devā́nām úd agād anī́kaṃ cákṣur mitrásya váruṇasyāgnéḥ | āprā́d dyāvāpṛthivī antárikṣaṃ sū́rya ātmā́ jágatas tasthúṣaś ca

English Translation (Griffith/Whitney)

The wondrous face of the gods hath risen up—the eye of Mitra, Varuṇa, and Agni. He hath filled Heaven and Earth and the mid-air: the Sun, the very self of what moveth and what standeth.

Translation

દેવતાઓનું અદ્ભુત મુખ ઉદય પામ્યું છે—મિત્ર, વરુણ અને અગ્નિનું નેત્ર. તેણે દ્યાવા-પૃથ્વી અને અંતરિક્ષને પરિપૂર્ણ કર્યું છે: સૂર્ય, ચાલતા અને સ્થિર રહેલા સર્વ જગતનો આત્મા.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• चित्रम्: bright, variegated, wondrous
• चित्रम्: विशेषण (कर्म/कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• उद्गात्: rose up, came forth
• उद्गात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: उद् + गा (धाातु: गा ‘to go/come forth’)

• अनीकम्: face; appearance; shining disk
• अनीकम्: कर्तृ (उद्गात् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: अनीक (प्रातिपदिक)

• चक्षुः: eye
• चक्षुः: समानााधिकरण/अप्पोज़िशन (अनीकम् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: चक्षुस् (प्रातिपदिक)

• मित्रस्य: of Mitra
• मित्रस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• वरुणस्य: of Varuṇa
• वरुणस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• अग्नेः: of Agni
• अग्नेः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• आ: forth; fully
• आ: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• अप्रात्: filled; pervaded
• अप्रात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: प्रा (धाातु: प्रा ‘to fill/fulfil’; with आ)

• द्यावापृथिवी: Heaven-and-Earth
• द्यावापृथिवी: कर्म (अप्रात् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: द्यावापृथिवी (द्वन्द्व-समास; द्यौ/दिव् + पृथिवी)

• अन्तरिक्षम्: midspace; atmosphere
• अन्तरिक्षम्: कर्म (अप्रात् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)

• सूर्यः: the Sun
• सूर्यः: कर्तृ (अस्ति/भवति इत्यध्याहृतस्य; तथा ‘आत्मा’ इत्यस्य समानाधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• आत्मा: self; essence
• आत्मा: समानााधिकरण (सूर्यः इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)

• जगतः: of the moving world
• जगतः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)

• तस्थुषः: of what stands still
• तस्थुषः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun (participle used substantively)
• Root: तस्थुस् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था ‘to stand’ → परिपूर्ण/स्थिर ‘standing’)

• च: and
• च: समुच्चायक
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

Attribution

Rishi: Solar seer tradition; verify in anukramaṇī.

Devata: Sūrya (as cakṣus of Mitra-Varuṇa-Agni).

Chandas: Triṣṭubh-like (verify).

Mantra Rasa

Primary: shanta